ਰਾਜਾ ਰਾਵਣ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਅਜੀਬੋ-ਗਰੀਬ ਅਸ਼ੁਭ ਸੰਕੇਤ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ। ਊਠ, ਦੋ-ਕੁੱਬੜ ਵਾਲੇ ਊਠ ਤੇ ਖਚਰਾਂ ਦੇ ਵਾਲ ਝੜ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ 'ਚੋਂ ਪसीਨਾ ਵਗ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਪੂਰੀ ਦੇਖਭਾਲ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੁਦਰਤੀ ਹਾਲਤ 'ਚ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ। ਕਾਲੇ ਕਾਂਵੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਅਕਸਰ ਅਸ਼ੁਭ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਝੁੰਡਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਮਹਲਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਕਾਂ ਕਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਗਿਧ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੌਤ ਜਾਂ ਵਿਪਤਾ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਉੱਤੇ ਉੱਡ ਰਹੇ ਸਨ। ਦੋਵੇਂ ਵੇਲਿਆਂ—ਸਵੇਰ ਤੇ ਸ਼ਾਮ—ਵਿਚ ਸ਼ੁਭ ਪੰਛੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਅਸ਼ੁਭ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਕੱਢੀਆਂ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ 'ਤੇ ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀਆਂ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕੁਝ ਵਿਪਤਾ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ, "ਇਸ ਸਮੇਂ, ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੇਰਾ ਮੱਤ ਹੈ ਕਿ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਰਾਘਵ ਦੇ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਉਚਿਤ ਪ੍ਰਾਇਸ਼ਚਿੱਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਜੇ ਮੈਂ ਮੋਹ ਜਾਂ ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਕੁਝ ਕਹਿ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਵੀ, ਰਾਜਨ, ਮੈਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਨਾ ਸਮਝੋ। ਇਹ ਦੋਸ਼ ਸਿਰਫ ਮੇਰਾ ਨਹੀਂ, ਸਾਰੇ ਰਾਖਸ਼, ਰਾਖਸ਼ਣੀਆਂ, ਪੂਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਸਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਜੋ ਕੁਝ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਸੁਣਿਆ, ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਜੋ ਚੰਗਾ ਸਮਝੋ, ਉਹ ਕਰੋ।" ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਇਹ ਸਾਰੇ ਲਾਭਕਾਰੀ ਤੇ ਉਚਿਤ ਬੋਲ ਆਪਣੇ ਭਰਾ, ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ ਰਾਵਣ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਸਭ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ 'ਚ ਕਹੇ। ਪਰ ਜਦ ਰਾਵਣ ਨੇ ਇਹ ਸਲਾਹ ਸੁਣੀ, ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਪਾਸੋਂ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ। ਰਾਘਵ ਕਦੇ ਵੀ ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲੈ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਚਾਹੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਇੰਦਰ ਵੀ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਜਾਣ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਮੇਰੇ ਅੱਗੇ ਟਿਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਦਸ-ਮੁਖੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਨ ਤੇ ਉੱਤਮ ਯੋਧਾ, ਆਪਣੇ ਸਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਭਰਾ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ ਰੁਖਸਤ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਯੁੱਧਕਾਂਡ ਦੇ ਗ्यारਵੀਂ ਸਰਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਰਾਵਣ, ਜੋ ਮੈਥਿਲੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਿੱਚ ਤਪਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਅਪਮਾਨਤ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਮੰਦੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਵੱਡੀ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ, ਸਦਾ ਸੀਤਾ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦਾ, ਅਣਉਚਿਤ ਸਮੇਂ 'ਚ ਯੁੱਧ ਦੀ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਤੇ ਸਖਿਆਂ ਨਾਲ, ਰਾਵਣ ਨੇ ਸਮਝਿਆ ਕਿ ਹੁਣ ਮੌਕਾ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਸੋਨੇ ਦੀ ਜਾਲੀ, ਰਤਨਾਂ ਤੇ ਮੂੰਗਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਮਹਾਨ ਰਥ ਵੱਲ ਵਧਿਆ। ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਉਹ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ ਤੇ ਮਹਾਨ ਧੁਨੀ ਕਰਦਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਰਾਖਸ਼ ਰਾਜਾ, ਸਭਾ-ਘਰ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ। ਤਲਵਾਰਾਂ ਤੇ ਢਾਲਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਯੋਧੇ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ, ਰਾਵਣ ਦੇ ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ, ਪਾਸੇ ਤੇ ਪਿੱਛੇ, ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਵਸਤ੍ਰ ਤੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਚਲੇ। ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਰਥੀ, ਉੱਤਮ ਹਾਥੀਆਂ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਘੋੜਿਆਂ 'ਤੇ, ਦਸ-ਮੁਖੀ ਦੀ ਪਾਲੀ ਕਰਦੇ ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਕੁਝ ਹੱਥੀਂ ਗਦਾਂ ਤੇ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਸੱਟੀਆਂ, ਕੁਝ ਭਾਲੇ ਤੇ ਜਵਲੀਨ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਕੁਹਾੜੀਆਂ ਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਫੜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਫਿਰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਾਦ-ਯੰਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਉਠੀਆਂ। ਜਦ ਰਾਵਣ ਸਭਾ-ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਸ਼ੰਖਾਂ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਤੇ ਡੋਲਾਂ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਨਾਲ ਰਾਜਪਥ ਗੂੰਜ ਉਠਿਆ। ਰਾਵਣ ਨੇ ਸੋਹਣੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਜਿਆ ਰਾਜਪਥ ਪਾਰ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਸਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਚਿੱਟਾ ਛਤ੍ਰ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਦਾਏ ਤੇ ਖੱਬੇ, ਚਾਮਰ ਹਿਲਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਜਮੀਨ 'ਤੇ ਖੜੇ ਸਨ, ਉਹ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਸਾਰੇ ਰਾਖਸ਼, ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦੇ ਇਸ ਸਿਰਤਾਜ ਨੂੰ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦੇ, ਉਸਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ, ਤੇ ਚਾਰਣ ਉਸਨੂੰ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੰਦੇ, ਜਦ ਉਹ ਅੰਦਰ ਗਿਆ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਰਾਵਣ, ਸੋਨੇ ਤੇ ਚਾਂਦੀ ਨਾਲ ਜੜੀ, ਸੁੱਚੇ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਨਾਲ ਰੰਗੀ, ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਵਲੋਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਮਹਾਨ ਸਭਾ-ਭਵਨ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਉਥੇ, ਬਿਲੌਰੀ ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਪੈੜੀਆਂ ਤੇ ਕਾਲੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਮ੍ਰਿਗ ਚਮੜੀ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ, ਉੱਚਾ, ਮੁਕਤਕਾ-ਮਣੀ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਸਿੰਘਾਸਨ ਉਸਦੇ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਰਾਵਣ ਨੇ ਉਸ ਉੱਤਮ ਰਾਜਸਿੰਘਾਸਨ 'ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਸ਼ਾਨ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਤੇਜ਼ਦਾਰ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਰਵਾਇਤ ਵਾਲੇ ਦੂਤਾਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ, "ਜਲਦੀ ਜਾ ਕੇ ਉਹ ਰਾਖਸ਼ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਲਿਆਓ! ਮੈਨੂੰ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਬਾਰੇ ਵੱਡਾ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਹੈ।" ਰਾਵਣ ਦੇ ਹੁਕਮ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਖਸ਼ ਲੰਕਾ ਦੇ ਹਰ ਘਰ, ਵਿਹਾਰ-ਕਮਰਿਆਂ, ਸੁੱਤਣ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਗਏ, ਤੇ ਸਭ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਬੁਲਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਕੁਝ ਰਥਾਂ 'ਤੇ, ਕੁਝ ਅਹੰਕਾਰ ਭਰੇ ਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਘੋੜਿਆਂ 'ਤੇ, ਕੁਝ ਹਾਥੀਆਂ 'ਤੇ, ਤੇ ਹੋਰ ਪੈਦਲ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਆਏ। ਸ਼ਹਿਰ, ਰਥਾਂ, ਹਾਥੀਆਂ ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਭੀੜ ਨਾਲ, ਇੰਝ ਲਗ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਗਰੁੜਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਆਪਣੀਆਂ ਵਾਹਨਾਵਾਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਸਭ ਪੈਦਲ ਹੀ ਸਭਾ-ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੇਰ ਪਹਾੜ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਰਾਜਾ ਦੇ ਚਰਨ ਛੂ ਕੇ, ਉਹ ਸਨਮਾਨਤ ਹੋਏ ਤੇ ਕੁਝ ਆਸਨ, ਕੁਝ ਚੌਕੀਆਂ, ਤੇ ਕੁਝ ਜਮੀਨ 'ਤੇ ਬੈਠ ਗਏ। ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਨੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ ਸਭਾ 'ਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਯਥੋਚਿਤ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਉਥੇ, ਨਿਣੈ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਗੁਣਵਾਨ ਤੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਮੰਤਰੀ, ਸਲਾਹਕਾਰ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਯੋਧੇ ਵੀ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਏ। ਸੋਨੇ ਦੀ ਚਮਕਦਾਰ ਸਭਾ 'ਚ, ਸੈਂਕੜੇ ਨਾਇਕ ਵੀ, ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਸੁਖ-ਸੁਵਿਧਾ ਲਈ, ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। ਇਸ ਦਰਮਿਆਨ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਵੀ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੀ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੋਤੀ ਹੋਈ ਰਥ 'ਤੇ, ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਤੇ ਛੋਟੇ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਦੀ ਸਭਾ ਵੱਲ ਆਇਆ। ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਦੱਸਿਆ, ਸਭ ਦੇ ਚਰਨ ਛੂਏ, ਤੇ ਸ਼ੁਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਹਸਤ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਸਨ ਰੱਖੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਵਣ ਦੀ ਮਹਾਨ ਸਭਾ, ਰਾਖਸ਼ਾਂ, ਮੰਤਰੀਆਂ, ਤੇ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ।