ਲੰਕਾ ਵਿਚ ਅਜੀਬ ਤੇ ਭਯਾਨਕ ਨਜ਼ਾਰੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ। ਗਾਂਵਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਵਗ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਮਹਾਨ ਹਾਥੀ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਘੋੜੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਚੁਕੇ ਤੇ ਚਰਾਗਾਹ ਦੀ ਤਾਜ਼ਾ ਘਾਸ ਵੇਖ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾ ਨੇ ਹਿੰਮਤ ਨਾਲ ਅਵਾਜ਼ਾਂ ਕੱਢੀਆਂ। ਉੱਠ, ਦ੍ਰੋਮਡਰੀ ਤੇ ਖਚਰਾਂ ਦੇ ਵਾਲ ਝੜ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹ ਪਸੀਨੇ-ਪਸੀਨੇ ਹੋ ਰਹੇ, ਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸੰਭਾਲਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤੀ ਹਾਲਤ 'ਚ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਰਹੇ। ਕੌਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਕਠੋਰ ਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਸੀ, ਝੁੰਡਾਂ 'ਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਮਹਲਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਾਂ ਕਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਗਿੱਧ clustered ਹੋ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਉੱਤੇ ਡੇਰਾ ਲਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਪਹੁਤੀਆਂ 'ਤੇ, ਸ਼ੁਭ ਪੰਛੀਆਂ ਵੀ ਅਸ਼ੁਭ ਅਵਾਜ਼ਾਂ ਕੱਢ ਰਹੇ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ 'ਤੇ ਮਾਸ-ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਅਵਾਜ਼ਾਂ ਤੇ ਪਟ ਪਟ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਸੁਣਾਈ ਦੇ ਰਹੀਆਂ। ਇਹ ਸਭ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਕਿ, "ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ, expiation ਕਰਨਾ ਠੀਕ ਰਹੇਗਾ; ਮੇਰੀ ਸਲਾਹ ਹੈ, ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਰਾਘਵ ਦੇ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿਓ।" ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਕਿਹਾ ਕਿ, "ਜੇ ਮੈਂ ਭੁਲੇਖੇ ਜਾਂ ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਿਹਾ, ਤਾ ਵੀ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਨਾ ਦਿਓ।" ਉਹ ਆਖਿਆ ਕਿ ਇਹ ਦੋਸ਼ ਲੰਕਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ, ਰਾਕਸ਼ਸਣੀਆਂ, ਸ਼ਹਿਰ ਤੇ ਮਹਲਾਂ 'ਚ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਸਲਾਹ ਦੀ ਪੁਨਰਾਵ੍ਰਿਤੀ ਕਰਕੇ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਆਖਿਆ ਕਿ, "ਮੈਂ ਜੋ ਵੀ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂ ਸੁਣਿਆ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਹੀ ਫੈਸਲਾ ਕਰੋ।" ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਰਾਵਣ, ਜੋ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸੀ, ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਹ ਲਾਭਕਾਰੀ ਤੇ ਸਹੀ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ। ਰਾਵਣ ਨੇ, ਜੋ ਅੰਦਰੋਂ ਗੁੱਸੇ ਤੇ ਆਗ ਵਿੱਚ ਜਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਤੇ ਸਮੇਂ-ਸੁਭਾਵੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਪਾਸੋਂ ਡਰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ; ਰਾਘਵ ਕਦੇ ਵੀ ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲੈ ਜਾਵੇਗਾ। ਜੇ ਇੰਦਰ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਯੁੱਧ ਹੋਵੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਿਵੇਂ ਟਿਕ ਸਕਦਾ?" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਦਸ-ਮੁਖੀ ਰਾਵਣ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਨੇ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਕਹੀ ਸੀ, ਦਫਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਯੁੱਧ ਕਾਂਡ ਦੇ ਗਿਆਰਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਵਰਣਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਵਣ, ਜੋ ਮੈਥਿਲੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਪਤਲਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਬੇਇਜ਼ਤ ਹੋ ਕੇ, ਬੁਰਾ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਵੈਦੇਹੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਯੁੱਧ ਦੇ ਅਣ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ, ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਤੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ, ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਸਮਝ ਕੇ, ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ। ਉਹ ਸੋਨੇ ਦੀ ਜਾਲੀ ਤੇ ਮਣਕਿਆਂ-ਮੋਤੀ-ਮੁਕਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਮਹਾਨ ਰਥ ਵੱਲ ਗਿਆ। ਰਥ ਦੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ ਘੋੜਿਆਂ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਉਹ ਰਥ 'ਤੇ ਵਿਆਪਕ ਹੋ ਗਿਆ। ਦਸ-ਮੁਖੀ ਰਾਵਣ, ਜੋ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸੀ, ਉਸ ਸ਼ਾਂਦਾਰ ਰਥ 'ਤੇ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ, assembly hall ਵੱਲ ਚਲਿਆ। ਤਲਵਾਰਾਂ, ਢਾਲਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਸੈਨਿਕ ਰਾਵਣ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਖੜੇ ਹੋਏ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਤੇ ਅਜੀਬ ਪਹਿਨਾਵੇ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ, ਉਹ ਰਾਵਣ ਦੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ, ਪਿੱਛੇ ਤੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਮਹਾਨ ਰਥ-ਯੋਧੇ ਆਪਣੇ ਰਥਾਂ 'ਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਏ, ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਹਾਥੀ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ, ਦਸ-ਮੁਖੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ। ਕੁਝ ਨੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਗਦਾ ਤੇ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਲਾਠੀਆਂ ਫੜੀਆਂ, ਹੋਰ ਨੇ ਭਾਲੇ ਤੇ ਜੈਵਲਿਨ, ਕੁਝ ਨੇ ਕੁਲਹਾੜੀਆਂ, ਤੇ ਹੋਰ ਨੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਫੜੇ ਹੋਏ। ਫਿਰ, ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਦ-ਯੰਤਰਾਂ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਧੁਨ ਉਠੀ। ਰਾਵਣ ਦੇ assembly 'ਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਸ਼ੰਖਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਤੇ ਡਰਮਾਂ ਦੀ ਗਰਜਣ ਮਿਲੀ, ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ 'ਚ। ਮਹਾਨ ਰਥ-ਯੋਧਾ ਰਾਜ-ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਉੱਤੇ ਚਿੱਟਾ ਛਤਰੀ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਖੱਬੇ ਤੇ ਸੱਜੇ, ਯਕ-ਪੂੰਛੇ ਵਾਲੇ ਪੰਖੇ ਲਹਿਰ ਰਹੇ ਸਨ; ਜਮੀਨ 'ਤੇ ਖੜੇ ਸਭ ਨੇ ਹਥ ਜੋੜਕੇ, ਰਥ 'ਤੇ ਖੜੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਭਟਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਵਣ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਦमन ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, assembly hall 'ਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਉਹ assembly hall, ਸੋਨੇ ਤੇ ਚਾਂਦੀ ਨਾਲ ਜੜਿਆ, ਸ਼ਫ਼ਾਫ਼ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਵਧਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸੋਨੇ ਦੀ ਹੰਢੀ ਵਾਲੇ ਕੱਪੜੇ 'ਚ, ਰਾਵਣ ਉਸ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚਮਕਦਾਰ ਹਾਲ 'ਚ, ਜੋ ਸੈਂਕੜੇ ਪਿਸ਼ਾਚਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਉਹ skillful ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਹੋਈ assembly hall 'ਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਜਿੱਥੇ cat's-eye ਰਤਨ ਵਾਲਾ ਸੀਟ, ਉਸ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਕਾਲੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਮਿਰਗ ਦੀ ਖਾਲ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਰਾਵਣ ਨੇ ਉਹ ਮਹਾਨ ਤਖਤ, ਵੱਡੇ ਪੈਰ-ਟੇਕ ਨਾਲ, ਲੈ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਤਿੱਖੇ ਤੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਦੂਤਾਂ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ, "ਜਲਦੀ ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਲਿਆਓ! ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ 'ਚ ਵੱਡਾ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਹੈ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਲੰਕਾ 'ਚ ਘਰ-ਘਰ, ਵਿਹਾਰ-ਕਮਰਿਆਂ, ਬਾਗਾਂ 'ਚ ਗਏ, ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਨਿਡਰਤਾ ਨਾਲ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ। ਕੁਝ ਚੜ੍ਹੇ ਰਥਾਂ 'ਤੇ, ਕੁਝ ਘੋੜਿਆਂ 'ਤੇ, ਕੁਝ ਹਾਥੀ 'ਤੇ, ਤੇ ਹੋਰ ਪੈਦਲ ਚਲੇ। ਲੰਕਾ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰ, ਰਥਾਂ, ਹਾਥੀਆਂ ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਅਸਮਾਨ 'ਚ ਗਰੁੜਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਆਪਣੀਆਂ ਸਵਾਰੀਆਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਰਾਕਸ਼ਸ assembly hall 'ਚ ਪੈਦਲ ਦਾਖਲ ਹੋਏ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੇਰ ਪਹਾੜ ਦੀ ਗੁਫਾ 'ਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਰਾਵਣ ਦੇ ਪੈਰ ਛੂਹ ਕੇ, ਤੇ ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਕੁਝ ਸੀਟਾਂ 'ਤੇ, ਕੁਝ ਬੈਂਚਾਂ 'ਤੇ, ਤੇ ਕੁਝ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਬੈਠੇ। ਰਾਕਸ਼ਸ, assembly 'ਚ ਰਾਵਣ ਦੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ, ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਯਥਾ-ਉਚਿਤ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਹਾਲ 'ਚ, ਨਿਰਣੈਕਾਰੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਗੁਣਵਾਨ ਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਮੰਤਰੀ ਤੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਸੈਂਕੜੇ ਮਹਾਨ ਯੋਧੇ ਵੀ, ਸੋਨੇ ਵਾਲੀ assembly hall 'ਚ, ਸਭ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਸੁਵਿਧਾ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। ਫਿਰ, ਮਹਾਨ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਭੀਸ਼ਣ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੀ, ਚੌੜੀ ਤੇ ਵਧੀਆ ਜੋੜੀ ਗਏ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਦੀ assembly 'ਚ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਲੰਕਾ ਦੇ ਰਾਜ-ਮਹਿਲ 'ਚ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਦੀ ਸਲਾਹ, ਰਾਵਣ ਦੀ ਹਠ, ਤੇ assembly ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ, ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੁਲ ਕੇ ਆਈ।