ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਅਜੀਬ ਅਜੀਬ ਨਜ਼ਾਰੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ। ਰਾਵਣ ਦੇ ਹਵਨ ਕੁੰਡਾਂ, ਯਜਨ ਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉੱਥੇ ਸੱਪ ਰੇਂਗ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਚੜ੍ਹਾਵਿਆਂ ’ਚ ਚਿਟੀਆਂ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਗਾਵਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਵਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਮਹਾਨ ਹਾਥੀ ਮਸਤ ਹੋਏ ਪਏ ਸਨ, ਘੋੜੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਏ ਸਨ ਤੇ ਨਵੇਂ ਚਾਰੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉੱਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਹਿਨ੍ਹਿਨਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਟ, ਦੋ-ਕੁੱਬੜੀ ਉਟ ਅਤੇ ਖਚਰਾਂ ਦੇ ਵਾਲ ਝੜ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹ ਪਸੀਨੇ ਨਾਲ ਭਿੱਜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਭਾਲਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੁਦਰਤੀ ਹਾਲਤ ‘ਚ ਨਹੀਂ ਰਹੇ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਾਲੇ ਕਾਂਵੇ ਝੁੰਡੀ ਵਾਂਗ ਚੀਕਦੇ ਹੋਏ ਮਹਲਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ। ਗਿੱਧ ਵੀ ਝੁੰਡਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਹਿਰ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਵੇਲੇ, ਉਹ ਪੰਛੀ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹੁਣ ਅਸ਼ੁਭ ਸੰਕੇਤ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ’ਚ ਗੂੰਜਦੇ ਤੇ ਚੀਕਦੇ ਹੋਏ ਸੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਅਸ਼ੁਭ ਸੰਕੇਤ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਕਿ, "ਹੇ ਵੀਰ, ਹੁਣ ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਉਪਚਾਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਰਾਘਵ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿਓ।" ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜੇ ਮੈਂ ਮੋਹ ਜਾਂ ਲਾਲਚ ਕਰਕੇ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਨਾ ਠਹਿਰਾਓ। ਇਹ ਦੋਸ਼ ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ, ਰਾਕਸ਼ਸੀਆਂ, ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਜੋ ਕੁਝ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਸੁਣਿਆ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਜੋ ਠੀਕ ਸਮਝੋ, ਉਹ ਕਰੋ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਰਾਵਣ, ਜੋ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਸੀ, ਨੂੰ ਇਹ ਲਾਭਕਾਰੀ ਤੇ ਠੀਕ ਗੱਲਾਂ ਆਖੀਆਂ। ਪਰ ਜਦ ਰਾਵਣ ਨੇ ਇਹ ਮਿੱਠੀਆਂ, ਸਮੇਂ ਉੱਤੇ ਤੇ ਭਲਾਈ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣੀਆਂ, ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਗੁੱਸੇ ਤੇ ਮੋਹ ਨਾਲ ਸੜ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਪਾਸੋਂ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ। ਰਾਘਵ ਕਦੇ ਵੀ ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲੈ ਜਾਵੇਗਾ। ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਇੰਦਰ ਵੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਟਿਕ ਸਕਦੇ, ਤਾਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਕੀ ਕਰ ਲਵੇਗਾ?" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਦਸ ਸੀਸ ਵਾਲਾ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਸੱਚੇ ਭਰਾ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ ਉਥੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਯੁੱਧ ਕਾਂਡ ਦੇ ਗਿਆਰਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਰਾਵਣ, ਜੋ ਮੈਥਿਲੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਿੱਚ ਕਮਜ਼ੋਰ ਤੇ ਪਤਲਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਦੋਸਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਅਪਮਾਨਿਤ ਹੋਇਆ, ਮੰਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵੱਲ ਮੁੜ ਗਿਆ। ਉਹ ਹਰ ਵੇਲੇ ਵੈਦੇਹੀ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਜੰਗ ਦੇ ਅਣਉਚਿਤ ਸਮੇਂ, ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਸਮਝ ਬੈਠਾ ਕਿ ਹੁਣ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰਥ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਜੋ ਸੋਨੇ ਦੀ ਜਾਲੀ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਮੋਤੀਆਂ ਤੇ ਮੂੰਗਿਆਂ ਨਾਲ ਰੰਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਜਿਸਨੂੰ ਸਧਾਏ ਹੋਏ ਘੋੜੇ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਹ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰਥ ਉੱਤੇ ਆਰੂੜਾ ਹੋਇਆ। ਦਸ ਸੀਸ ਵਾਲਾ, ਜੋ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਸੀ, ਉਸ ਰਥ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਹੋਇਆ ਜੋ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਸਭਾ ਘਰ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ। ਤਲਵਾਰਾਂ ਤੇ ਢਾਲਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਜੰਗੀਏ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਅਰਾਸ਼ਨ ਹੋਏ, ਰਾਵਣ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਖੜੇ ਹੋਏ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾਏ, ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਰਾਵਣ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ, ਪਿੱਛੇ ਤੇ ਅੱਗੇ, ਚਲ ਪਏ। ਮਹਾਨ ਰਥੀ ਆਪਣੀਆਂ ਰਥਾਂ ਉੱਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧੇ, ਉੱਚੀ ਜਾਤ ਦੇ ਮਸਤ ਹਾਥੀਆਂ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਦਸਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲੇ। ਕਿਸੇ ਨੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਗਦਾ ਤੇ ਲੋਹੀ ਦੀ ਲਾਟੀ ਫੜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਭਾਲਾ ਤੇ ਬਾਣ ਸੀ, ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਕੁਹਾੜੀ ਸੀ, ਤੇ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਸੀ। ਫਿਰ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਾਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਉਠਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਜਦ ਰਾਵਣ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਨਫੀਰੀਆਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਗੂੰਜ ਅਤੇ ਢੋਲਾਂ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਨਾਲ ਆਸਮਾਨ ਗੂੰਜ ਉਠਿਆ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਥੀ, ਜੋ ਰਾਜਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਸੋਨੇ-ਚਾਂਦੀ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਚਿੱਟਾ ਛਤਰੀ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਦੋਵੇਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੇ ਯਕ-ਪੂੰਛ ਵਾਲੇ ਪੱਖੇ ਝਲ ਰਹੇ ਸਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਖੜੇ ਹੋ ਕੇ ਹੱਥ ਜੋੜੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਮੁਖੀਆ ਨੂੰ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੀ। ਗਾਇਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਸ਼ਤ੍ਰੁਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਰਾਵਣ, ਸੋਨੇ-ਚਾਂਦੀ ਤੇ ਸੁੱਚੇ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਨਾਲ ਬਣੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਗਿਆ। ਸੋਨੇ ਦੀ ਕਿਨਾਰੀ ਵਾਲੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾ ਕੇ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚਮਕਦਾਰ ਉਸ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਸੈਂਕੜੇ ਪਿਸ਼ਾਚ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਦੇ ਬਣਾਏ ਹੋਏ ਉਸ ਕਲਾਤਮਕ ਹਾਲ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸੀਟ, ਵਿਲੱਖਣ ਪੱਥਰ ਤੋਂ ਬਣਿਆ, ਕਾਲੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮਿਰਗ ਦੀ ਖਾਲ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਰਾਵਣ ਨੇ ਉਸ ਉੱਚੇ ਸਿੰਘਾਸਨ ਤੇ, ਵੱਡੇ ਪੈਰ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਪਾਟੇ ਨਾਲ, ਬੈਠ ਕੇ ਆਪਣੇ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਦੂਤਾਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ, "ਫ਼ੌਰਨ ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਲਿਆਓ! ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੱਡਾ ਕੰਮ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।" ਇਹ ਹੁਕਮ ਸੁਣਕੇ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਘਰ-ਘਰ, ਵਿਹਾਰ ਘਰਾਂ, ਸੌਣ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ, ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਗਏ, ਤੇ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਕਿਸੇ ਨੇ ਰਥ ਚੜ੍ਹਿਆ, ਕਿਸੇ ਨੇ ਘੋੜੇ, ਕਿਸੇ ਨੇ ਹਾਥੀ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਤੇ ਹੋਰ ਪੈਦਲ ਹੀ ਚਲੇ। ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ, ਰਥਾਂ, ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਐਸਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਗਰੁੜਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਹੋਵੇ। ਆਪਣੇ ਵਾਹਨਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਸਭਾ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਪੈਦਲ ਦਾਖਲ ਹੋਏ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੇਰ ਪਹਾੜੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਰਾਜਾ ਦੇ ਚਰਨ ਛੂਹ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਦਰ ਮਿਲਿਆ। ਕੁਝ ਸੀਟਾਂ ਤੇ, ਕੁਝ ਪੀੜਿਆਂ ਤੇ, ਤੇ ਕੁਝ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਬੈਠ ਗਏ। ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਰਾਵਣ ਦੇ ਹੁਕਮ ਉੱਤੇ, ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮੁਖੀਆ ਨੂੰ ਯਥੋਚਿਤ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ। ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਦੇ ਮੰਤਰੀ, ਜੋ ਨਿਰਣਯਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ, ਗੁਣਵਾਨ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦੇ ਤੇ ਸਮਝਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਵੀ ਉੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਸੋਨੇ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਾਲੀ ਉਸ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਵੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ, ਤਾਂ ਜੋ ਹਰੇਕ ਕੰਮ ਸੁਚੱਜਾ ਹੋ ਸਕੇ।