ਰਾਵਣ ਦੇ ਮਹਲ ਦੀ ਸ਼ਾਨੋ-ਸ਼ੌਕਤ ਅਜਿਹੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਵਰਗਾ, ਮਰੁਤਾਂ ਦੇ ਮਹਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਆਲਿਆਂ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਮਹਾਨ ਤੇਜਸਵੀ ਵੀਰ ਨੇ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਚਮਕਦਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਦੇ ਇਸ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਐਸੇ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਵੱਡੇ ਬੱਦਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਮਹਾਨ ਜੋਤ ਸਾਰੇ ਮਹਲ ਨੂੰ ਰੋਸ਼ਨ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਜਦ ਉਹ ਅੰਦਰ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਵੈਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ੁਭ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਦੀ ਜਿੱਤ ਲਈ ਅਰਦਾਸ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਦਹੀਂ, ਘਿਉ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਹ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਵੈਦਾਂ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਸਨ, ਤੇ ਉਹ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਕੁਝ ਰਿਵਾਜ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਹ ਰਾਜਸੀ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਿੰਘਾਸਨ ਕੋਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਉਥੇ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਜੋ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸੀ, ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਰਾਵਣ ਨੂੰ, ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਵਧੀਆ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਭਲੇ ਅਤੇ ਲਾਭਦਾਇਕ ਬਚਨ ਆਖੇ। ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਨਰਮੀ ਨਾਲ, ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਥਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਸੀਤਾ ਇੱਥੇ ਆਈ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਵਣ! ਅਸੀਂ ਲਗਾਤਾਰ ਬੁਰੇ ਸੰਕੇਤ ਵੇਖ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਅੱਗ, ਭਾਵੇਂ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਜਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਚਿੰਗਾਰੀਆਂ, ਧੂੰਆਂ ਤੇ ਕਾਲੀ ਲਪਟਾਂ ਹੀ ਉਠਦੀਆਂ ਹਨ, ਚਮਕਦੀ ਨਹੀਂ। ਤੇਰੇ ਹਵਨ ਕੁੰਡਾਂ, ਯਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰੇਂਗਣ ਵਾਲੇ ਜੰਤੂ ਤੇ ਚੀਟੀਆਂ ਚੜ੍ਹਦੀਆਂ ਹਨ। ਗਾਈਆਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਵਗ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਹਾਥੀ ਮਸਤ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਘੋੜੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਏ ਹਨ ਤੇ ਤਾਜ਼ਾ ਚਾਰੇ ਉੱਤੇ ਉਲਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਓਟਾਂ, ਉੰਟ ਤੇ ਖਚਰਾਂ ਦੇ ਵਾਲ ਝੜ ਰਹੇ ਹਨ ਤੇ ਉਹ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਭਾਲਣ ਤੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ।" "ਕਾਲੇ ਕਾਂਵੇ ਝੁੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਚੀਕਦੇ ਤੇ ਮਹਲਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਗਿਧੜਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਸ਼ਹਿਰ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਵੇਲੇ ਚੰਗੇ ਪੰਛੀ ਵੀ ਅਸ਼ੁਭ ਸੁਰ ਉਚਾਰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ 'ਤੇ ਮਾਸਖੋਰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀਆਂ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਵੀਰ! ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਦਿਆਂ, ਮੈਂ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦੇ।" "ਜੇ ਮੈਂ ਮੋਹ ਜਾਂ ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ! ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਨਾ ਸਮਝ। ਇਹ ਦੋਸ਼ ਸਿਰਫ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਾਰੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ, ਰਾਕਸ਼ਸਣੀਆਂ, ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਜੋ ਕੁਝ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਸੁਣਿਆ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ ਤੂੰ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਕਰਵਾਈ ਕਰ।" ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਰਾਵਣ ਨੂੰ, ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਲਾਭਦਾਇਕ ਤੇ ਸੱਚੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਆਖੀਆਂ। ਰਾਵਣ ਨੇ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਮੋਹ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸੜ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਇਹ ਨਰਮ ਤੇ ਸਮੇਂ-ਸਿਰ ਆਖੀ ਗਈ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਾਸੋਂ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ। ਰਾਘਵ ਕਦੇ ਵੀ ਮੈਥਲੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲੈ ਜਾਵੇਗਾ। ਚਾਹੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਇੰਦਰ ਵੀ ਆ ਜਾਣ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦਾ ਭਰਾ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਠਹਿਰ ਸਕਦਾ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਦਸ ਸੀਸਾਂ ਵਾਲਾ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਮਹਾਨ ਬਲਵਾਨ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਨੇ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਆਖੀ ਸੀ, ਉਥੋਂ ਚਲੇ ਜਾਣ ਲਈ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ, ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਯੁੱਧ ਕਾਂਡ ਦੇ ਗਿਆਰਵੇਂ ਸਰਗ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਰਾਵਣ, ਜੋ ਮੈਥਲੀ ਦੇ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਦੋਸਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਅਪਮਾਨਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਮੰਦ ਕਿਰਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪਾਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਵੈਦੇਹੀ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਚਿੰਤਾ ਤੇ ਲਾਲਸਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ, ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਯੁੱਧ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਸੋਨੇ ਦੀ ਜਾਲੀ ਤੇ ਮਾਣਕਾਂ, ਮੋਤੀ ਅਤੇ ਮੂੰਗਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਮਹਾਨ ਰਥ ਵਲ ਗਿਆ। ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਜੋਤਿਆਂ ਹੋਏ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲਾ ਉਹ ਰਥ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਮਹਾਨ ਵਿਭੂਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸਭਾ ਵੱਲ ਵਧਿਆ। ਤਲਵਾਰਾਂ, ਢਾਲਾਂ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਯੋਧੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ, ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਰਾਕਸ਼ਸ ਉਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ, ਪਿਛਲੇ ਅਤੇ ਪਾਸੇ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਮਹਾਨ ਰਥੀ ਆਪਣੇ ਰਥਾਂ, ਮਸਤ ਹਾਥੀਆਂ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਕਿਸੇ ਨੇ ਗਦਾ, ਕਿਸੇ ਨੇ ਲੋਹੇ ਦੀ ਲਾਟੀ, ਕਿਸੇ ਨੇ ਭਾਲੇ, ਕਿਸੇ ਨੇ ਬਰਛੇ, ਤਲਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਫੜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਫਿਰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਾਦ-ਯੰਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਉਠੀਆਂ। ਰਾਵਣ ਜਦੋਂ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਤੁਰਹੀਆਂ ਅਤੇ ਢੋਲਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਨਗਾਰੇ ਵੱਜਣ ਲੱਗੇ। ਰਾਜ ਮਾਰਗ ਤੇ ਰਾਵਣ ਦਾ ਰਥ, ਜੋ ਸੋਹਣੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਚਲਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਉੱਤੇ ਚਿੱਟਾ ਛਤਰੀ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਦਾਏ-ਖੱਬੇ ਚਾਮਰ ਝਲ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਦਕਿ ਜਮੀਨ 'ਤੇ ਖੜੇ ਲੋਕ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੁੱਥੇ ਝੁਕਾ ਕੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ। ਗਾਇਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਉਹ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਤੇ ਤਪਤ ਰੂਪ ਵਾਲਾ, ਸੋਨੇ-ਚਾਂਦੀ ਨਾਲ ਜੜੇ, ਸੁਚਿੱਤ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਨਾਲ ਬਣੇ ਹੋਏ, ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਦੀ ਕਲਾ ਨਾਲ ਬਣੇ ਮਹਾਨ ਸਭਾ-ਮੰਡਪ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਉਥੇ, ਖ਼ਾਸ ਚਿੱਟੇ ਪੱਥਰ ਦੀ ਮਣੀ ਨਾਲ ਬਣਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਕਾਲੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮਿਰਗ ਚਮੜੀ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸਿੰਘਾਸਨ ਸੀ। ਰਾਵਣ ਨੇ ਉਹ ਮਹਾਨ ਸਿੰਘਾਸਨ ਸੰਭਾਲਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪੈਰ-ਟੇਕਣ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਫਿਰ, ਇੱਕ ਸੱਚੇ ਰਾਜਾ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੇ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਦੂਤਾਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ।