ਰਾਮਚੰਦਰ ਜੀ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਮਹਾਰਾਜ ਦੇ ਨਾਲ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁਰਦੇ ਹੋਏ, ਇੱਕ ਥਾਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਆਸ਼ਰਮ ਵਰਗੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਥੇ ਕੋਈ ਤਪस्वੀ ਜਾਂ ਰਿਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਰਾਮ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, “ਮੁਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਅਕਤੀ, ਇਹ ਥਾਂ ਤਾਂ ਆਸ਼ਰਮ ਵਰਗੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਤਪਸਵੀ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦੇ। ਇਹ ਕਿਹੜਾ ਆਸ਼ਰਮ ਹੈ? ਮੈਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸ ਦਾ ਆਸ਼ਰਮ ਸੀ।” ਰਾਮ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਬੜੀ ਸੋਝੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, “ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ। ਇਹ ਆਸ਼ਰਮ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ ਦੇ ਰੋਸ ਕਰਕੇ ਸੁੰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਗੌਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਆਸ਼ਰਮ ਸੀ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਆਦਰਯੋਗ ਸਨ।” “ਇੱਥੇ ਗੌਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਅਹਲਿਆ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਤਪ ਕਰੀ ਸੀ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਜਦ ਗੌਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਤਦ ਇੰਦਰ, ਜੋ ਸਚੀ ਦੇ ਪਤੀ ਹਨ, ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਅਹਲਿਆ ਕੋਲ ਆਏ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਅਹਲਿਆ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, ‘ਜੋ ਲੋਕ ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਮੇਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਮੈਂ ਹੁਣੇ ਹੀ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।’” “ਅਹਲਿਆ ਨੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਏ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਜਿਗਿਆਸਾ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਵਿਵੇਕ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ, ਇੰਦਰ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਗਈ। ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਉਪਰੰਤ, ਉਸ ਨੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, ‘ਮੈਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹਾਂ, ਹੁਣ ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਇੱਥੋਂ ਚਲਾ ਜਾ। ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਤੇ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਗੌਤਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।’ ਇੰਦਰ ਹੱਸ ਕੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, ‘ਮੈਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਆਇਆ ਸੀ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ।’” “ਇੰਦਰ, ਡਰ ਅਤੇ ਘਬਰਾਹਟ ਵਿੱਚ, ਜਲਦੀ ਨਿਕਲਣ ਲੱਗੇ, ਪਰ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਗੌਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਆਉਂਦੇ ਹੋਏ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ। ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਲਈ ਵੀ ਦੁਆਰ ਅਪਹੁੰਚ ਸਨ, ਤਪ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਡਰ ਗਿਆ, ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਪੀਲਾ ਪੈ ਗਿਆ।” “ਗੌਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਏ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਆਖਿਆ, ‘ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਪਾਪ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਬੇਫਲ ਹੋ ਜਾਵੇਂ।’ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਪ ਦੇਣ ਨਾਲ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਅੰਡਕੋਸ਼ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ।” “ਫਿਰ ਗੌਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਅਹਲਿਆ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ, ‘ਤੂੰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਇੱਥੇ ਰਹੇਂਗੀ, ਹਵਾ ਤੇ ਜੀਵਨ ਕਰੇਗੀ, ਉਪਵਾਸ ਕਰੇਗੀ, ਤਪ ਨਾਲ ਸੜਦੀ ਰਹੇਂਗੀ, ਸੁਆਹ ਉੱਤੇ ਸੁੱਤੀ ਰਹੇਂਗੀ, ਤੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਦਿਸੇਗੀ ਨਹੀਂ। ਜਦ ਦਸ਼ਰਥ ਪੂਤ੍ਰ ਰਾਮ ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਵੇਗਾ, ਤਦ ਉਹ ਤੇਰੀ ਮੋਚ ਕਰੇਗਾ। ਉਸ ਦੀ ਅਤਿਥੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ, ਬਿਨਾ ਲੋਭ ਤੇ ਮੋਹ ਦੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਵੇਂਗੀ ਤੇ ਮੁੜ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਜਾਵੇਂਗੀ।’” “ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਮਹਾਤਪਸੀ ਗੌਤਮ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਸਿੱਧਾਂ ਤੇ ਚਾਰਣਾਂ ਵਾਲੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਉਥੋਂ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਤਪ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।” ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਅਗਲੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਇੰਦਰ, ਜੋ ਹੁਣ ਬੇਫਲ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ, ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਅੱਗਣੀ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਸਿੱਧਾਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਅਤੇ ਚਾਰਣਾਂ ਕੋਲ ਗਿਆ। ਉਹ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, “ਮੈਂ ਗੌਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਤਪਸਿਆ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪਾਇਆ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰੋਸ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ, ਇਹ ਸਭ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੀਤਾ। ਹੁਣ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਬੇਫਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਉਹਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਵੀ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ। ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਇਸ ਕਰਮ ਨੂੰ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਕੀਤਾ, ਫਲਦਾਇਕ ਬਣਾਓ।” ਇੰਦਰ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਅੱਗਣੀ ਆਦਿ ਦੇਵਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਕੋਲ ਗਏ ਅਤੇ ਮਰੁਤਾਂ ਸਮੇਤ ਆਖਿਆ, “ਇਹ ਮੇਢਾ ਪੂਰਾ ਹੈ, ਪਰ ਇੰਦਰ ਦੇ ਅੰਡਕੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇਸ ਮੇਢੇ ਦੇ ਅੰਡਕੋਸ਼ ਲੈ ਕੇ ਜਲਦੀ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਦੇਵੋ। ਮੇਢਾ ਬੇਫਲ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੰਤੋਸ਼ ਦੇਵੇਗਾ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮੇਢਾ ਚੜ੍ਹਾਉਣਗੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਖੂਟ ਫਲ ਮਿਲੇਗਾ, ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਦਾਤ ਦਿਓ।” ਅੱਗਣੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਨੇ ਮੇਢੇ ਦੇ ਅੰਡਕੋਸ਼ ਲੈ ਕੇ ਇੰਦਰ ਵਿੱਚ ਲਾ ਦਿੱਤੇ। ਉਸ ਦਿਨ ਤੋਂ, ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ, ਪਿਤਰਾਂ ਨੇ ਬੇਫਲ ਮੇਢਾ ਖਾਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਤੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ, ਗੌਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਤੇ ਤਪ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਮੇਢੇ ਦੇ ਅੰਡਕੋਸ਼ ਮਿਲ ਗਏ। ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਹੁਣ ਤੂੰ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲੇ, ਉਸ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਚਲ, ਤੇ ਧਨਵੰਤਿ ਅਹਲਿਆ ਨੂੰ, ਜੋ ਰੂਪ ਵਿਚ ਦੇਵੀ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਮੋਚ ਦੇ।” ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ। ਉਥੇ ਰਾਮ ਨੇ ਅਹਲਿਆ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਤਪ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਇਤਨੀ ਕਿ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਅਸੁਰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਉਹ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਲੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਬਣਾਈ ਹੋਈ, ਮਾਇਆਮਈ, ਤੇ ਧੂੰਏਂ ਵਿਚ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਰੂਪ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਦੀ ਲਪਟ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਚਾਨਣੀ ਰਾਤ ਦੇ ਚੰਨ ਵਰਗੀ, ਜਿਸਦੇ ਉੱਤੇ ਧੁੰਦ ਤੇ ਬੱਦਲ ਹੋਣ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਚਮਕਦੀ ਹੋਈ, ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਲਈ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਪਰੇ। ਗੌਤਮ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਯ ਸੀ, ਪਰ ਜਦ ਰਾਮ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਸ਼ਾਪ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਦਿਸਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਫਿਰ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਭਰਾ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਅਹਲਿਆ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਛੁਹਿਆ। ਅਹਲਿਆ ਨੇ, ਗੌਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ।