ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਪਹਾੜ ’ਤੇ ਹਿੰਤਾਲਾ, ਤਿਨੀਸ਼ਾ, ਚੂਰਣਕਾ, ਨਿਪਾ, ਨੀਲਸ਼ੋਕ, ਸਰਲ, ਅੰਕੋਲ ਅਤੇ ਪਦਮਕ ਵਰਗੇ ਅਨੇਕਾਂ ਰੁੱਖ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਤਲਾਬ ਅਤੇ ਦਲਦਲਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਵਾਨਰ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਥਾਨਾਂ ਨੂੰ ਚਕਰਵਾਕ ਪੰਛੀਆਂ ਨੇ ਆ ਵੱਸਿਆ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਕਾਰੰਡਵ ਬਤਖਾਂ, ਪਲਵ ਅਤੇ ਕ੍ਰੌਂਚ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਸੀ, ਜੰਗਲੀ ਸੂਰ ਅਤੇ ਹਿਰਣ ਵੀ ਉੱਥੇ ਆ ਜਾਂਦੇ। ਉਸ ਪਹਾੜ ’ਤੇ ਭਾਲੂ, ਸ਼ੇਰ, ਬਘੇਰਾ, ਭਿਆਨਕ ਚੀਤੇ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਤਿੱਖੇ ਸੱਪ ਹਰ ਪਾਸੇ ਘੁੰਮਦੇ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ। ਉਥਲੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਤਲਾਬ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਕਮਲ, ਸੁਗੰਧੀ ਸੌਗੰਧਿਕਾ, ਕੁਮੁਦ, ਉਤਪਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਸ ਪਹਾੜ ਦੀਆਂ ਢਲਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਟੋਲੀਆਂ ਗਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਵਾਨਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਝੀਲਾਂ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾਉਂਦੇ, ਪਾਣੀ ਪੀਂਦੇ ਤੇ ਖੇਡਦੇ। ਪਹਾੜ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਇਕ ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਛਿੜਕਦੇ, ਰਸ ਭਰੇ ਫਲ, ਮੂਲ ਤੇ ਫੁੱਲ ਖਾਂਦੇ। ਉਸ ਥਾਂ ਵਾਨਰ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਰੁੱਖ ਤੋੜਦੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਡਾਲੀਆਂ ਟੋکرਿਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਝੁਲ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਮਧੁ-ਰੰਗੀ ਮੱਖੀਆਂ, ਜੋ ਤੰਦਰੁਸਤ ਸਨ ਤੇ ਮਧੁ ਪੀਂਦੀਆਂ, ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਟਹਿਣੀਆਂ ਤੋੜਦੀਆਂ ਤੇ ਬੈਲੀਆਂ ਨੂੰ ਖਿੱਚਦੀਆਂ ਫਿਰਦੀਆਂ। ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ ਚੱਲਦੇ ਵਧੀਆ ਵਾਨਰ ਪਹਾੜ ਦੇ ਚੋਟੀਆਂ ਉਡਾਉਂਦੇ, ਹੋਰ ਵਾਨਰ ਮਧੁ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਰੋੜ੍ਹਦੇ, ਰੁੱਖ ਤੋਂ ਰੁੱਖ ਉੱਤੇ ਛਲਾਂਗਾਂ ਮਾਰਦੇ। ਕੁਝ ਰੁੱਖਾਂ ਕੋਲ ਜਾਂਦੇ, ਕੁਝ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦੇ, ਧਰਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸਿਰਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਪੱਕੇ ਕਮਲ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰੀ ਤੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਰਾਮ ਮਹਿੰਦ੍ਰ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚੇ ਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਏ। ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਦਸ਼ਰਥ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਨੇ ਹੇਠਾਂ ਪਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਕਛੂਏ ਤੇ ਮੱਛੀਆਂ ਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਸਹਿਯਾ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਮਲਯਾ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਲੰਘ ਕੇ, ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ ਚਲਦੇ ਹੋਏ, ਭਿਆਨਕ ਗੂੰਜ ਕਰਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਉਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਉਤਰ ਕੇ, ਰਾਮ—ਸਭ ਤੋਂ ਆਨੰਦ ਦੇਣ ਵਾਲੇ—ਸੁਗਰੀਵ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ, ਤਟ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਉਪਵਨ ਵੱਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲੇ। ਫਿਰ, ਵੱਡੇ ਤਟ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਜਿਸਦੀ ਸਤਹ ਅਚਾਨਕ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਧੋਤੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਰਾਮ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਆਖੇ: "ਸੁਗਰੀਵ, ਅਸੀਂ ਵਰੁਣ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਤੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ ਹਾਂ; ਹੁਣ ਆਓ, ਉਹ ਯੋਜਨਾ ਸੋਚੀਏ ਜੋ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸੀ।" "ਇਸ ਤੋਂ ਪਰੇ ਤਟ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਰਾਵਾਂ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਹੈ; ਇਹ ਸਮੁੰਦਰ ਕੋਈ ਸਾਧਨ ਬਿਨਾਂ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਆਓ, ਇਥੇ ਠਹਿਰੀਏ; ਵਿਚਾਰ ਕਰੀਏ ਕਿ ਇਹ ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਕਿਵੇਂ ਪਾਰ ਲੰਘ ਸਕਦੀ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਰਾਮ, ਜੋ ਸੀਤਾ ਦੀ ਚੋਰੀ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਦੁਖੀ ਸੀ, ਸਮੁੰਦਰ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਢੇਰਾ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ। "ਸਾਰੇ ਸੈਣਿਕ ਤਟ ਉੱਤੇ ਟਿਕਾਏ ਜਾਣ, ਹੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਨੇਤਾ; ਹੁਣ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।" "ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੀ-ਆਪਣੀ ਟੋਲੀ ਨੂੰ ਛੱਡੇ, ਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਕਿਤੇ ਭਟਕੇ ਨਾ; ਬਹਾਦੁਰ ਵਾਨਰ ਅੱਗੇ ਵਧਣ, ਤੇ ਅਸੀਂ ਕੋਈ ਲੁਕਿਆ ਖਤਰਾ ਸਮਝੀਏ।" ਰਾਮ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ, ਫੌਜ ਨੂੰ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਤਟ ਉੱਤੇ ਠਹਿਰਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਫੌਜ, ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸੀ, ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਸਦੇ ਮਧੁ-ਰੰਗੀ ਪਾਣੀਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਦੂਜੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਪਵਨ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਹ ਵਾਨਰ ਸਿਰਦਾਰ ਉੱਥੇ ਆ ਟਿਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਉੱਥੇ ਟਿਕੇ, ਫੌਜ ਦੇ ਇਕੱਠ ਦੀ ਧੁਨੀ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਵੱਡੀ ਗੂੰਜ ਨੂੰ ਵੀ ਓਵਰ ਕਰ ਗਈ, ਤੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਸੁਣਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਸੁਗਰੀਵ ਦੀ ਰਖਿਆ ਹੇਠ, ਉਹ ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਤੇ ਰਾਮ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠ ਗਈ। ਮਹਾਨ ਸਮੁੰਦਰ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ, ਤੇ ਵੱਡੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੋ ਰਹੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਤੱਕਣ ਲੱਗੀ। ਉਹ ਦੂਰਲੇ, ਪਾਰ ਨਾ ਹੋ ਸਕਣ ਵਾਲੇ ਤਟ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਸੀ, ਵਾਨਰ ਸਿਰਦਾਰਾਂ ਨੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਉੱਥੇ ਟਿਕ ਗਏ। ਰਾਤ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਦਿਨ ਢਲਣ ਲੱਗਾ, ਸਮੁੰਦਰ ਸ਼ਾਰਕਾਂ ਤੇ ਮਗਰਮੱਛਾਂ ਨਾਲ ਭਿਆਨਕ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਝੱਗ ਵਾਲੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਹੱਸਦੀਆਂ ਤੇ ਉੱਥਲ-ਪੁਥਲ ਕਰਦੀਆਂ। ਚੰਦਰਮਾ ਚੜ੍ਹਨ ਤੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਹਿਲ ਗਿਆ, ਚੰਦ ਦੀ ਪਰਛਾਈਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ, ਤੇ ਉੱਤੇ ਤੇਜ਼ ਹਵਾ, ਵੱਡੇ ਜਲ-ਜੰਤੂਆਂ, ਵ੍ਹੇਲ ਤੇ ਡਾਲਫਿਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਵਰੁਣ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਸੱਪਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਜਾਪਦਾ ਸੀ, ਮਹਾਨ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਰਚਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਥਾਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਔਖੀ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਹ ਨਹੀਂ, ਡੂੰਘਾ ਹਨੇਰਾ ਸੀ, ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਸੀ; ਪਾਣੀ, ਮਕਰਾਂ ਤੇ ਸੱਪਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਲਟ-ਪੁਲਟ ਹੋ ਕੇ, ਉੱਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਉੱਥਲ-ਪੁਥਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਥਾਂ ਅੱਗ ਦੇ ਰੰਗ ਵਾਲੀ ਧੂੜ ਨਾਲ ਛਿੜਕੀ ਹੋਈ ਜਾਪਦੀ ਸੀ, ਮਹਾਨ ਜਲ-ਨਾਗਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਥਾਂ ਤੇ ਪਾਤਾਲ ਲੋਕ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਸੀ। ਸਮੁੰਦਰ ਆਕਾਸ਼ ਵਰਗਾ ਜਾਪ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਸਮੁੰਦਰ ਵਰਗਾ; ਦੋਵੇਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਸੀ। ਪਾਣੀ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਗਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ; ਦੋਵੇਂ, ਤਾਰਿਆਂ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਲੱਗ ਰਹੇ ਸਨ। ਬੱਦਲ ਉੱਠ ਰਹੇ ਸਨ, ਲਹਿਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਚੜ੍ਹ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਸਮੁੰਦਰ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਭੇਦ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ (ਸਮੁੰਦਰ) ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ, ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਟਕਰਾ ਕੇ ਡਰਾਉਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਕਰਦੀਆਂ, ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਡੋਲ੍ਹਿਆਂ ਵਾਂਗ ਥੰਮੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਜਾਪਦੀਆਂ। ਰਤਨਾਂ ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕ ਧੁਨੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਨੇ ਉਠਾ ਲਈਆਂ ਹੋਣ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹਦੀਆਂ, ਜਲ-ਜੰਤੂਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ। ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਪਾਣੀ ਦੀ ਲਹਿਰ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਟਕਰਾਈ ਹੋਈ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਡ ਰਹੀ ਸੀ, ਲਾਲ ਮੋਤੀ ਵਰਗੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ।