ਸ੍ਰੰਜਯ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਨ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਾਹਦੇਵ ਸਨ। ਸਾਹਦੇਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕੁਸ਼ਾਸ਼ਵ ਸਨ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਧਰਮੀ ਤੇ ਉੱਚੇ ਆਦਰ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਕੁਸ਼ਾਸ਼ਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸੋਮਦੱਤ ਹੋਏ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤੇ ਬਲਵਾਨ ਸਨ। ਸੋਮਦੱਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕਾਕੁਤਸਥ ਹੋਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖ਼ਿਆਤੀ ਦੂਰ ਦੂਰ ਤੱਕ ਫੈਲ ਗਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾ ਬਹੁਤ ਉੱਚੀ ਸੀ, ਹੁਣ ਇਸ ਹੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਮਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਅਪਰਾਜਿਤ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਦੇ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਨਾਲ, ਵੈਸ਼ਾਲੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਵਾਲੇ, ਉੱਚੇ ਚਿੱਤ ਵਾਲੇ, ਬਹਾਦਰ ਤੇ ਬਹੁਤ ਧਰਮੀ ਰਹੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਅਸੀਂ ਅੱਜ ਰਾਤ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਰਹਾਂਗੇ; ਪਰਸੋਂ ਸਵੇਰੇ, ਹੇ ਉੱਤਮ ਪੁਰਖ, ਤੁਸੀਂ ਜਨਕ ਨੂੰ ਮਿਲੋ। ਜਦ ਸੁਮਤੀ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਮਹਾਨ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਆਏ ਹਨ, ਉਹ ਵਾਪਸ ਆਏ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਖ਼ਿਆਤੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਆਪਣੇ ਗੁਰੂਆਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਸੁਮਤੀ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਖੇਰੀ ਖ਼ੈਰੀ ਪੁੱਛੀ ਅਤੇ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੋਲੇ, “ਮੈਂ ਧੰਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਹੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ, ਜਿਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤੁਸੀਂ ਪਧਾਰੇ ਹੋ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਥੋਂ ਵੱਧ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।” ਜਦ ਮਿਲਣ ਤੇ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸੇ ਸਤਿਕਾਰ ਤੇ ਸੁਆਲ-ਜਵਾਬ ਹੋਏ, ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਸੁਮਤੀ ਨੇ ਮਹਾਨ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਤੁਸੀਂ ਧੰਨ ਹੋਵੋ—ਇਹ ਦੋ ਨੌਜਵਾਨ ਕੌਣ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਾਲ ਹਾਥੀਆਂ ਤੇ ਸਿੰਘਾਂ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਜੋ ਨੀਲਾਂ ਤੇ ਬਲਦਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਾਉਂਦੇ ਹਨ? ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਦੀ ਪੰਖੜੀ ਵਰਗੀਆਂ ਚੌੜੀਆਂ ਹਨ, ਇਹ ਤਲਵਾਰ, ਤੂਣੀਰ ਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਪੂਰੀ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਖੜੇ ਹਨ, ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਕਮਾਰਾਂ ਵਾਂਗ ਸੁੰਦਰ। ਇਹ ਇੱਥੇ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਲੋਕ ਤੋਂ ਅਮਰ ਪੁਰਖ ਆਉਂਦੇ ਹਨ? ਇਹ ਪੈਦਲ ਕਿਵੇਂ ਆਏ, ਕਿਸ ਲਈ ਆਏ ਹਨ, ਤੇ ਇਹ ਕਿਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਹੇ ਮुनਿਵਰ?” "ਇਹ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਸਜਾਇਆ ਹੈ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਹਰ ਪੱਖੋਂ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਉੱਤਮ ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਕੇ, ਇੰਨੇ ਔਖੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਕਿਉਂ ਆਏ ਹਨ? ਮੈਂ ਸੱਚ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਉਹ ਸਾਰੀ ਘਟਨਾ ਦੱਸੀ—ਕਿਵੇਂ ਉਹ ਸਿੱਧਾਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਰਹੇ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜਾ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚੀ ਮਾਨ-ਸਨਮਾਨ ਮਿਲੀ, ਦੋਵੇਂ ਰਾਘਵ ਇਕ ਰਾਤ ਉੱਥੇ ਰਹਿ ਕੇ, ਮਿਥਿਲਾ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਏ। ਜਦ ਜਨਕ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਨਗਰੀ ਮਿਥਿਲਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, “ਵਧੀਆ, ਵਧੀਆ!” ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ। ਉੱਥੇ, ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇਕ ਪੁਰਾਣਾ, ਸੁੰਨ-ਸੁਆਦ, ਪਰ惹ਕ ਆਸ਼ਰਮ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਮਹਿਲਾ, ਇਹ ਥਾਂ ਆਸ਼ਰਮ ਵਰਗੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਤਪਸਵੀ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਕਿਸ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਆਸ਼ਰਮ ਹੈ?” ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਹਾਂ, ਰਾਘਵ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ—ਇਹ ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਸ਼ਰਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਕ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੇ ਰੋਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਕਦੇ ਮਹਾਨ ਗੌਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਆਸ਼ਰਮ ਸੀ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਤੇ ਸਭ ਵਲੋਂ ਆਦਰਯੋਗ ਸਨ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਉਹ ਅਹਲਿਆ ਨਾਲ ਲੱਖਾਂ ਸਾਲ ਤਪ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।" "ਇੱਕ ਵਾਰ, ਜਦ ਗੌਤਮ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਇੰਦਰ, ਜੋ ਸ਼ਚੀਪਤੀ ਹੈ, ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਅਹਲਿਆ ਕੋਲ ਆਇਆ ਤੇ ਕਿਹਾ, ‘ਜੋ ਇਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੌਸਮ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਮੈਂ ਹੁਣੇ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।’ ਅਹਲਿਆ ਨੇ, ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਛਾਣ ਕੇ, ਰਘੁਕੁਲ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ, ਪਰ ਖੋਜਵਾਦੀ ਮਨ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਲਈ।" "ਫਿਰ, ਜਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋਈ, ਅਹਲਿਆ ਨੇ ਕਿਹਾ, ‘ਮੈਂ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਗਈ ਹਾਂ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਹੁਣ ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਇੱਥੋਂ ਚਲਾ ਜਾ।’ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, ‘ਹੇ ਦੇਵਰਾਜ, ਆਪਣੇ ਤੇ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਗੌਤਮ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।’ ਇੰਦਰ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ ਬੋਲੇ, ‘ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਨਾਰੀ, ਮੈਂ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਹੁਣ ਜਿਵੇਂ ਆਇਆ ਸੀ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ।’" "ਇੰਦਰ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਕुटੀਆ ਛੱਡੀ, ਉਹ ਡਰ ਤੇ ਘਬਰਾਹਟ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨਿਕਲਿਆ, ਪਰ ਸਾਹਮਣੇ ਮਹਾਨ ਗੌਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਲਿਆ। ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਲਈ ਵੀ ਅਗਮ ਸਨ, ਤਪ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਏ ਹੋਏ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਸਨ। ਗੌਤਮ ਨੂੰ ਹਾਥ ਵਿੱਚ ਸਮਿੱਧ ਤੇ ਕੁਸ਼ਾ ਫੜੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਡਰ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਪੀਲਾ ਪੈ ਗਿਆ।" "ਗੌਤਮ ਨੇ, ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਕੇ, ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, ‘ਮੇਰਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਤੂੰ ਇਹ ਅਪਵਿੱਤਰ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਅਨੰਤਕਾਲ ਲਈ ਫਲਹੀਨ ਹੋ ਜਾਵੇਂ।’ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਗੌਤਮ ਨੇ ਇਹ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਅੰਡਕੋਸ਼ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਡਿੱਗ ਗਏ।" "ਫਿਰ, ਗੌਤਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਅਹਲਿਆ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ, ‘ਤੂੰ ਲੱਖਾਂ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਇੱਥੇ ਹੀ ਰਹੀਂ, ਹਵਾ ਤੇ ਜਿਉਂਦੇ, ਉਪਵਾਸ ਕਰਦੀ, ਤਪ ਦੀ ਤਪਿਸ਼ ਨਾਲ ਸੜਦੀ, ਰਾਖ ਉੱਤੇ ਲੈਂਦੀ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਤੋਂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਰਹੀਂ। ਜਦ ਦਸ਼ਰਥ ਨੰਦਨ ਰਾਮ ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਉਣਗੇ, ਤਦ ਤੂੰ ਮੁਕਤ ਹੋਵੇਂ।