ਦਿਤੀ ਨੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਤੇਰੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਣਗੇ। ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਸਮੇਂ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਇਹ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣਗੇ।" ਫਿਰ ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਤੇਰੇ ਕਰਤੱਬ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਲੋਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰੁਤ ਕਹਿ ਕੇ ਜਾਣਣਗੇ।" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਪੁਰੰਦਰ, ਜੋ ਬਾਲਾ ਦਾ ਸੰਘਾਰਕ ਸੀ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਦੇਵੀ ਸਰੂਪ ਵਾਲੇ ਹੋਣਗੇ, ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਣਗੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਾਂ-ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਬਨ ਵਿੱਚ ਤਪ ਕਰਕੇ ਇਹ ਵਚਨ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ। ਹੇ ਰਾਮ, ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣਾ ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਹ ਥਾਂ, ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਮਹੇਂਦਰ ਵੱਲੋਂ ਵੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇੱਥੇ, ਦਿਤੀ ਨੇ ਤਪ ਕਰਕੇ ਵਾਸ ਕੀਤਾ। ਅਤੇ, ਹੇ ਪੁਰੁਸ਼ ਸਿੰਘ, ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੀਂਨ ਸੀ, ਉਹ ਆਲੰਬੁਸ਼ਾ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਇੱਥੇ ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਨਾਂ ਦੀ ਨਗਰੀ ਵਸਾਈ। ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਂਬਲੀ ਹੇਮਚੰਦਰ ਸੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਸੁਚੰਦਰ, ਜਿਸ ਦੀ ਯਸ਼ਸਵੀ ਉਲਾਖ ਸੀ। ਸੁਚੰਦਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਧੂਮਰਾਸ਼ਵ ਨਾਮਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਜਾ ਹੋਇਆ; ਧੂਮਰਾਸ਼ਵ ਤੋਂ ਸ੍ਰੰਜਯਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬਹੁਤ ਸੀ। ਸ੍ਰੰਜਯਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਨ ਤੇ ਬਲੀ ਸਹਦੇਵ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਸਹਦੇਵ ਤੋਂ ਕੁਸ਼ਾਸ਼ਵ, ਜੋ ਅਤਿ ਧਰਮਾਤਮਾ ਸੀ। ਕੁਸ਼ਾਸ਼ਵ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਨ ਤੇ ਬਲਵਾਨ ਸੋਮਦੱਤ ਹੋਇਆ; ਸੋਮਦੱਤ ਤੋਂ ਕਾਕੁਤਸਥ, ਜੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਮਹਾਨ ਤੇ ਪ੍ਰਤਾਪੀ, ਹੁਣ ਇਸ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਮਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਅਜੈਅ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਵੈਸ਼ਾਲੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਵਾਲੇ, ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੇ, ਬਹਾਦਰ ਤੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਰਾਤ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਵਿਅਤੀਤ ਕਰਾਂਗੇ; ਸਵੇਰੇ, ਹੇ ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ, ਤੂੰ ਜਨਕ ਨੂੰ ਮਿਲੇਂ। ਸੁਮਤੀ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਆਏ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਵਾਪਸ ਆਇਆ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂਆਂ ਤੇ ਸਾਕਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉੱਚਤ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਸੁਆਲ ਪੁੱਛਿਆ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਧੰਨ ਹਾਂ, ਹੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਆਏ ਹੋ; ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ।" ਹੁਣ, ਰਾਮ, ਤੂੰ ਸੁਣ, ਵਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬਾਲਕਾਂਡ ਦਾ ਅਠਤਾਲੀਸਵਾਂ ਸਰਗ। ਜਦੋਂ ਮਿਲਣ ਤੇ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਓਂ ਸੁਆਲ-ਜਵਾਬ ਹੋਏ, ਗੱਲਬਾਤ ਮੁਕਣ ਉਪਰੰਤ, ਸੁਮਤੀ ਨੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਕੌਣ ਹਨ ਇਹ ਦੋ ਨੌਜਵਾਨ, ਜੋ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਬਰਾਬਰ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਾਲ ਹਾਥੀ ਤੇ ਸਿੰਘ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਜੋ ਵਾਘ ਤੇ ਸਾਂਡ ਵਰਗੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਨਾਇਕ ਹਨ? ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਤਲਵਾਰ, ਤੂਣੀਰ ਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਧਾਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜੋ ਨੌਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਹਨ, ਅਸ਼ਵਿਨੀਕੁਮਾਰਾਂ ਵਰਗੇ ਸੋਹਣੇ ਹਨ। ਇਹ ਇੱਥੇ ਕਿਵੇਂ ਆ ਗਏ, ਕਿਸ ਲਈ ਆਏ ਹਨ, ਤੇ ਇਹ ਕਿਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ? ਇਹ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਚੰਦਰਮਾ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਸਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਰੂਪ, ਚਾਲ ਤੇ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਪੁਰੁਸ਼ਾਂ ਨੇ ਇਹ ਔਖਾ ਰਸਤਾ, ਉੱਤਮ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਲੈ ਕੇ, ਕਿਉਂ ਤੈਅ ਕੀਤਾ? ਮੈਂ ਸੱਚ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।" ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਿਆ—ਕਿਵੇਂ ਉਹ ਸਿੱਧਾਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਰਹੇ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜਾ ਸੁਮਤੀ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਾ ਉਚਿਤ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਰਿਵਾਜ ਸੀ। ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਤੋਂ ਉੱਚਤ ਆਤਿਥਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ ਇੱਕ ਰਾਤ ਉੱਥੇ ਰਹੇ, ਫਿਰ ਮਿਥਿਲਾ ਵੱਲ ਚਲੇ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਜਨਕ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਨਗਰੀ ਮਿਥਿਲਾ ਦੇਖਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ 'ਵਧੀਆ ਵਧੀਆ' ਆਖ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਵੱਡੀ ਆਦਰ-ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ। ਉਥੇ, ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ, ਸੁੰਦਰ ਪਰੰਤੂ ਸੁੰਨਿਆ ਆਸ਼ਰਮ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਮਹਾਨ, ਇਹ ਥਾਂ ਆਸ਼ਰਮ ਵਰਗੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਤਪਸਵੀ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਕਿਸ ਦਾ ਆਸ਼ਰਮ ਸੀ?" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹਾਂ, ਰਾਘਵ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੱਚ ਦੱਸਾਂਗਾ—ਇਹ ਕਿਸ ਦਾ ਆਸ਼ਰਮ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੇ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।" "ਇਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗੌਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਆਸ਼ਰਮ ਸੀ, ਹੇ ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਤੇ ਪੂਜਨਯ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਉਹ ਅਹਲਿਆ ਦੇ ਨਾਲ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਤਪ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਪਰ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਗੌਤਮ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਇੰਦਰ, ਜੋ ਸ਼ਚੀਪਤੀ ਹੈ, ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਅਹਲਿਆ ਕੋਲ ਆਇਆ ਅਤੇ ਆਖਿਆ, 'ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਢੰਗ ਨਾਲ ਮੌਸਮ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਹੁਣ ਤੈਥੋਂ ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ।'" "ਅਹਲਿਆ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ, ਪਰ, ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ, ਉਹ ਵਿਵੇਕ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਜਿਗਿਆਸਾ ਕਰਕੇ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਗਈ। ਫਿਰ, ਆਪਣਾ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਂ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਗਈ ਹਾਂ; ਹੁਣ ਤੂੰ ਇੱਥੋਂ ਜਲਦੀ ਚਲਾ ਜਾ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ।' 'ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ, ਗੌਤਮ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਤੇ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।' ਇੰਦਰ ਹੱਸ ਕੇ ਆਖਿਆ, 'ਹੇ ਸੋਹਣੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਮੈਂ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਆਇਆ ਸੀ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ।' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਿਲਾਪ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਕੁਟੀਆ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਗਿਆ।