ਹਨੁਮਾਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਬਾਹ ਬੜੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਨ, ਰਾਮ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸੀਤਾ ਦੇਵੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਨਿਸ਼ਠਾ 'ਤੇ ਅਡੋਲ ਹੈ। ਹਨੁਮਾਨ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ, "ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ," ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਲਈ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੇ ਮਿੱਠੇ ਸਨ; ਦੋਵੇਂ ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੌੜ ਗਈ। ਲਕਸ਼ਮਣ, ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਅਤੇ ਹਵਾਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨੁਮਾਨ ਵੱਲ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਵੇਖਣ ਲਗ ਪਏ। ਰਾਮ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਨਾਸਕ ਹੈ, ਉੱਚੀ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਇਜ਼ਤ ਨਾਲ ਹਨੁਮਾਨ ਵੱਲ ਤਾਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਸ੍ਰਵਣ ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਸੋਹਣੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਗਏ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਰਾਮ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਦੀ ਖਬਰ ਦੱਸਣ ਲੱਗੇ। ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੀਤਾ ਰਾਵਣ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮਹਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਹੈ, ਰਾਕਸ਼ਸੀਆਂ ਵਲੋਂ ਡਰਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ, ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਭਗਤੀ ਤੇ ਨਿਸ਼ਠਾ ਰਾਮ ਲਈ ਅਟੱਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਹਾਲ ਰਾਮ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਾਨਰ ਰਾਮ ਦੇ ਹੋਰ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣਨ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਰਾਮ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, "ਸੀਤਾ ਕਿੱਥੇ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਕੀ ਹਾਲਤ ਹੈ? ਵਾਨਰੋ, ਮੈਨੂੰ ਵਾਇਦੇਹੀ ਬਾਰੇ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸੋ।" ਰਾਮ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਭ ਵਾਨਰ ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸੀਤਾ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਬਖੂਬੀ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਹਨੁਮਾਨ, ਹਵਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਸੀਤਾ ਦੀ ਦਿਸਾ ਵੱਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਚਿਤ ਬੋਲ ਨਾਲ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, "ਸੀਤਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਲਈ ਇਹ ਸੋਨੇ ਦਾ ਚਮਕਦਾਰ ਗਹਣਾ ਹੈ।" ਹਨੁਮਾਨ ਉਹ ਸੋਨੇ ਦਾ ਚਮਕਦਾਰ ਗਹਣਾ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਥ ਜੋੜ ਕੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, "ਮੈਂ ਸਮੁੰਦਰ, ਜੋ ਸੌ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਹੈ, ਪਾਰ ਕਰਿਆ। ਜਨਕੀ ਸੀਤਾ ਦੀ ਖੋਜ ਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਲੰਕਾ, ਜੋ ਰਾਵਣ ਦੀ ਦੁਸ਼ਟ ਨਗਰੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਗਿਆ। ਦੱਖਣੀ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ, ਉਹ ਉਥੇ ਵੱਸਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਵਣ ਦੇ ਮਹਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ।" "ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਆਸ ਰੱਖ ਕੇ, ਤੇਰੇ ਇਰਾਦੇ ਉੱਤੇ ਹੀ ਜੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਕਸ਼ਸੀਆਂ ਵਿਚ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਡਰਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ, ਵੇਖਿਆ। ਅਸ਼ੋਕ ਵਾਟਿਕਾ ਵਿੱਚ, ਭਿਆਨਕ ਰਾਕਸ਼ਸੀਆਂ ਦੇ ਰਖੇ ਹੋਏ, ਸੀਤਾ ਦੁੱਖ ਸਹਿ ਰਹੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਰਹਿਣ ਦੀ ਆਦੀ ਸੀ।" "ਰਾਵਣ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮਹਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ, ਉਹ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਚੋਟੀ ਇੱਕ ਗੁੱਥੀ ਵਿੱਚ ਬੰਨੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਹ ਉਦਾਸ ਹੈ, ਤੇਰਾ ਹੀ ਸੋਚਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਮੀਨ ਉੱਤੇ ਪਈ, ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਫਿਕਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਮਲ ਮੁਰਝਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਰਾਵਣ ਤੋਂ ਕੋਈ ਆਸ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਨੇ ਮੌਤ ਦਾ ਨਿਰਣੈ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ।" "ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ੀ, ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਲੱਭ ਲਿਆ, ਉਹਦਾ ਮਨ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਸੀ; ਮੈਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉਸ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਜਿੱਤਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਿਆ।" "ਰਾਮ ਤੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਈ; ਉਸ ਦੀ ਚਲਣ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਤੇਰੀ ਭਗਤੀ ਵਿਚ ਅਟੱਲ ਹੈ। ਹੇ ਵੱਡੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਨਿਸ਼ਠਾ ਅਤੇ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ।" "ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਚਿਤ੍ਰਕੂਟ 'ਤੇ ਕਾਂ ਦੀ ਘਟਨਾ ਹੋਈ ਸੀ, ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ। ਜਨਕੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਹੇ ਹਵਾਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਰਾਮ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸਣਾ।'" "ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਇਹ ਗਹਣਾ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੇਣਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਸੰਭਾਲਿਆ ਹੈ;' ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।" "ਇਹ ਚਮਕਦਾਰ ਚੂੜ-ਮਣੀ, ਜੋ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਸੰਭਾਲੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਲਾਲ ਪੱਥਰ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨਾ।' ਇਹ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਜਨਮੀ ਮਣੀ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਲਿਆਇਆ ਹਾਂ; ਇਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੇ ਪਾਪ-ਰਹਿਤ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨੂੰ ਦੁਖ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੇਖਣ ਵਰਗਾ ਖੁਸ਼ ਹੋਵਾਂਗਾ।" "ਮੈਂ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਜਿੰਦਗੀ ਸੰਭਾਲਾਂਗੀ, ਹੇ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ; ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ, ਜੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਆ ਗਈ, ਮੈਂ ਜੀਉਂਦੀ ਨਹੀਂ ਰਹਾਂਗੀ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੀਤਾ, ਪਤਲੇ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਧਰਮ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦੀ, ਰਾਵਣ ਦੇ ਮਹਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੈਦ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ, ਡਰ-ਭਰੇ ਹਿਰਨ ਵਾਂਗ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ।" "ਹੇ ਰਾਘਵ, ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਜਿਵੇਂ ਸੀ, ਉਹੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ; ਹੁਣ, ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਓ।" ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਜਾਣ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਸ ਆ ਗਈ; ਹਵਾਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਰਾਣੀ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰਤੀਬ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਕਾਂਡ ਦਾ ਛਿਆਠਵਾਂ ਸਰਗ। ਹਨੁਮਾਨ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸਣ 'ਤੇ, ਰਾਮ, ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮਣੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ ਰੋ ਪਏ। ਉਹ ਮਣੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਗਹਿਰੀ ਉਦਾਸੀ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ, ਅੱਖਾਂ ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਆਖੇ: "ਜਿਵੇਂ ਗਾਂ ਆਪਣੇ ਵਾਝੇ ਲਈ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਦੁੱਧ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਐਸਾ ਹੀ ਮੇਰਾ ਹਿਰਦਾ ਇਸ ਕੀਮਤੀ ਮਣੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।" "ਇਹ ਮਣੀ ਵਾਇਦੇਹੀ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਸਸੁਰ ਨੇ ਦਿੱਤੀ ਸੀ; ਵਿਆਹ ਵੇਲੇ, ਇਹ ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਚਮਕਦੀ ਸੀ।" "ਇਹ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਜਨਮੀ ਮਣੀ ਬਹੁਤ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ; ਇਹ ਵਿਦਵਾਨ ਇੰਦਰ ਨੇ, ਯਜਨਾ ਵੇਲੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਦਿੱਤੀ ਸੀ।" "ਇਹ ਮਹਾਨ ਮਣੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਐਸਾ ਲੱਗਦਾ ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਿਆ; ਅੱਜ, ਹੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਮੈਨੂੰ ਐਸਾ ਲੱਗਦਾ ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਵਾਇਦੇਹੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖ ਲਿਆ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਨੁਮਾਨ ਦੀ ਸਚੀ ਰਿਪੋਰਟ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਸ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਗਏ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਨਵੀਂ ਉਮੀਦ ਜਗੀ।