ਇੰਦਰ ਨੇ ਗਰਭ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ, “ਰੋ ਨਾ, ਰੋ ਨਾ,” ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਗਰਭ ਰੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਦ ਇੰਦਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਹਾਂਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਚੀਰ ਦਿੱਤਾ। ਦਿਤੀ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, “ਨਾ ਮਾਰ, ਨਾ ਮਾਰ,” ਤੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਇੰਦਰ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਇੰਦਰ ਨੇ ਵਜਰ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜ ਕੇ, ਹਥ ਜੋੜ ਕੇ ਦਿਤੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੂੰ ਅਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਪੈਰਾਂ ਵੱਲ ਕਰਕੇ ਸੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਗਰਭ ਨੂੰ ਚੀਰ ਦਿੱਤਾ—ਇਹ ਉਹੀ ਸੀ ਜੋ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਵਧੀਆ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ ਦੇ।” ਹੁਣ, ਹੇ ਰਾਮ, ਤੂੰ ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬਾਲਕਾਂਡ ਦੀ ਸਤਾਈਵੀਂ ਸਰਗਾ ਸੁਣ। ਜਦ ਦਿਤੀ ਦਾ ਗਰਭ ਸੱਤ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਅਜਿੱਤ ਹਜ਼ਾਰ-ਅੱਖੀ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੀ, “ਮੇਰੀ ਗਲਤੀ ਕਰਕੇ ਇਹ ਗਰਭ ਸੱਤ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਬਲਵਾਨਾਂ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਗਰਭ ਦੇ ਭਾਗਾਂ ਲਈ ਕੋਈ ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਕਰ। ਇਹ ਸੱਤ ਭਾਗ ਮਾਰੁਤਾਂ ਦੇ ਸੱਤ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲੇ ਬਣ ਜਾਣ। ਇਹ ਸੱਤ, ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਹਵਾ ਦੇ ਨਾਲ ਚਲਦੇ ਹੋਏ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਫਿਰਣ, ਮਾਰੁਤ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਣ, ਅਤੇ ਇਹ ਮੇਰੇ ਹੀ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ। ਇੱਕ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਦੂਜਾ ਇੰਦਰ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਤੀਜਾ ਦਿਵਯਵਾਯੂ ਵਜੋਂ ਮਹਾਨ ਹੋਵੇ। ਚਾਰ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੇਵਤਾ, ਤੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿਰਣ। ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ, ਸਮੇਂ ਆਉਣ ‘ਤੇ ਇਹ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ। ਤੇਰੇ ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਇਹ ਮਾਰੁਤ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਣਗੇ।” ਦਿਤੀ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਹਜ਼ਾਰ-ਅੱਖੀ ਪੁਰੰਦਰ ਇੰਦਰ ਨੇ ਹਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਖਿਆ, “ਜੋ ਤੂੰ ਆਖਿਆ, ਉਹ ਸਭ ਨਿਸ਼ਚਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਹੋਵੇਗਾ। ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਦਿਵਯ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਫਿਰਣਗੇ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਾਂ-ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਅਰਣਯ ਵਿੱਚ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀਤਾ। ਹੇ ਰਾਮ, ਅਸੀਂ ਸੁਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਹੀ ਥਾਂ ਹੈ, ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ੀ, ਜਿੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਮਹੇੰਦਰ ਵੱਸਦਾ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਦਿਤੀ ਨੇ ਤਪ ਕਰਕੇ ਆਤਮ-ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਅਤੇ, ਹੇ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਪੁੱਤਰ, ਇੱਥੇ ਹੀ ਮਹਾਨ ਧਰਮਾਤਮਾ ਵਿਸ਼ਾਲਾ, ਜੋ ਅਲੰਬੁਸ਼ਾ ਤੋਂ ਜਨਮੇ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਥੇ ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਨਗਰੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸੀ ਮਹਾਬਲੀ ਹੇਮਚੰਦਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਸੁਚੰਦਰ, ਫਿਰ ਸੁਚੰਦਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਧੂਮਰਾਸ਼ਵ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ। ਧੂਮਰਾਸ਼ਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸ੍ਰੰਜਯਾ ਹੋਏ, ਫਿਰ ਸ੍ਰੰਜਯਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਨ ਤੇ ਤੇਜੀਲੇ ਸਾਹਦੇਵ ਹੋਏ। ਸਾਹਦੇਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸੀ ਕੁਸ਼ਾਸ਼ਵ, ਜੋ ਉੱਚ ਧਰਮ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਕੁਸ਼ਾਸ਼ਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸੀ ਮਹਾਨ ਤੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਸੋਮਦੱਤ, ਤੇ ਸੋਮਦੱਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕਾਕੁਤਸਥ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਤੇਜੀਲਾ ਹੈ, ਹੁਣ ਇਸ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੇ ਅਜਿੱਤ ਸਮਤੀ ਹੈ। ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਵਾਲੇ, ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੇ, ਬਹਾਦਰ ਅਤੇ ਉੱਚ ਧਰਮ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਅਸੀਂ ਅੱਜ ਰਾਤ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਇਕ ਰਾਤ ਰਹਾਂਗੇ; ਕੱਲ੍ਹ ਸਵੇਰੇ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਨੁੱਖ, ਤੂੰ ਜਨਕ ਨੂੰ ਮਿਲੀਂ। ਸਮਤੀ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਚਮਕ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਜਦ ਉਸਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਆਏ ਹਨ, ਉਹ ਵਾਪਸ ਆਇਆ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂਆਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਵਧੀਆ ਆਦਰ-ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ, ਹਥ ਜੋੜ ਕੇ ਹਾਲ-ਚਾਲ ਪੁੱਛਿਆ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, “ਮੈਂ ਧੰਨ ਹਾਂ, ਹੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ, ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਏ ਹੋ; ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਤੋ ਵੱਧ ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।” ਹੁਣ, ਹੇ ਰਾਮ, ਸੁਣ ਚੌਂਤਾਲੀਵੀਂ ਸਰਗਾ। ਮਿਲਣ ਤੇ ਹਾਲ-ਚਾਲ ਪੁੱਛਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਅੰਤ ‘ਤੇ ਸਮਤੀ ਨੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਤੁਸੀਂ ਸੁਖੀ ਰਹੋ—ਇਹ ਦੋ ਜੁਆਨ ਕੌਣ ਹਨ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਾਲ ਹਾਥੀਆਂ ਤੇ ਸਿੰਘਾਂ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਜੋ ਵੀਰਤਾ ਵਿੱਚ ਬਾਗਾਂ ਤੇ ਬਲਦਾਂ ਵਰਗੇ ਹਨ? ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਦੀਆਂ ਪੰਖੁੜੀਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਇਹ ਤਲਵਾਰਾਂ, ਤਰਕਸ਼ ਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਫੜਕੇ, ਯੁਵਾਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਖੜੇ ਹਨ, ਸੋਹਣੇ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਕਮਾਰਾਂ ਵਰਗੇ। ਇਹ ਇੱਥੇ ਅਚਾਨਕ ਆਏ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਤੋਂ ਅਮਰ ਲੋਕ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕੌਣ ਹਨ, ਕਿਵੇਂ ਆਏ, ਕਿਸ ਲਈ ਆਏ, ਅਤੇ ਕਿਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ?” “ਇਹ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਐਸੇ ਸੋਭਾ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਰੂਪ, ਆਕਾਰ, ਤੇ ਚਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼ਸਤਰ ਧਾਰੀਆਂ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪੁਰਸ਼, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਮੁਸ਼ਕਲ ਰਾਹ ਕਿਉਂ ਚੁਣਿਆ? ਮੈਂ ਸੱਚ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਹੋਇਆ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਿੱਧਾਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਵਧ ਕਰਨਾ—ਇਹ ਸਭ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜਾ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਾ ਆਦਰ-ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਰੀਤ ਹੈ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਹਿਮਾਨ ਵਜੋਂ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਉੱਚ ਮਨ ਵਾਲੇ ਰਾਜਾ ਕੋਲੋਂ ਵਧੀਆ ਆਤਿਥ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੋਵੇਂ ਰਘੁਕੁਲ ਪੁੱਤਰ, ਇੱਕ ਰਾਤ ਉੱਥੇ ਬਿਤਾ ਕੇ, ਮਿਥਿਲਾ ਵੱਲ ਚਲੇ। ਜਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਨਕ ਦੀ ਸੋਭਾਵਾਨ ਨਗਰੀ ਵੇਖੀ, ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਮਿਥਿਲਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, “ਵਧੀਆ, ਵਧੀਆ!” ਤੇ ਉਸਦੀ ਬਹੁਤ ਆਦਰ-ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ। ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇਕ ਸੁੰਦਰ, ਪੁਰਾਣਾ, ਪਰ ਸੁੰਨ ਹੋਇਆ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇਖ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਨੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲੋਂ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਮਾਨਯੋਗ, ਇਹ ਥਾਂ ਆਸ਼ਰਮ ਵਰਗੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਤਪਸਵੀ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਇਹ ਕਿਸਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਆਸ਼ਰਮ ਹੈ?