ਹੇ ਰਾਮਾ, ਜਦੋਂ ਇੰਦ੍ਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੌਂ ਮੂੰਹ ਵਾਲੀ ਵਜ੍ਰਾਇ ਨਾਲ ਦਿਤੀ ਦੇ ਗਰਭ ਨੂੰ ਚੀਰਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਗਰਭ ਸੁਰੀਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਰੋ ਪਿਆ। ਇਸ ਰੋਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਦਿਤੀ ਦੀ ਨੀਂਦ ਖੁਲ ਗਈ। ਇੰਦ੍ਰ ਨੇ ਗਰਭ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਨਾ ਰੋ, ਨਾ ਰੋ," ਪਰ ਉਹ ਫਿਰ ਵੀ ਰੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇੰਦ੍ਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚੀਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਦਿਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਨਾ ਮਾਰ, ਨਾ ਮਾਰ," ਤੇ ਮਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਇੰਦ੍ਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਰੋਕ ਲਿਆ। ਇੰਦ੍ਰ ਨੇ ਵਜ੍ਰਾ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਦਿਤੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੁਸੀਂ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਪੈਰਾਂ ਵਲ ਕਰਕੇ ਸੋ ਗਈ ਸੀ।" "ਉਸ ਵੇਲੇ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਇਸ ਗਰਭ ਨੂੰ ਚੀਰ ਦਿੱਤਾ—ਇਹ ਗਰਭ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਵਧੀਆ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ ਦਿਓ।" ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਹੇ ਰਾਮਾ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਬਾਲਕਾਂਡ ਦੀ ਸਤਾਈਵੀਂ ਸਰਗਾ ਦੀ ਕਥਾ। ਜਦੋਂ ਦਿਤੀ ਦਾ ਗਰਭ ਸੱਤ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਹਜ਼ਾਰ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਇੰਦ੍ਰ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੀ, "ਮੇਰੀ ਗਲਤੀ ਕਰਕੇ ਇਹ ਗਰਭ ਸੱਤ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਗਿਆ; ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਹੇ ਬਲੀ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਨਹੀਂ।" "ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਗਰਭ ਦੇ ਭਾਗਾਂ ਲਈ ਕੁਝ ਚੰਗਾ ਕਰੋ: ਇਹ ਸੱਤ ਜਣੇ ਮਰੁਤਾਂ ਦੇ ਸੱਤ ਗਰੁੱਪਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਬਣ ਜਾਣ।" "ਇਹ ਸੱਤ, ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਚੱਲਦੇ ਹੋਏ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਣ, ਮਰੁਤ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਣ, ਅਤੇ ਇਹ ਮੇਰੇ ਹੀ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ।" "ਇੱਕ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਦੂਜਾ ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਤੀਜਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਦਿਵਿਆ-ਵਾਯੂ ਹੋਵੇ।" "ਚਾਰ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਤੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿਰਨ। ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਹੋਵੇ, ਸਮੇਂ ਆਉਣ 'ਤੇ ਇਹ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ।" "ਤੇਰੇ ਕਰਮ ਨਾਲ, ਇਹ ਮਰੁਤ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਣਗੇ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਹਜ਼ਾਰ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਇੰਦ੍ਰ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖਿਆ, ਸਭ ਕੁਝ ਉਹੀ ਹੋਵੇਗਾ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।" "ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਵਰਗੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਫਿਰਣਗੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਾਂ-ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਵਣ ਵਿੱਚ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਹੇ ਰਾਮਾ, ਅਸੀਂ ਸੁਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਹ ਉਹੀ ਥਾਂ ਹੈ, ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ੀ, ਜਿੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਮਹਿੰਦ੍ਰ ਵੱਸਦਾ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਦਿਤੀ ਨੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸੇਰ, ਇੱਥੇ ਹੀ ਇਕ੍ਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ੀ, ਉੱਚ ਧਰਮ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਵੱਸਿਆ। ਅਲੰਬੁਸ਼ਾ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਪੁੱਤਰ ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਇੱਥੇ ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਨਾਂ ਦੀ ਨਗਰੀ ਵਸਾਈ। ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ ਮਹਾਬਲੀ ਹੇਮਚੰਦ੍ਰ, ਫਿਰ ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ ਸੁਚੰਦ੍ਰ। ਸੁਚੰਦ੍ਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਧੂਮਰਾਸ਼੍ਵ, ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ ਸ੍ਰੰਜਯ। ਸ੍ਰੰਜਯ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ ਮਹਾਨ ਤੇ ਬਲੀ ਸਹਦੇਵ, ਤੇ ਸਹਦੇਵ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ ਉੱਚ ਧਰਮ ਵਾਲਾ ਕੁਸ਼ਾਸ਼੍ਵ। ਕੁਸ਼ਾਸ਼੍ਵ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ ਮਹਾਨ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੋਮਦੱਤ, ਤੇ ਸੋਮਦੱਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਾਕੁਤਸਥ। ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਹੈ, ਹੁਣ ਇਸ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ; ਉਸਦਾ ਨਾਂ ਹੈ ਸੁਮਤੀ, ਜੋ ਅਜ਼ੈਯ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਇਕ੍ਸ਼ਵਾਕੁ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ਾਲੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਵਾਲੇ, ਉੱਚ ਕੁਲ ਵਾਲੇ, ਬਹਾਦਰ ਤੇ ਉੱਚ ਧਰਮ ਵਾਲੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਅਸੀਂ ਅੱਜ ਰਾਤ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਰਹਾਂਗੇ, ਤੇ ਕੱਲ੍ਹ ਸਵੇਰੇ, ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ ਪੁਰਖ, ਤੁਸੀਂ ਜਨਕ ਨੂੰ ਮਿਲੋ। ਸੁਮਤੀ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਜਦ ਉਸਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਆਏ ਹਨ, ਤਦ ਉਹ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂਆਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਉੱਚ ਆਦਰ-ਸਤਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਸੁਣਿਆ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਮੁਨਿਵਰ, ਮੈਂ ਧੰਨ ਹਾਂ, ਮੇਰੀ ਧਰਤੀ ਧੰਨ ਹੋ ਗਈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਆਏ ਹੋ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੁਭਾਗ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।" ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਹੇ ਰਾਮਾ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਅਠਤਾਲੀਵੀਂ ਸਰਗਾ ਦੀ ਕਥਾ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਿਲੇ, ਹਾਲ-ਚਾਲ ਪੁੱਛਣ ਮਗਰੋਂ, ਸੁਮਤੀ ਨੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਵਧਾਈ ਹੋਵੇ—ਇਹ ਦੋ ਨੌਜਵਾਨ ਕੌਣ ਹਨ, ਜੋ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਾਲ ਹਾਥੀਆਂ ਤੇ ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀਰੋ ਹਨ, ਬਬਬਰ ਸ਼ੇਰਾਂ ਤੇ ਬਲਦਾਂ ਵਰਗੇ ਦਿੱਖਦੇ ਹਨ?" "ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਦੀ ਪੰਖੜੀ ਵਰਗੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਹਨ, ਇਹ ਤਲਵਾਰਾਂ, ਤੂਣੀਰ ਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਧਾਰੀ ਹਨ, ਤੇ ਉਮਰ ਦੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਵੇਲੇ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਕਮਾਰਾਂ ਵਰਗੇ।" "ਇਹ ਇੱਥੇ ਅਚਾਨਕ ਆਏ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਅਮਰ ਪੁਰਸ਼ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਪੈਦਲ ਆਏ ਹਨ, ਕਿਸ ਲਈ ਆਏ ਹਨ, ਤੇ ਇਹ ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ?" "ਇਹ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਐਸੇ ਸਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਨ ਤੇ ਸੂਰਜ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਰੂਪ, ਚਾਲ ਤੇ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ।" "ਇਹ ਸਰਵੋਤਮ ਪੁਰਖ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੁਸ਼ਕਲ ਰਾਹਾਂ ਤੇ ਚੰਗੇ ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਕੇ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਆਏ ਹਨ? ਮੈਂ ਸੱਚ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਦੱਸਿਆ: ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਿੱਧਾਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦੀ ਗੱਲ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰ, ਸਭ ਕੁਝ ਸੁਣਾਇਆ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜਾ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਦੋ ਬਲਵਾਨ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯਥਾ ਸੰਮਾਨ ਸਤਕਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਆਦਰ ਪਾ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਰਘੁਕੁਲ ਪੁੱਤਰ ਇੱਕ ਰਾਤ ਉੱਥੇ ਰਹੇ ਤੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਮਿਥਿਲਾ ਵੱਲ ਚਲੇ। ਜਦ ਉਹ ਜਨਕ ਦੀ ਸੁਭਾਗਾ ਨਗਰੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਮਿਥਿਲਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, "ਵਧੀਆ, ਵਧੀਆ!" ਆਖ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਬਹੁਤ ਇਜ਼ਤ ਕੀਤੀ। ਉੱਥੇ, ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਬਾਗ ਵਿੱਚ, ਰਾਘਵ ਨੇ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ, ਸੁੰਦਰ ਪਰ ਸੁੰਨ ਹੋਇਆ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇਖਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਿਆ।