ਜਦੋਂ ਜੰਗਲ ਦੇ ਰਖਵੇਲੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਹਿੰਸਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਜੰਗਲ-ਵਾਸੀ ਮੇਰੇ ਮਨਾਂ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਨਾ ਸੁਣਦੇ ਅਤੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ। ਕੁਝ ਬਾਂਦਰ ਇੱਥੇ ਬਚੀ ਹੋਈ ਚੀਜ਼ਾਂ ਉਲਟ ਦਿੰਦੇ, ਹੋਰ ਆਪਣੇ ਮਨ-ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਖਾਂਦੇ ਹਨ; ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਤਾਂ ਸਭ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਮੂੰਹ ਬਣਾ ਲੈਂਦੇ। ਜੋ ਬਾਂਦਰ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗੁੱਸੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਖਵੇਲਿਆਂ ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਮੁਖੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਬਾਂਦਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਰਖਵੇਲਿਆਂ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਨੂੰ ਮੁੱਕਿਆਂ ਨਾਲ, ਕੁਝ ਨੂੰ ਘੁੱਟਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ; ਕੁਝ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਘਸੀਟਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵੱਲ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੁਹਾਡੇ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇਹ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ ਤੇ ਸਾਰਾ ਮਧੁਵਨ ਬਾਂਦਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਾ-ਪਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦਧਿਮੁਖ, ਜੋ ਜੰਗਲ ਦਾ ਰਖਵੇਲਾ ਹੈ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਹਾਲ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਬੁਧੀਮਾਨ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਨਾਸਕ ਹਨ, ਉਸ ਤੋਂ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, “ਰਾਜਨ, ਇਹ ਬਾਂਦਰ, ਜੰਗਲ ਰਖਵੇਲਾ, ਇੱਥੇ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਆਇਆ ਹੈ? ਤੇ ਕਿਉਂ, ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ?” ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ, ਸੁਗਰੀਵ, ਜੋ ਬੋਲਣ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਉੱਤਮ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਬਾਂਦਰ ਦਧਿਮੁਖ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮਧੁਵਨ ਦਾ ਮਧੁ (ਸ਼ਹਦ) ਬਾਂਦਰਾਂ ਨੇ, ਅੰਗਦ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਖਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਉਲੰਘਣ ਉਹੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਿਆ ਹੋਵੇ; ਜਦ ਉਹ ਬਾਗ ਵਿਚ ਆਏ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮਿਸ਼ਨ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਰਖਵੇਲੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘੁੱਟਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਇਹ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦਧਿਮੁਖ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਸਾਡੀ ਵੱਲੋਂ ਮੇਰੇ ਬਾਗ ਦਾ ਰਖਵੇਲਾ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ; ਦੇਵੀ (ਸੀਤਾ) ਨੂੰ ਦੇਖ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਹਨੂਮਾਨ ਵੱਲੋਂ। ਕਿਉਂਕਿ ਹਨੂਮਾਨ ਦੇ ਇਸ ਕੰਮ ਦਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ; ਕੰਮ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਹਨੂਮਾਨ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਵਿਚ ਉਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਬੁਧੀਮਾਨ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਜਾਮਬਵਾਨ ਮੁਖੀ ਹੈ, ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅੰਗਦ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਨਿਰਧਾਰਤਾ, ਤਾਕਤ ਤੇ ਖੁਸ਼ਨਾਮੀ ਸਥਾਪਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਹਨੂਮਾਨ ਆਪ ਹੀ ਉੱਥੇ ਨਿਗਰਾਨ ਸੀ; ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਸਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਮਧੁਵਨ, ਅੰਗਦ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਸ਼ੂਰਵੀਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ। ਦੱਖਣੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਕੇ ਆਏ, ਉਹ ਉੱਤਮ ਬਾਂਦਰ, ਵਾਪਸ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਮਧੁਵਨ ਨੂੰ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਅਟੱਲ ਸੀ, ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸਾਰਾ ਬਾਗ ਉਲੰਘਿਆ ਗਿਆ ਤੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਖਾ-ਪਿਆ ਗਿਆ; ਜੰਗਲ ਦੇ ਰਖਵੇਲੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਘੁੱਟਾਂ ਨਾਲ ਪੀਟੇ ਗਏ। ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹੈ, ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲਈ; ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਦਧਿਮੁਖ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ੂਰਵੀਰਤਾ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਹੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਲਕਸ਼ਮਣ (ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ), ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਦੇਖੋ: ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਦੇਖ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਕਰਕੇ ਸਾਰੇ ਬਾਂਦਰ, ਵਾਪਸੀ 'ਤੇ, ਸ਼ਹਦ ਪੀ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬਾਂਦਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੈਦੇਹੀ (ਸੀਤਾ) ਨੂੰ ਨਾ ਦੇਖਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ, ਹੇ ਉੱਤਮ ਮਨੁੱਖ, ਇਸ ਦਿਵਿਆ ਬਾਗ ਨੂੰ ਉਲੰਘਦੇ ਨਾ। ਫਿਰ, ਧਰਮਵਾਨ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਰਾਘਵ (ਰਾਮ) ਦੇ ਨਾਲ, ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਸੁਖਦਾਇਕ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਰਾਮ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲਕਸ਼ਮਣ ਵੀ; ਦਧਿਮੁਖ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ। ਸੁਗਰੀਵ ਫਿਰ ਜੰਗਲ ਰਖਵੇਲੇ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਮੈਂ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ ਕਿ ਬਾਗ ਉਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਖਾ-ਪਿਆ ਗਿਆ ਜੋ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇਹ ਉਲੰਘਣ ਸਹਿਣਯੋਗ ਹੈ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਰਤੂਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਯੋਗ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਫਰਜ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ। ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਜਾ, ਮਧੁਵਨ ਦੀ ਰਖਿਆ ਕਰ, ਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਬਾਂਦਰ, ਹਨੂਮਾਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਭੇਜ। ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਹਨੂਮਾਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਰਾਜਾ-ਸਮਾਨ ਬਾਂਦਰ, ਜੋ ਆਪਣਾ ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰਾ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਦੋ ਰਾਘਵਾਂ (ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ) ਦੇ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਪੁੱਛਾਂ ਤੇ ਸੀਤਾ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਯਤਨ ਸੁਣਾਂ। ਦੋ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਤੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜੋੜ ਲਏ। ਹੁਣ, ਚੌਂਸਠਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਵਾਰਤਾ ਸੁਣੋ। ਸੁਗਰੀਵ ਵੱਲੋਂ ਇੰਝ ਕਹਿਣ 'ਤੇ, ਦਧਿਮੁਖ ਬਾਂਦਰ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਘਵ (ਰਾਮ), ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੇ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸੁਗਰੀਵ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਘਵਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਉੱਡ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਆਇਆ ਸੀ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਉਤਰ ਕੇ, ਉਹ ਮਧੁਵਨ ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਧੁਵਨ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਬਾਂਦਰ ਮੁਖੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਨਸ਼ੇ ਵਿਚ ਮਸਤ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ, ਤੇ ਸ਼ਹਦ-ਪਾਣੀ ਪਿਸਾਬ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਖੁਸ਼ ਅੰਗਦ ਨੂੰ ਮਿੱਠੇ ਸ਼ਬਦ ਆਖਦਾ ਹੈ। “ਹੇ ਮਿੱਠੇ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿ ਰਖਵੇਲੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ; ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਅਗਿਆਨ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਕਰਕੇ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਦੂਰ ਤੋਂ ਆਏ ਹੋ, ਥੱਕੇ ਹੋ—ਆਪਣਾ ਮਧੁ ਖਾਓ; ਤੁਸੀਂ ਉੱਤਮ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਹੋ, ਤੇ ਇਸ ਜੰਗਲ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹੋ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਜੋ ਗੁੱਸਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਮੂਰਖਤਾ ਕਰਕੇ ਸੀ; ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਮਾਫ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ, ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਪਹਿਲਾਂ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਸੁਗਰੀਵ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਤੁਹਾਡੇ ਤਾਇਆ ਹਨ, ਹੇ ਉੱਤਮ ਬਾਂਦਰ; ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰਾ ਹਾਲ ਦੱਸ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼। ਤੁਹਾਡੀ ਆਮਦ ਦੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਜੰਗਲ-ਵਾਸੀ ਹੋਰ ਰਖਵੇਲਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਆਏ ਹਨ। ਤੁਹਾਡੇ ਤਾਇਆ ਸੁਗਰੀਵ, ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਤੁਹਾਡੀ ਆਮਦ ਤੇ ਬਾਗ ਦੇ ਉਲੰਘਣ ਦੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋਏ, ਗੁੱਸੇ ਨਹੀਂ ਹੋਏ। ਰਾਜਾ, ਦਧਿਮੁਖ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਜਲਦੀ ਸਾਰੇ ਨੂੰ ਭੇਜੋ।