ਦਧਿਮੁਖ ਨੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਜੰਗਲ-ਵਾਸੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਹ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਅਣਸੁਣੀ ਕਰਕੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਜੰਗਲ ਦੇ ਰੱਖਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਹਿੰਸਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਮਨਾ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਉਹ ਜੰਗਲ-ਵਾਸੀ ਮੇਰੀ ਵੀ ਬਿਲਕੁਲ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਖਾਂਦੇ ਰਹੇ। ਕੁਝ ਇੱਥੇ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਪਾਸੇ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਕੁਝ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਖਾਂਦੇ ਹਨ; ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਤਿੱਖੀ ਨਜ਼ਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰੱਖਵਾਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਉੱਤੇ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ।" "ਫਿਰ ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਵਾਨਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਰੱਖਵਾਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਜਬਰ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਨੂੰ ਮੁੱਕਿਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਕੁਝ ਨੂੰ ਘੁੱਟਣੀਆਂ ਨਾਲ ਵੱਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ; ਕੁਝ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨਮੌਜੀ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਘਸੀਟਿਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦਾ ਰਾਹ ਵਿਖਾਇਆ ਗਿਆ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਹਾਡੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਇਹ ਸਾਰੇ ਬਹਾਦਰ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਪੂਰਾ ਮਧੁਵਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਤਮ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।" ਇਹ ਸਭ ਸੁਣਾਕੇ ਦਧਿਮੁਖ ਜਦ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਤਾਂ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਨਾਸਕ ਹਨ, ਨੇ ਉਸ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਰਾਜਾ, ਇਹ ਵਾਨਰ, ਜੰਗਲ ਦਾ ਰੱਖਵਾਲਾ, ਇੱਥੇ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਆਇਆ ਹੈ? ਅਤੇ ਕਿਉਂ ਇਹ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਕੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ?" ਜਦ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਇੰਝ ਪੁੱਛਿਆ, ਤਾਂ ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਜੋ ਵਚਨ ਦੇ ਕਲਾ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਉੱਤਮ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਇਹ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਵਾਨਰ ਦਧਿਮੁਖ ਆਖ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਅੰਗਦ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਮਧੁਵਨ ਦਾ ਸਾਰਾ ਮਧੁ ਪੀ ਲਿਆ ਹੈ। ਐਸਾ ਉਲੰਘਣ ਉਹੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਿਆ ਹੋਵੇ; ਜਦ ਉਹ ਮਧੁਵਨ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ ਹਨ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਿਸ਼ਨ ਸਫਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਰੱਖਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਹੀ ਨਾ ਆਏ, ਅਤੇ ਇਹ ਤਾਕਤਵਰ ਦਧਿਮੁਖ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।" "ਇਹ ਸਾਡੀ ਵਲੋਂ ਮਧੁਵਨ ਦਾ ਰੱਖਵਾਲਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ; ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਦੇਵੀ (ਸੀਤਾ) ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਕੰਮ ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਹੋਰ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਕਿ ਹਨੁਮਾਨ ਐਸਾ ਕਰੇ; ਕੰਮ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਹਨੁਮਾਨ ਨਾਲ ਹੀ ਜੁੜੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿਚ ਗਿਆਨ ਵੀ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਜਾਮਵੰਤ ਆਗੂ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅੰਗਦ ਮੌਜੂਦ ਹੋਵੇ, ਉੱਥੇ ਦ੍ਰਿੜ ਨਿਸ਼ਚਯ, ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।" "ਉਥੇ ਹਨੁਮਾਨ ਆਪ ਨਿਗਰਾਨ ਸੀ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਅੰਗਦ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਸ਼ੂਰਵੀਰਾਂ ਨੇ ਮਧੁਵਨ ਦਾ ਨਾਸ ਕੀਤਾ। ਦੱਖਣੀ ਦਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਖੋਜ ਕੇ, ਜਦ ਉਹ ਵਾਪਸ ਆਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਅਟੱਲ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਮਧੁਵਨ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪੂਰਾ ਉਪਵਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਤੋੜਿਆ ਅਤੇ ਭੋਗਿਆ ਗਿਆ; ਰੱਖਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਘੁੱਟਣੀਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।" "ਇਸੇ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਦਧਿਮੁਖ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹੈ, ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨ ਲਈ; ਇਹ ਵਾਨਰ ਆਪਣੇ ਸ਼ੌਰਯ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਹੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਸੌਮਿਤ੍ਰ, ਸੱਚਮੁੱਚ ਵੇਖੋ: ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ ਮਧੁ ਪੀ ਰਹੇ ਹਨ। ਜੇ ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਾਨਰ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖਦੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਉਸ ਦਿਵ੍ਯ ਉਪਵਨ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਨਾ ਕਰਦੇ।" ਇਹ ਸੁਣਕੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਰਘੁਨਾਥ ਦੋਵੇਂ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ, ਜਦ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਇਹ ਸੁਖਦਾਇਕ ਬਾਤਾਂ ਸੁਣੀਆਂ। ਰਾਮਾ ਬੇਅੰਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ਸਵੀ ਲਕਸ਼ਮਣ ਵੀ; ਦਧਿਮੁਖ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਕੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਵੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ ਕਿ ਉਪਵਨ ਉਹਨਾਂ ਵਲੋਂ ਭੋਗਿਆ ਗਿਆ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਇਹ ਉਲੰਘਣਾ ਮਾਫੀਯੋਗ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਕੰਮ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਉਚਿਤ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕਰਤੱਬ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ। ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਜਾ, ਮਧੁਵਨ ਦੀ ਆਪ ਰੱਖਿਆ ਕਰ, ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਹਨੁਮਾਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਭੇਜ।" "ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਜਲਦੀ ਹੀ ਹਨੁਮਾਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਉਹਨਾਂ ਟਹਿਣੀਆਂ ਉੱਤੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਾਂਗ ਮਾਣ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਦੋ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀਆਂ (ਰਾਮ-ਲਕਸ਼ਮਣ) ਸਮੇਤ ਬੁਲਾਵਾਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲੋਂ ਸੀਤਾ ਦੀ ਖੋਜ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਵਾਂ।" ਦੋਵੇਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਅਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ, ਜਦ ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਵੇਖੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਬਾਂਹਾਂ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲਿਆ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਵਲੋਂ ਆਦੇਸ਼ ਮਿਲਣ ’ਤੇ, ਦਧਿਮੁਖ ਵਾਨਰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਰਘੁਨਾਥ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਅਤੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਰਘੁਕੁਲਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਕੇ, ਹੋਰ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਵਾਨਰਾਂ ਸਮੇਤ ਅਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਉੱਡ ਗਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਆਇਆ ਸੀ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਗਿਆ; ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਤਰੀਆ ਅਤੇ ਮਧੁਵਨ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ ਆਗੂ, ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਮਧੁ-ਜਲ ਪੀ ਕੇ ਉਲਟ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਨਾਇਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਅੰਗਦ ਨੂੰ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਮ੍ਰਿਦੁਭਾਵੀ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਇਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਗੁੱਸਾ ਨਾ ਕਰੋ; ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮੂਰਖਤਾ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਤੁਹਾਡਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਤੁਸੀਂ ਦੂਰੋਂ ਆਏ ਹੋ, ਥੱਕੇ ਹੋ, ਆਪਣਾ ਹੀ ਮਧੁ ਖਾਓ; ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਜੰਗਲ ਦੇ ਯੁਵਰਾਜ ਅਤੇ ਸਵਾਮੀ ਹੋ, ਹੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਜੋ ਗੁੱਸਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਮੂਰਖਤਾ ਸੀ; ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਮਾਫ ਕਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਪਹਿਲਾਂ ਕਰਦੇ ਸਨ।" "ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਤੁਹਾਡੇ ਤਾਇਆ ਹਨ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ; ਮੈਂ ਜਾ ਕੇ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਤੁਹਾਡੇ ਤਾਇਆ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼। ਤੁਹਾਡੇ ਆਉਣ ਦੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਜੰਗਲ-ਵਾਸੀ ਹੋਰ ਵਨ-ਚਰਾਂ ਸਮੇਤ ਇੱਥੇ ਆ ਗਏ ਹਨ। ਤੁਹਾਡੇ ਤਾਇਆ ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਜਦ ਉਪਵਨ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਹੋਈ ਸੁਣੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ, ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆਏ।