ਜਦੋਂ ਦਧਿਮੁਖ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਜੰਗਲ ਅੱਗ ਵਿਚ ਸੜ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੇ ਪੱਤੇ ਤੇ ਫੁੱਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਂਦਰਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਬਾਂਦਰਾਂ ਵਲੋਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਵਡੇ ਤੇ ਸ਼ੂਰੇ ਰੱਖਵਾਲੇ ਦਧਿਮੁਖ ਨੇ ਪੱਕੀ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕਰ ਲਈ ਕਿ ਉਹ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਬਚਾਵੇਗਾ। ਉਹ ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਸਖਤ ਬੋਲ ਬੋਲਿਆ, ਕੁਝ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਹਥੇਲੀਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ, ਕੁਝ ਨਾਲ ਝਗੜਾ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਕੁਝ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੀ ਰੋਕਣ-ਯੋਗ ਤਾਕਤ ਤੇ ਜੋਸ਼ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਨਿਰਭਯ ਬਾਂਦਰਾਂ ਵਲੋਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਦੋਸ਼ ਦੇ ਘਸੀਟ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਬਾਂਦਰਾਂ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ, ਨਖਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ, ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਕੱਟਿਆ, ਹਥਾਂ ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਕੁੱਟਿਆ, ਤੇ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਅਗਲੇ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਹਨੁਮਾਨ, ਸਾਰੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਚਿੰਤਾ ਦੇ, ਤੁਸੀਂ ਮਧੁ (ਸ਼ਹਦ) ਦਾ ਆਨੰਦ ਲਓ, ਹੇ ਬਾਂਦਰੋ!” ਉਹ ਵਾਅਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, “ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੂਰ ਕਰਾਂਗਾ।” ਹਨੁਮਾਨ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਅੰਗਦ—ਸਾਰੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ—ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਬਾਂਦਰ ਮਧੁ ਪੀਣ। ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਕੰਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।” “ਜੋ ਗਲਤ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ; ਫਿਰ ਇਹ ਤਾਂ ਠੀਕ ਹੀ ਹੈ!” ਅੰਗਦ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਵਡੇ ਬਾਂਦਰ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਉਸ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, “ਸ਼ਾਬਾਸ਼, ਸ਼ਾਬਾਸ਼!” ਅੰਗਦ ਦੀ ਆਦਰ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੇ ਬਾਂਦਰ ਮੁੱਖ ਬਾਂਦਰ ਦੀ ਇਜ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਉਹ ਮਧੁਵਨ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਨਦੀ ਦੇ ਵਗਦੇ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ ਦਰੱਖਤ ਵੱਲ। ਮਧੁਵਨ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਰੱਖਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਮੈਥਿਲੀ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਤੇ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਬਾਂਦਰਾਂ ਬਹੁਤ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਮਧੁ ਪੀ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਰਸਦਾਰ ਫਲ ਵੀ ਲੈ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਉਛਲਦੇ ਹੋਏ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਮਧੁਵਨ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਹੋਏ, ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਬਾਂਦਰ ਮਧੁ ਦੇ ਭਰੇ ਘੜੇ ਬਾਂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਫੜ ਕੇ, ਇਕੱਠੇ ਮਧੁ ਪੀ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਮਿਲ ਕੇ ਕੁਝ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਖਾਂਦੇ ਹਨ; ਕੁਝ ਪੀ ਕੇ ਮਧੁ ਦੇ ਛੱਤੇ ਉਤੋਂ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਮੂੰਹ ਮਧੁ ਨਾਲ ਲਤਪਤ। ਕੁਝ ਬਾਂਦਰ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਧੁ ਦੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਟੁਕੜਿਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰਦੇ ਹਨ; ਕੁਝ ਡਾਲੀਆਂ ਫੜ ਕੇ, ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਤੇ ਟਿਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮਧੁ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿਚ ਡੁੱਬੇ, ਉਹ ਬਾਂਦਰ ਆਪਣੀਆਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਗੁੰਮ ਕਰਕੇ ਪੱਤੇ ਫੈਲਾਉਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਲੇਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸੁੱਟਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਠੋਕਰ ਖਾਂਦੇ ਹਨ; ਕੁਝ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਕੂਕਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਬਾਂਦਰ ਮਧੁ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿਚ ਜਮੀਨ ਉੱਤੇ ਸੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਕੁਝ ਹੌਸਲੇ ਨਾਲ ਹੱਸਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਹੋਰ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਆਮਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਜਾਗਦੇ ਹਨ; ਤੇ ਜੋ ਮਧੁ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲੇ, ਦਧਿਮੁਖ ਦੇ ਸੇਵਕ ਹਨ— ਉਹ ਭੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਭਿਆਨਕ ਬਾਂਦਰਾਂ ਵਲੋਂ ਭਜ ਕੇ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਦੌੜਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਘੁਟਣ ਰਗੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਹ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਦਧਿਮੁਖ ਕੋਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਮਧੁਵਨ ਨੂੰ ਹਨੁਮਾਨ ਤੇ ਉਸ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਨੇ ਜਬਰ ਨਾਲ ਉਜਾੜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਸਾਨੂੰ ਘੁਟਣਾਂ ਤੇ ਰਗੜ ਆਈ ਹੈ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਹ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ।” ਦਧਿਮੁਖ, ਮਧੁਵਨ ਦੇ ਬਾਂਦਰ ਰੱਖਵਾਲੇ, ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਕਿ ਮਧੁਵਨ ਉਜਾੜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਬਾਂਦਰਾਂ ਨੂੰ ਸਾਂਤਵਨਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। “ਆਓ, ਚਲੋ! ਅਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਅਤਿ-ਗਰਵੀ ਬਾਂਦਰਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਮਧੁ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਬਰ ਨਾਲ ਰੋਕਾਂਗੇ।” ਦਧਿਮੁਖ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਡੇ ਬਾਂਦਰ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ, ਫਿਰ ਮਧੁਵਨ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਦਧਿਮੁਖ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਦਰੱਖਤ ਫੜ ਕੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਬਾਂਦਰ ਉਸ ਦੀ ਪਿੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਬਾਂਦਰ, ਪਥਰ, ਦਰੱਖਤ, ਤੇ ਹੋਰ ਚਟਾਨਾਂ ਫੜ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ, ਉਹਨਾਂ ਹਾਥੀ-ਵਾਂਗ ਬਾਂਦਰਾਂ ਕੋਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਬਰ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਹੋਠਾਂ ਚਬਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਧਮਕੀ ਦੇ ਕੇ। ਫਿਰ, ਦਧਿਮੁਖ ਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਦੇਖ ਕੇ, ਹਨੁਮਾਨ ਦੇ ਨੇਤ੍ਰਤਵ ਹੇਠ ਵਡੇ ਬਾਂਦਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹਨ। ਅੰਗਦ, ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਉਸ ਦਧਿਮੁਖ—ਵੱਡੀ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਤਾਕਤਵਾਨ, ਦਰੱਖਤ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਦਾ—ਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਫੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਅਹੰਕਾਰ ਵਿਚ ਅੰਨ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਕੋਈ ਦਇਆ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਉਂਦਾ, “ਇਹ ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਹੈ,” ਸੋਚ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਜਬਰ ਨਾਲ ਜਮੀਨ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ, ران ਤੇ ਮੂੰਹ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਖੂਨ ਨਾਲ ਲਤਪਤ, ਉਹ ਸ਼ੂਰੇ ਵਾਨਰ, ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਹੋਸ਼ ਗੁੰਮ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਵਾਨਰਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕੇ, ਉਹ ਸਰਵੋਤਮ ਬਾਂਦਰ, ਪਾਸੇ ਆ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਚੁਪ ਚਾਪ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਆਓ, ਚਲੋ! ਅਸੀਂ ਜਿੱਥੇ ਸਾਡਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਚੌੜੀ ਗਰਦਨ ਵਾਲਾ ਵਾਨਰ ਸੁਗਰੀਵ, ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਚਲਦੇ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਅੰਗਦ ਦੀ ਸਾਰੀ ਕਰਤੂਤ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗੇ; ਜਦ ਉਹ, ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲ, ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣੇਗਾ, ਉਹ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ।” “ਇਹ ਮਧੁਵਨ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ-ਆਤਮਾ ਸੁਗਰੀਵ ਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ-ਦਾਦਾ ਤੋਂ ਮਿਲੀ, ਦਿਵ੍ਯ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਭੀ ਪਹੁੰਚਣ ਔਖੀ। ਸੁਗਰੀਵ, ਮਧੁ ਦੀ ਲਾਲਚ ਵਿਚ, ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਗਵਾ ਚੁੱਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਵਾਨਰਾਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ, ਲਾਠੀ ਨਾਲ ਸਜ਼ਾ ਦੇਵੇਗਾ। ਇਹ ਨਿਕੰਮੇ, ਜੋ ਰਾਜਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਾ ਉਲੰਘਣ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਮੌਤ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ; ਮੇਰੇ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਕ੍ਰੋਧ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲੇਗਾ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੰਗਲ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਆਖ ਕੇ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦਧਿਮੁਖ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿਚ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।