ਜਦੋਂ ਦਿਤੀ ਆਪਣੀਆਂ ਉੱਚਤਮ ਤਪੱਸਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸੀ, ਤਾਂ, ਹੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪੁਰੁਸ਼, ਇੰਦਰ—ਜੋ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ—ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇੰਦਰ ਉਸ ਲਈ ਅੱਗ, ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਹ, ਲੱਕੜ, ਪਾਣੀ, ਫਲ, ਜੜ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ, ਲਿਆਉਂਦਾ। ਉਹ ਹਰ ਵੇਲੇ ਦਿਤੀ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਮਾਲਿਸ ਕਰਦਾ ਤੇ ਸੁਖ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਜਾਰ ਸਾਲ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਦਸ ਸਾਲ ਹੀ ਬਾਕੀ ਰਹਿ ਗਏ। ਦਿਤੀ, ਬਹੁਤ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੀ, "ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਦਸ ਸਾਲ ਰਹਿ ਗਏ ਹਨ, ਹੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ! ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਵੇਖੋਗੇ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਸਭ ਕੁਝ ਸ਼ੁਭ ਹੋਵੇ। ਮੈਂ ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਜਣਾਂਗੀ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿੱਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਤੇ ਤਿੰਨੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਵਿੱਚ ਤੇਰਾ ਸਾਥੀ ਹੋਵੇਗਾ, ਦੁੱਖ ਰਹਿਤ। ਤੇਰੇ ਅਰਦਾਸ ਤੇ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੇਰੇ ਮਹਾਨ ਪਿਤਾ ਨੇ ਹਜਾਰ ਸਾਲ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ’ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਦੇਣ ਦਾ ਵਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਜਦੋਂ ਦੁਪਹਿਰ ਹੋਈ, ਦਿਤੀ ਨੂੰ ਨੀਂਦ ਆ ਗਈ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਉੱਤੇ ਸਿਰ ਰੱਖ ਕੇ ਸੋ ਗਈ। ਉਸ ਨੂੰ ਅਸ਼ੁੱਧ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਕੇ—ਉਸ ਦੇ ਵਾਲ ਪੈਰਾਂ ਵੱਲ ਸਨ—ਇੰਦਰ ਹੱਸਿਆ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ ਇੰਦਰ ਆਪਣੇ ਅਤਿ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਗਰਭ ਨੂੰ ਸੱਤ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਇੰਦਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੌ ਕੋਟਿਆਂ ਵਾਲੇ ਵਜ੍ਰ ਨਾਲ ਗਰਭ ਵੰਡਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਗਰਭ ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਤੇ ਦਿਤੀ ਜਾਗ ਪਈ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਉਸ ਗਰਭ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਨਾ ਰੋ, ਨਾ ਰੋ," ਪਰ ਉਹ ਰੋਦਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੰਡਿਆ। ਦਿਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਨਾ ਮਾਰ, ਨਾ ਮਾਰ," ਤਾਂ ਮਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਦਿਆਂ ਇੰਦਰ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਿਆ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਵਜ੍ਰ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਦਿਤੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੁਸੀਂ ਅਸ਼ੁੱਧ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ, ਸਿਰ ਪੈਰਾਂ ਵੱਲ ਕਰਕੇ ਸੁੱਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਉਸ ਗਰਭ ਨੂੰ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ—ਜੋ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਘਾਤਕ ਬਣ ਜਾਂਦਾ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ ਦਿਓ।" ਹੁਣ, ਹੇ ਰਾਮ, ਸੁਣੋ ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਸਤਾਈਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਵਰਣਨ। ਜਦੋਂ ਗਰਭ ਸੱਤ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਦੁਖੀ ਦਿਤੀ ਨੇ ਮਿੱਠੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਅਜੈਯ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮੇਰੀ ਗਲਤੀ ਕਰਕੇ ਇਹ ਗਰਭ ਸੱਤ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਗਿਆ ਹੈ; ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਬਲਵਾਨਾਂ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਗਰਭ ਲਈ ਕੁਝ ਭਲਾ ਕਰੇਂ: ਇਹ ਸੱਤ ਜਣੇ ਮਰੁਤਾਂ ਦੇ ਸੱਤ ਗਰੁੱਪਾਂ ਦੇ ਰਾਖੀ ਬਣ ਜਾਣ। ਇਹ ਸੱਤ, ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਚਲਦੇ ਹੋਏ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਹਾਰ ਕਰਨ, ਇਹ ਮਰੁਤ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਣ ਤੇ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ। ਇੱਕ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਦੂਜਾ ਇੰਦਰ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਤੀਜਾ, ਜੋ ਦਿਵ੍ਯਵਾਯੂ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਚਾਰ, ਤੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਹਾਰ ਕਰਨ। ਸਮੇਂ ਆਉਣ ’ਤੇ, ਇਹ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ। ਤੇਰੇ ਕਰਤੱਬ ਕਾਰਨ, ਇਹ ਮਰੁਤ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਣ।" ਦਿਤੀ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣਕੇ, ਹਜ਼ਾਰ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਪੁਰੰਦਰ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਆਖਿਆ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਹੋਵੇਗਾ। ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਦੇਵੀ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹਿਆ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਵਿਹਾਰ ਕਰਨ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਾਂ-ਪੁੱਤਰ ਵਿਚ ਸਹਿਮਤੀ ਹੋਈ ਤੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜਿਥੇ ਉਹ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਥੋਂ ਆਪਣਾ ਕਾਰਜ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ। ਹੇ ਰਾਮ, ਇਹ ਓਹੀ ਥਾਂ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਮਹੇਂਦਰ ਵੱਸਦਾ ਸੀ। ਇਥੇ ਹੀ, ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਪਾਰੰਗਤ ਦਿਤੀ ਰਹੀ। ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਇੱਥੇ ਹੀ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀ, ਜਨਮਿਆ। ਉਹ ਅਲੰਬੁਸ਼ਾ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਥੇ ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਨਾਂ ਦੀ ਨਗਰੀ ਬਣਾਈ। ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ ਮਹਾਬਲੀ ਹੇਮਚੰਦ੍ਰ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਸੁਚੰਦ੍ਰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਸੁਚੰਦ੍ਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਧੂਮਰਾਸ਼੍ਵ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਸ੍ਰੰਜਯਾ ਜਨਮਿਆ। ਸ੍ਰੰਜਯਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ ਮਹਾਨ ਤੇ ਬਲਵਾਨ ਸਹਦੇਵ, ਅਤੇ ਸਹਦੇਵ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ ਉੱਚਤਮ ਧਰਮ ਵਾਲਾ ਕੁਸ਼ਾਸ਼੍ਵ। ਕੁਸ਼ਾਸ਼੍ਵ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ ਮਹਾਨ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੋਮਦੱਤ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਾਕੁਤ੍ਥ ਜਨਮਿਆ। ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਬਹੁਤ ਉਜਲਾ ਤੇ ਅਜੈਯ, ਹੁਣ ਇਥੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਸੁਮਤੀ ਹੈ। ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਵਾਲੇ, ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੇ, ਬਹਾਦੁਰ ਤੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਹਨ। ਇਥੇ ਅਸੀਂ ਅੱਜ ਰਾਤ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਰਹਾਂਗੇ; ਕੱਲ੍ਹ ਸਵੇਰੇ, ਹੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪੁਰੁਸ਼, ਤੁਸੀਂ ਜਨਕ ਨੂੰ ਮਿਲੋਗੇ। ਸੁਮਤੀ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਆਏ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਆਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰਾਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਉੱਚਤਮ ਆਦਰ ਕੀਤਾ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਹਾਲ ਪੁੱਛਿਆ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ, ਮੈਂ ਧੰਨ ਹਾਂ, ਮੇਰੀ ਧਰਤੀ ਧੰਨ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਤੁਸੀਂ ਪੈਰ ਰੱਖੇ; ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਥੋਂ ਵੱਧ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।" ਹੁਣ, ਹੇ ਰਾਮ, ਸੁਣੋ ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅੜਤਾਲੀਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਵਰਣਨ। ਜਦੋਂ ਮਿਲਣ ’ਤੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਹਾਲ-ਚਾਲ ਪੁੱਛ ਲਏ, ਗੱਲਬਾਤ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ’ਤੇ, ਸੁਮਤੀ ਨੇ ਮਹਾਨ ਵਿਦਵਾਨ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਆਖਣ ਲੱਗਾ...