ਅੰਗਦ ਅਤੇ ਹਨੂਮਾਨ ਦੇ ਨੇਤ੍ਰਤਵ ਹੇਠ ਵਾਨਰ ਸਭ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਅੰਗਦ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ! ਤੂੰ ਜੋ ਉੱਚਾਲਣ ਜਾਂ ਵੀਰਤਾ ਵਿੱਚ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ ਨਾਂ ਦੇਵ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਨਾਂ ਦਾਨਵ। ਤੂੰ ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਹੈਂ।” ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਆਗ੍ਰਹ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, “ਆਓ, ਅਸੀਂ ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਵਾਂ, ਉਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਈਏ, ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸੰਘਾਰ ਦਈਏ, ਤੇ ਫਿਰ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਲ ਪਈਏ। ਸਾਡਾ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਸਾਡਾ ਮਨ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਵੇ।” ਉਹ ਫਿਰ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਜਦ ਹਨੂਮਾਨ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਹੋਰ ਰਹਿ ਹੀ ਕੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਆਓ, ਜਾਨਕੀ ਨੂੰ ਲੈ ਚਲਦੇ ਹਾਂ।” ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ, “ਚਲੋ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਿਠਾਈਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰਾਂ ਜਾਂ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਧੀਆ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਗਲਤ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਸੱਚਮੁੱਚ, ਆਓ ਅਸੀਂ ਆਪ ਹੀ ਚੱਲੀਏ, ਉਹਨਾਂ ਅਗਲੇ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਈਏ, ਤਾਂ ਜੋ ਅਸੀਂ ਰਾਘਵ, ਸੁਗਰੀਵ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਦਰਸ਼ਨ-ਯੋਗਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੀਏ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਤੇ ਵਡਿਆਰੇ, ਜਾਮਬਵਾਨ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੇ ਅੰਗਦ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਅਰਥਪੂਰਨ ਬਚਨ ਆਖੇ, “ਹੇ ਮਹਾਨ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਜੋ ਤੂੰ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਸਾਡਾ ਉਦੇਸ਼ ਨਹੀਂ। ਸਾਨੂੰ ਤਾਂ ਦੱਖਣੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲੀ ਸੀ। ਜੇਕਰ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਲਿਆ ਵੀ ਆਈਏ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਹੀਂ ਦੇਵੇਗੀ—ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੁਆਰਾ ਆਵੇ ਜਾਂ ਸੁਜਾਣ ਰਾਮ ਦੁਆਰਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ। ਰਾਘਵ, ਜੋ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਬਬਰ ਸ਼ੇਰ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਕਰਕੇ, ਆਪ ਹੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਗਿਆ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਝੂਠ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਉਹ ਕੰਮ ਫਲ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗੀ। ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਜੋ ਵੀਰਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਲਈ, ਆਓ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਸੁਗਰੀਵ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਦੱਸ ਦਈਏ। ਸਾਡਾ ਇਹ ਮਤਲਬ ਇੰਨਾ ਪੱਕਾ ਨਹੀਂ ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਸਮਝ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਪ੍ਰਿੰਸ। ਜਿਵੇਂ ਰਾਮ ਦਾ ਮਨ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਤੂੰ ਕੰਮ ਦੀ ਸਿਧੀ ਨੂੰ ਸਮਝ।” ਹੁਣ, ਸੁੰਦਰ ਕਾਂਡ ਦੇ ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦਾ ਇਕਸਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸੁਣੋ। ਜਾਮਬਵਾਨ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਅੰਗਦ ਅਤੇ ਮਹਾਬਲੀ ਹਨੂਮਾਨ ਦੇ ਨੇਤ੍ਰਤਵ ਹੇਠ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਹ ਸਭ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਪਹਾੜਾਂ, ਮੇਰੂ ਅਤੇ ਮੰਦਰ ਵਰਗੇ ਦਿਸ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਹੋਵੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਸਰੀਰ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਢੱਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਹਨੂਮਾਨ ਦੀ ਆਦਰ-ਸਨਮਾਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਨ ਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਜਿਵੇਂ ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ ਥਾਮ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣ। ਆਪਣੇ ਉਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਰਾਘਵ ਦੇ ਕੰਮ ਤੇ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਸਭ ਵਾਨਰ ਆਪਣੇ ਮਨੋਰਥ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਤੇ ਗਰਵ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਹਰੇਕ ਵਾਨਰ ਖੁਸ਼ਖਬਰੀ ਦੇਣ ਲਈ ਉਤਾਵਲਾ ਸੀ, ਹਰ ਕੋਈ ਯੁੱਧ ਦੀ ਆਸ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਸੀ, ਤੇ ਹਰ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਦਾ ਪੱਕਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਸੀ। ਉਹ ਵਾਨਰ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉੱਡਦੇ ਹੋਏ, ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੇ, ਨੰਦਨ ਵਾਨ ਵਰਗੇ ਸੁੰਦਰ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ, ਜਿੱਥੇ ਲੱਖਾਂ ਰੁੱਖ ਸਨ। ਇਹ ਮਧੁਵਨ ਸੀ, ਜੋ ਸੁਗਰੀਵ ਵੱਲੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਜੀਵ ਭੰਗ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਮਨੋਹਰ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਮਹਾਨ ਵੀਰ ਦਧਿਮੁਖ, ਜੋ ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪੱਖੋਂ ਮਾਮਾ ਸੀ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਬਾਗ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ ਬਹੁਤ ਉਤਸ਼ਾਹੀਤ ਹੋ ਗਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਬਾਗ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰਾ ਸੀ। ਮਧੁਵਨ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸ਼ਹਦ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਵਾਨਰ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਹੋ ਕੇ, ਅੰਗਦ ਕੋਲ ਆਏ ਤੇ ਸ਼ਹਦ ਮੰਗਣ ਦੀ ਅਰਜ਼ੀ ਕੀਤੀ। ਅੰਗਦ ਨੇ ਜਾਮਬਵਾਨ ਆਦਿ ਵਡਿਆਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਉਹ ਸ਼ਹਦ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅੰਗਦ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ ਰੁੱਖਾਂ ਵੱਲ ਦੌੜੇ, ਜਿੱਥੇ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਮੰਡਰਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਸੁਗੰਧਤ ਜੜ੍ਹਾਂ ਤੇ ਫਲ ਖਾ ਕੇ, ਉਹ ਸਭ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ, ਆਗਿਆ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਨੱਚਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਕੋਈ ਗਾਉਂਦਾ, ਕੋਈ ਹੱਸਦਾ, ਕੋਈ ਨੱਚਦਾ, ਕੋਈ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ; ਕੋਈ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦਾ, ਕੋਈ ਘੁੰਮਦਾ, ਕੋਈ ਉੱਚਲਦਾ, ਕੋਈ ਬਕਬਕ ਕਰਦਾ। ਕੋਈ ਇਕ ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਝੁਕ ਜਾਂਦਾ, ਕੋਈ ਵਧ-ਵਧ ਕੇ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ; ਕੋਈ ਰੁੱਖ ਤੋਂ ਰੁੱਖ ਤੇ ਦੌੜਦਾ, ਕੋਈ ਓਲੇ ਰੁੱਖ ਤੋਂ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦਾ। ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਰੁੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦਾ; ਕੋਈ ਗਾਉਂਦਾ ਤੇ ਹੱਸਦਾ ਆਉਂਦਾ, ਕੋਈ ਹੱਸਦਾ ਤੇ ਰੋਂਦਾ ਆਉਂਦਾ। ਕੋਈ ਹੋਰ ਵਜਾਉਂਦਾ ਤੇ ਗੱਜਦਾ ਆਉਂਦਾ; ਪੂਰੀ ਵਾਨਰ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਹਲਚਲ ਮਚ ਗਈ। ਉੱਥੇ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜੋ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਕੋਈ ਜੋ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾ ਕਰੇ। ਜਦ ਦਧਿਮੁਖ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਜੰਗਲ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਵਾਨਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਖਤਮ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਪੱਤੇ ਤੇ ਫੁੱਲ ਉਜਾੜੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਹ, ਜੋ ਜੰਗਲ ਦਾ ਬਜ਼ੁਰਗ ਤੇ ਵੀਰ ਰੱਖਿਆਕਾਰ ਸੀ, ਉਤਸ਼ਾਹੀਤ ਵਾਨਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਪੂਰੇ ਜੰਗਲ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਦ੍ਰਿੜ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਕੁਝ ਵਾਨਰਾਂ ਨਾਲ ਕੜੇ ਬਚਨ ਆਖੇ, ਕੁਝ ਨੂੰ ਹਥੇਲੀਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ, ਕੁਝ ਨਾਲ ਝਗੜਿਆ, ਤੇ ਕੁਝ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਪਰ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰੋਕਣ-ਯੋਗ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਜੋਸ਼ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਨਿਰਭੀਕ ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਦੋਸ਼ ਨਾ ਲਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਘਸੀਟ ਲਿਆ। ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਨਖਾਂ, ਦੰਦਾਂ, ਹਥੇਲੀਆਂ ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ, ਪੂਰੇ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਆਨੰਦ-ਰਹਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ ਬਾਹਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸੁਣੋ। ਹਨੂਮਾਨ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਤੁਸੀਂ ਨਿਰਭੀਕ ਮਨ ਨਾਲ ਸ਼ਹਦ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲਓ, ਹੇ ਵਾਨਰੋ!” ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਰੇ ਵਿਘਨਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਾਂਗਾ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਅੰਗਦ, ਜੋ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, “ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹਦ ਪੀਣ ਦਿਓ। ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਮੈਂ ਹਨੂਮਾਨ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨਣੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਮਹਾਨ ਕਾਰਜ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਸਫਲਤਾ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰਿਆਂ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਰਾਮ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ਖਬਰੀ ਦੇਣ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਗਏ।