ਸੁੰਦਰ ਕਾਂਡ ਦੇ ਵਾਯੁਭੂਤ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਸਠਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਕਥਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦੀ ਹੈ: ਜਦੋਂ ਅੰਗਦ ਨੇ ਹੋਰ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬੋਲਿਆ, ਉਹ ਵਾਿਲੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਅਸ਼ਵਿਨ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਬਲਵਾਨ ਹਨ, ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਾਕਤਵਰ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਤੋਂ ਵਰ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਬੜੀ ਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਅਸ਼ਵਿਨ ਕੁਮਾਰਾਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਬਖਸ਼ੀਸ਼ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਅਜੈਯਤਾ ਦਾ ਵਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਵਰ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਕ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਵੀ ਚੂਰ-ਚੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਨ ਵੀਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੀ ਪੀ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਘੋੜਿਆਂ, ਰਥਾਂ ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਪੂਰੀ ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਅੰਗਦ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਸਾਰੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਹੋ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਲੰਕਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਰਾਛਸਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫੀ ਹਾਂ। ਜੇ ਮੈਂ ਹੋਰ ਵੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਵਾਂ, ਤਾਂ ਲੰਕਾ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਾਵਣ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨਾ ਤਾਂ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ। ਤੁਸੀਂ, ਜੋ ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਹੋ, ਬਲਵਾਨ ਹੋ ਤੇ ਜਿੱਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋ, ਅਤੇ ਵਾਯੂਪੁੱਤਰ ਹਨੂਮਾਨ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ, ਅਸੀਂ ਸੁਣ ਚੁੱਕੇ ਹਾਂ ਕਿ ਲੰਕਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਾੜੀ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਪਰ, ਜਾ ਕੇ ਇਹ ਦੱਸਣਾ ਕਿ 'ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਪਰ ਲਿਆ ਨਹੀਂ,' ਤੁਹਾਡੇ ਜਿਹੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਲਈ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ। ਹੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਚਾਹੇ ਲੰਘਣ ਦੀ ਗੱਲ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸ਼ੌਰਯ ਦੀ, ਦੇਵ ਜਾਂ ਦਾਨਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਤੁਹਾਡੀ ਬਰਾਬਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਆਓ, ਅਸੀਂ ਲੰਕਾ ਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਰਾਛਸਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਚੱਲੀਏ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨੋਰਥ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰੀਏ। ਜਦੋਂ ਹਨੂਮਾਨ ਰਾਛਸਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਚੁੱਕਾ, ਤਾਂ ਹੋਰ ਕੁਝ ਕਰਨਾ ਬਾਕੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਆਓ, ਜਾਨਕੀ ਨੂੰ ਲੈ ਚੱਲੀਏ। ਜਾਨਕੀ ਨੂੰ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਿਠਾ ਦਈਏ; ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰਾਂ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਗਲਤ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਆਓ, ਅਸੀਂ ਆਪ ਹੀ ਚੱਲੀਏ, ਉਹਨਾਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਾਛਸਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਰਾਘਵ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣੀਏ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਜਾਮਬਵਾਨ ਨੇ, ਜੋ ਅਰਥ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਅੰਗਦ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਤੇ ਮਤਵਾਨ ਬੋਲ ਬੋਲੇ, "ਹੇ ਮਹਾਨ ਚਿੱਤ ਵਾਲੇ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋ, ਉਹ ਸਾਡੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਹੀਂ। ਸਾਨੂੰ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਖੋਜ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਜੇਕਰ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆ ਵੀ ਆਉਣ, ਪਰ ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਹੀਂ ਦੇਵੇਗੀ ਜੇ ਉਹ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਜਾਂ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਰਾਮ ਦੁਆਰਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲਿਆਈ ਜਾਵੇ। ਰਾਘਵ, ਜੋ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਨੇ ਆਪਣੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਕਰਦਿਆਂ, ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਆਪ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਨੇਤਾ ਕਦੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਝੂਠਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਉਹ ਕੰਮ ਫਲਦਾਇਕ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਕੋਈ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗੀ। ਜੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖਾਂ ਨੇ ਜੋ ਸ਼ੌਰਯ ਦਿਖਾਇਆ, ਉਹ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਸਭ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਆਪਣਾ ਕਾਰਜ ਦੱਸੀਏ। ਸਾਡਾ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਉਨਾ ਪੱਕਾ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਸਮਝਦੇ ਹੋ, ਪ੍ਰਿੰਸ। ਸਗੋਂ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਕੰਮ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਸੋਚੋ।" ਫਿਰ ਸੁੰਦਰ ਕਾਂਡ ਦੇ ਇਕਹੱਤਰਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ: ਜਦ ਜਾਮਬਵਾਨ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਅੰਗਦ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਹਨੂਮਾਨ ਸਮੇਤ ਸਭ ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਮੰਨ ਲਿਆ। ਉਹ ਸਭ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਪਹਾੜਾਂ ਮੈਰੂ ਅਤੇ ਮੰਦਰ ਵਰਗੇ, ਮਸਤ ਹਾਥੀਆਂ ਵਰਗੇ, ਆਪਣੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਅਤੇ ਬਲ ਨਾਲ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਢੱਕਦੇ ਜਾਪਦੇ ਸਨ। ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਵੈ-ਸੰਯਮੀ ਅਤੇ ਬਲਵਾਨ ਸੀ, ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਮਾਨ ਦਿੰਦੇ ਜਾਪਦੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਉੱਤੇ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਸਭ ਰਾਘਵ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਤੇ ਮਾਣ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਹਰ ਕੋਈ ਇਹ ਖੁਸ਼ਖਬਰੀ ਸੁਣਾਉਣ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਸੀ, ਹਰ ਕੋਈ ਯੁੱਧ ਦੀ ਆਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਸੀ, ਤੇ ਹਰ ਕੋਈ ਰਾਮ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਾਸੀ ਵਾਨਰ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉੱਡਦੇ ਹੋਏ, ਨੰਦਨ ਵਨ ਵਰਗੇ ਇਕ ਸੁੰਦਰ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ, ਜੋ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਮਧੁਵਨ ਸੀ, ਜੋ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਵਲੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜੀਵ ਨੂੰ ਆਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਤੇ ਜੋ ਹਰ ਜੀਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਥੇ ਮਹਾਨ ਵੀਰ ਦਧਿਮੁਖ, ਜੋ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਮਾਮਾ ਸਨ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਵਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਜਦ ਉਹ ਵਨ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ ਬਹੁਤ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਹੋ ਗਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਉਹ ਵੱਡਾ ਬਾਗ ਸੀ ਜੋ ਵਾਨਰ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰਾ ਸੀ। ਮਧੁਵਨ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਦੀ ਰੰਗ ਦੇ ਵਾਨਰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਅੰਗਦ ਕੋਲ ਆਏ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਦ ਮੰਗਣ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਅੰਗਦ ਨੇ ਜਾਮਬਵਾਨ ਆਦਿ ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਨਮੁੱਤਾਬਕ ਸ਼ਹਿਦ ਖਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਮਝਦਾਰ ਅੰਗਦ ਵਲੋਂ ਆਗਿਆ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਵਾਨਰ ਦਰੱਖਤਾਂ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਏ, ਜੋ ਭੌਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ। 干 干 ਉਹ ਸੁਗੰਧੀ ਜੜੀਆਂ ਤੇ ਫਲ ਖਾ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਸਤ ਹੋ ਗਏ। ਆਗਿਆ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਜੰਗਲ ਵਾਸੀ ਵਾਨਰ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਮੁੜ ਮੁੜ ਨੱਚਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਕੋਈ ਗਾਉਂਦੇ, ਕੋਈ ਹੱਸਦੇ, ਕੋਈ ਨੱਚਦੇ, ਕੋਈ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ; ਕੋਈ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ, ਕੋਈ ਘੁੰਮਦੇ, ਕੋਈ ਉੱਛਲਦੇ, ਕੋਈ ਬਕਬਕ ਕਰਦੇ। ਕੋਈ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਝੁਕ ਜਾਂਦੇ, ਕੋਈ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ; ਕੋਈ ਇਕ ਦਰੱਖਤ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਦਰੱਖਤ ਵੱਲ ਦੌੜਦੇ, ਕੋਈ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਜਮੀਨ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ। ਕੋਈ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਦੇ, ਕੋਈ ਗਾਉਂਦੇ ਤੇ ਹੱਸਦੇ ਆਉਂਦੇ, ਕੋਈ ਹੱਸਦੇ ਤੇ ਰੋਂਦੇ ਆਉਂਦੇ। ਕੋਈ ਮਾਰਦੇ ਤੇ ਗੱਜਦੇ ਹੋਏ ਆਉਂਦੇ; ਪੂਰੀ ਵਾਨਰ ਫੌਜ ਹਲਚਲ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਗਈ। ਉਥੇ ਕੋਈ ਵੀ ਐਸਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜੋ ਮਸਤ ਨਾ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਜਿਸ ਵਿਚ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾ ਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਖੋਜ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਮਧੁਵਨ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਮਨਾਈਆਂ।