ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਨੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਆਦਰ ਭਰੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, "ਸੀਤਾ ਮਾਤਾ ਦਾ ਆਚਰਨ ਇਕ ਉੱਚ ਕੁਲ ਵਾਲੀ ਇਸਤਰੀ ਲਈ ਬਿਲਕੁਲ ਉਚਿਤ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਪੂਰੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਜੇ ਉਹ ਰੁੱਸ ਜਾਣ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਕੋਪ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਸਾੜ ਵੀ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਰਾਵਣ, ਜੋ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਸਾਹਿਬ ਹੈ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਵਿਲੱਖਣ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਵੀ ਨਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਸੀਤਾ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ। ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ, ਜੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਪਾਪ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਅੱਗ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਤਬਾਹੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ, ਜਾਮਬਵੰਤ ਆਦਿ ਮਹਾਨ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਕੇ, ਤੇ ਇਹ ਸਾਰਾ ਮਾਮਲਾ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਕੇ, ਸਾਨੂੰ ਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਦੋਵੇਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਚੱਲੀਏ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਲੰਕਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਸਮੇਤ, ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਵੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ। ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਬਹਾਦਰ, ਤਾਕਤਵਰ, ਅਸਤਰ-ਸ਼ਸਤਰ ਦੇ ਗਿਆਨੀ, ਅਤੇ ਜਿੱਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਵਾਨਰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੋਵੋਗੇ, ਤਾਂ ਕੀ ਕਹਿਣਾ! ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਰਾਵਣ ਨੂੰ, ਉਸ ਦੀ ਫੌਜ, ਸਰਦਾਰਾਂ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ। ਬ੍ਰਹਮਾ, ਰੁਦ੍ਰ, ਪਵਨ, ਜਲ ਅਤੇ ਇੰਦਰ-ਵਿਜੇਤਾ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਅਸਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮੈਂ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਮੇਰੀ ਵੀਰਤਾ ਦੀ ਕੋਈ ਹੱਦ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ; ਮੇਰਾ ਗੁੱਸਾ ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਪੈਣ ਵਾਲੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਵਾਂਗ ਰੁਕਦਾ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਭਟਕਣ ਵਾਲੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੀ ਕੀ ਹੈ! ਪਰ ਤੁਹਾਡੀ ਆਗਿਆ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜੇ ਸਮੁੰਦਰ ਆਪਣਾ ਕੰਢਾ ਲੰਘ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਮੰਦਰਾਚਲ ਪਹਾੜ ਹਿੱਲ ਜਾਵੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਜਾਮਬਵੰਤ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਹਿਲਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ। ਸਾਰੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਵਿੱਚ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਪੁਰਾਣੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਵੀ, ਕੇਵਲ ਵਾਲੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫੀ ਹੈ। ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਨੀਲ ਵਾਨਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਤਾਂ ਮੰਦਰਾਚਲ ਪਹਾੜ ਵੀ ਟੁੱਟ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੀ ਕੀ ਹੈ। ਦੇਵਤਿਆਂ, ਅਸੁਰਾਂ, ਯਕਸ਼ਾਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਸੱਪਾਂ ਜਾਂ ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਮੈੰਦ ਅਤੇ ਦਿਵਿਦਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਟਿਕ ਸਕਦਾ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ, ਅਸ਼ਵਿਨੀਕੁਮਾਰਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਬੜੀ ਤੇਜ਼ੀ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਵਾਨਰ ਹਨ; ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰ ਸਕੇ। ਇਹ ਮੈਂ ਹੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਲੰਕਾ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਰਾਜ-ਮਾਰਗਾਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਮਹਾਨ ਰਾਮ ਅਤੇ ਬਲਵਾਨ ਲਕਸ਼ਮਣ ਜਿੱਤੂ ਹਨ, ਅਤੇ ਰਾਘਵ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ ਰਾਜਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਵੀ ਜਿੱਤੂ ਹੈ। ਮੈਂ ਵਾਯੂਪੁੱਤਰ ਹਨੁਮਾਨ ਹਾਂ, ਕੋਸ਼ਲ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦਾ ਸੇਵਕ, ਅਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ। ਅਸ਼ੋਕ ਵਾਟਿਕਾ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਸਿੰਸ਼ਪਾ ਦੇ ਰੁੱਖ ਹੇਠ, ਪਵਿੱਤਰ ਸੀਤਾ ਮਾਤਾ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠੀ ਸੀ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਟ ਰਾਵਣ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਰਾਖਸ਼ਸੀ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ, ਦੁੱਖ ਤੇ ਕਲੇਸ਼ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ, ਬਦਲੀ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਸੀ। ਵੈਦੇਹੀ, ਰਾਵਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦੀ ਕੋਈ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕਰਦੀ ਹੋਈ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਹੀ ਭਗਤਿ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹੀ; ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਜਾਨਕੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਣ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ। ਵੈਦੇਹੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਹੀ ਅਰਪਿਤ ਰਹੀ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਲ ਨਹੀਂ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਪੌਲੋਮੀ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਹੀ ਅਰਪਿਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਇਕੋ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ, ਧੂੜ ਨਾਲ ਲਿਪਟੀ ਹੋਈ, ਰਾਖਸ਼ਸੀ ਔਰਤਾਂ ਵਲੋਂ ਵਾਰ ਵਾਰ ਧਮਕਾਈ ਜਾਂਦੀ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵੇਖਿਆ। ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਹਾਰ-ਵਾਟਿਕਾ ਵਿੱਚ, ਭਿਆਨਕ ਰਾਖਸ਼ਸੀ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ, ਇਕੋ ਚੁੱਟੀ ਵਾਲੇ ਕੇਸਾਂ ਨਾਲ, ਹੌਂਸਲਾ ਹਾਰ ਚੁੱਕੀ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਵੇਖਿਆ। ਉਹ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਪਈ ਹੋਈ, ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਰੰਗਹੀਣ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਲੇ ਨਾਲ ਮੁਰਝਾਇਆ ਹੋਇਆ ਕਮਲ, ਰਾਵਣ ਦੀ ਚਲਾਂ ਤੋਂ ਮੁੜੀ ਹੋਈ, ਮਰਨ ਦਾ ਨਿਸਚਯ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਹਿਰਣ-ਨੇਤ੍ਰ ਵਾਲੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਭਰੋਸਾ ਕਰ ਲਿਆ; ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਰਾਮ ਅਤੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੀ ਦੋਸਤੀ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਸ ਦਾ ਆਚਰਨ ਸਦਾ ਉਚਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਪਤੀ-ਭਗਤਿ ਉੱਤਮ ਹੈ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਾਮ, ਸਿਰਫ ਮੌਕੇ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਦਸ-ਸਿਰ ਵਾਲੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਕਬ ਦਾ ਮਾਰ ਚੁੱਕਦਾ; ਰਾਵਣ ਦੇ ਮਰਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੇਵਲ ਰਾਮ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਹ ਸੁਭਾਵਕਰਤਾ ਪਤਲੀ ਸੀਤਾ, ਵਿੱਛੋੜੇ ਨਾਲ ਹੋਰ ਵੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਜੋ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਸੁੱਕ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਉੱਚ ਕੁਲ ਵਾਲੀ ਸੀਤਾ ਮਾਤਾ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ ਬੈਠੀ ਹੈ; ਹੁਣ ਜੋ ਕੁਝ ਇੱਥੇ ਕਰਨਾ ਯੋਗ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁੰਦਰ ਕਾਂਡ ਦੇ ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਯਣ ਦਾ ਸਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸੁਣੋ। ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਾਲੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅੰਗਦ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਅਸ਼ਵਿਨੀਕੁਮਾਰਾਂ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ, ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਬਲਵਾਨ, ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਵਰ ਦਿਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਹੰਕਾਰ ਆ ਗਿਆ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਅਸ਼ਵਿਨੀਕੁਮਾਰਾਂ ਦੀ ਇੱਜਤ ਲਈ ਇਹ ਵਰ ਦਿੱਤਾ। ਕਈ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਅਜੇਹੀ ਅਜੋੜ ਅਭੇਦਤਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ; ਉਹ ਵਰ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਇਕ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਚੁਰ-ਚੁਰ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ ਵੀਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀ ਚੁੱਕੇ ਹਨ; ਜੇ ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਲੰਕਾ ਨੂੰ, ਉਸ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ, ਰਥਾਂ ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਲੰਕਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫੀ ਹਾਂ। ਜੇ ਮੈਂ ਦ੍ਰਿੜ ਨਿਸਚੈ ਵਾਲੇ ਬਹਾਦਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਵਾਂ, ਤਾਂ ਲੰਕਾ ਅਤੇ ਮਹਾਬਲੀ ਰਾਵਣ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨਾ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਆਸਾਨ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਸਾਰੇ ਅਸਤਰ-ਸ਼ਸਤਰ ਦੇ ਗਿਆਨੀ, ਤਾਕਤਵਰ, ਜਿੱਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਅਤੇ ਵਾਯੂਪੁੱਤਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਅਸੀਂ ਸੁਣ ਚੁੱਕੇ ਹਾਂ ਕਿ ਲੰਕਾ ਸਾੜ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। 'ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਲਿਆ ਕੇ ਨਹੀਂ ਆਏ', ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ੂਰਵੀਰਾਂ ਲਈ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ। ਕਿਉਂਕਿ, ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਚਾਲਾਕੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਵੀਰਤਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਜਾਂ ਅਸੁਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਤੁਹਾਡੀ ਬਰਾਬਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।