ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਦੈਤਿਆਂ ਅਤੇ ਆਦਿਤਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਯੁੱਧ ਵਿਚ, ਅਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਦਿਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਈ। ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਕਸ਼੍ਯਪ, ਜੋ ਮਾਰੀਚ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮਹਾਨ ਭਗਵਨ, ਤੁਹਾਡੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਐਸਾ ਪੁੱਤਰ ਦਿਓ ਜੋ ਇੰਦਰ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕਰੇ। ਮੈਂ ਲੰਬੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਕੇ ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ।" ਦਿਤੀ ਨੇ ਆਗ੍ਰਹ ਕੀਤਾ, "ਮੈਂ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਾਂਗੀ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਵਰ ਦਿਓ ਕਿ ਮੇਰੇ ਕੋਖੋਂ ਇੰਦਰ ਦੇ ਸੰਘਾਰੀ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਵੇ।" ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੇ ਉਸਦੇ ਦੁੱਖ ਭਰੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਜੈ ਹੋਵੇ, ਤੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਰਹੀਂ। ਜੇ ਤੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਰਹੀ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਤੈਨੂੰ ਇੱਕ ਐਸਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇਗਾ ਜੋ ਤਿੰਨੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰ ਸਕੇਗਾ।" ਇਹ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਤੇਜਸਵੀ ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਛੂਹ ਕੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਤਪ ਲਈ ਚਲੇ ਗਏ। ਕਸ਼੍ਯਪ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ, ਦਿਤੀ ਬੜੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਈ ਤੇ ਕੁਸ਼ਪਲਵ ਨਾਮਕ ਥਾਂ ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਕਠੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਈ। ਜਦੋਂ ਦਿਤੀ ਤਪ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਇੰਦਰ, ਜੋ ਅਤਿ ਗੁਣੀ ਅਤੇ ਸਤਕਾਰੀ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਅੱਗ, ਕੁਸ਼ਾ, ਲੱਕੜ, ਪਾਣੀ, ਫਲ, ਜੜੀਆਂ ਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ, ਸਾਰਾ ਉਪਲੱਬਧ ਕਰਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਇੰਦਰ ਦਿਤੀ ਦੀ ਹਰ ਵੇਲੇ ਮਾਲਿਸ਼ ਕਰਦਾ, ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ। ਜਦੋਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਦਸ ਸਾਲ ਬਚੇ ਰਹਿ ਗਏ, ਤਾਂ ਦਿਤੀ ਨੇ ਬੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਦਸ ਸਾਲ ਰਹਿ ਗਏ ਹਨ। ਫਿਰ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਵੇਖੇਂਗਾ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਤਿੰਨੋਂ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰੇਗਾ। ਤੇਰੇ ਬੇਨਤੀ ਤੇ, ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਵਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਦਿਤੀ ਦੁਪਹਿਰ ਵੇਲੇ ਨੀਂਦ ਵਲ ਝੁਕ ਗਈ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਦੀ ਥਾਂ ਪੈਰ ਰੱਖ ਲਏ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਅਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਈ। ਇੰਦਰ ਨੇ, ਉਸ ਦੀ ਇਹ ਅਵਸਥਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੱਸਿਆ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਦਿਤੀ ਦੇ ਸ਼ਰੀਰ ਵਿਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਗਰਭ ਨੂੰ ਸੱਤ ਭਾਗਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਇੰਦਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਜ੍ਰ ਨਾਲ ਉਸ ਗਰਭ ਨੂੰ ਵੰਡਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਗਰਭ ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਚੀਕਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਤੇ ਦਿਤੀ ਦੀ ਨੀਂਦ ਖੁਲ ਗਈ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਉਸ ਗਰਭ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਨਾ ਰੋ, ਨਾ ਰੋ," ਪਰ ਉਹ ਰੋਦਾ ਹੀ ਰਿਹਾ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਜ੍ਰ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਵੰਡਿਆ। ਦਿਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਨਾ ਮਾਰ, ਨਾ ਮਾਰ," ਤਾਂ ਮਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਦੀ ਲਾਜ ਰੱਖਦਿਆਂ, ਇੰਦਰ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਿਆ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਦਿਤੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮਾਤਾ, ਤੂੰ ਅਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਸਿਰ ਦੀ ਥਾਂ ਪੈਰ ਰੱਖ ਕੇ ਸੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਦਾ ਲਾਭ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਮੈਂ ਉਸ ਗਰਭ ਨੂੰ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਮੇਰਾ ਸੰਘਾਰੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ। ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ ਦੇ।" ਦਿਤੀ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋਈ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਨਰਮ ਬਚਨਾਂ ਵਿਚ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮੇਰੀ ਗਲਤੀ ਕਰਕੇ ਇਹ ਗਰਭ ਸੱਤ ਭਾਗਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਇੰਦਰ, ਇਸ ਵਿਚ ਤੇਰੀ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਨਹੀਂ। ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਚੰਗਾ ਕਰ ਦੇ ਕਿ ਇਹ ਸੱਤ ਭਾਗ ਮਾਰੁਤਾਂ ਦੇ ਸੱਤ ਗਰੁੱਪਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਬਣ ਜਾਣ। ਇਹ ਸੱਤ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਚਲਦੇ ਹੋਏ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਫਿਰਣ, ਤੇ ਮਾਰੁਤ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਣ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ, ਇੱਕ ਇੰਦਰ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ, ਤੇ ਤੀਜਾ, ਜੋ ਦਿਵ੍ਯਵਾਯੂ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਚਾਰ ਹੋਰ ਤੇਰੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਚਾਰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਫਿਰਣ। ਇਹ ਸਾਰੇ, ਤੇਰੇ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਮਾਰੁਤ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਣ।" ਇੰਦਰ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਆਖਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਦੇਵਤਮਈ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਫਿਰਣਗੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਾਂ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰ ਲਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਤਪ-ਵਨ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਹ ਓਹੀ ਥਾਂ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਮਹੇੰਦਰ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਦਿਤੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਇੱਥੇ, ਇਕਸ਼੍ਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਬੜੇ ਧਰਮੀ ਪੁੱਤਰ, ਅਲੰਬੁਸ਼ਾ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਵਿਸ਼ਾਲਾ, ਨੇ ਇਸ ਥਾਂ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਨਾਂ ਦੀ ਨਗਰੀ ਵਸਾਈ। ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ ਮਹਾਨ ਹੇਮਚੰਦਰ, ਹੇਮਚੰਦਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੁਚੰਦਰ, ਤੇ ਸੁਚੰਦਰ ਦਾ ਉੱਤਮ ਪੁੱਤਰ ਸੀ ਧੂਮਰਾਸ਼੍ਵ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਸ੍ਰਿਞ੍ਜਯਾ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਿਤੀ ਦੇ ਦੁੱਖ, ਇੰਦਰ ਦੀ ਚਤੁਰਾਈ, ਤੇ ਮਾਰੁਤਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦੀ ਇਹ ਮਹਾਨ ਕਥਾ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।