ਮੈਂ ਇক্ষਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬੜੀ ਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ। ਜਦੋਂ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਉਸ ਮਹਿਲਾ ਨੇ ਸੁਣੀਆਂ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਝੂ ਆ ਗਏ। ਉਹ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੀ, "ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਤੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਕਿਸ ਨੇ ਭੇਜਿਆ ਤੇ ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਆਇਆ, ਹਨੂਮਾਨ? ਤੂੰ ਰਾਮ ਨਾਲ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਸਨੇਹ ਰੱਖਦਾ ਹੈਂ, ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਦੱਸ।" ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਮੈਂ ਆਦਰ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਮਹਿਲਾ, ਤੁਹਾਡੇ ਪਤੀ ਰਾਮ ਚੰਦ੍ਰ ਜੀ ਦੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਮਿੱਤਰ ਹਨ—ਸੁਗਰੀਵ, ਜੋ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਹਨ। ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਾਸ ਹਾਂ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਭੇਜਿਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਹਨੂਮਾਨ ਹਾਂ।" "ਇਹੋ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ, ਜੋ ਦਸ਼ਰਥ ਪੁੱਤਰ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਤੁਹਾਨੂੰ ਭੇਜੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਪਛਾਣ ਜਾਓ। ਹੁਣ, ਮੈਨੂੰ ਹੁਕਮ ਕਰੋ—ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਕੋਲ ਲੈ ਜਾਵਾਂ? ਤੁਹਾਡਾ ਆਦੇਸ਼ ਕੀ ਹੈ?" ਜਦੋਂ ਜਨਕ ਕੁਮਾਰੀ ਸੀਤਾ ਨੇ ਇਹ ਸਭ ਸੁਣਿਆ ਤੇ ਸਮਝਿਆ, ਉਹ ਬੋਲੀ, "ਰਘੁਨੰਦਨ ਰਾਮ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣ।" ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮੱਥੇ ਨੂੰ ਉਸ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਅਤੇ ਸਤਕਾਰੀ ਮਹਿਲਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਇਆ ਤੇ ਰਾਮ ਜੀ ਦਾ ਮਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਮੰਗੀ। ਫਿਰ ਸੀਤਾ ਜੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਉਤਮ ਮਣੀ ਲੈ ਜਾ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਰਾਮ ਤੇਰਾ ਵੱਡਾ ਆਦਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਿਲਾ ਬਹੁਤ ਵਿਛੋੜੇ ਵਿੱਚ ਆਈ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਉਤਮ ਤੇ ਕੀਮਤੀ ਮਣੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ, ਨਾਲ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਸ਼ਬਦ ਵੀ ਸੌਂਪੇ। ਮੈਂ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਸੀਤਾ ਜੀ ਨੇ ਫਿਰ ਮਨ ਵਿਚ ਨਿਸ਼ਚੇ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹਨੂਮਾਨ, ਮੇਰੀ ਸਾਰੀ ਕਹਾਣੀ ਰਘੁਨਾਥ ਜੀ ਨੂੰ ਜਰੂਰ ਦੱਸੀਂ।" "ਤਾਂ ਜੋ ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਸੁਗਰੀਵ ਜਲਦੀ ਇੱਥੇ ਆ ਸਕਣ। ਜੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਤਰੀਕਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੁਣ ਸਿਰਫ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ। ਜੇ ਕਕੁਤਥਸ ਰਾਮ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਿਨਾ ਰਾਖੀ ਦੇ ਸਮਝ ਕੇ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਦਿਆਂਗੀ।" ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੁਖੀ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਕ੍ਰੋਧ ਆ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਹੁਣ ਹੋਰ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ ਵੱਡਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਜੰਗ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਰਾਵਣ ਦੇ ਬਾਗ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਭਿਆਨਕ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀਆਂ ਰਾਕਸ਼ਸਣੀਆਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਬਾਗ ਉਜੜ ਗਿਆ, ਪੰਛੀ ਤੇ ਹਿਰਣ ਡਰ ਕੇ ਭੱਜ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋ ਕੇ ਤੁਰਦੀਆਂ-ਤੁਰਦੀਆਂ ਰਾਵਣ ਕੋਲ ਚਲੀ ਗਈਆਂ ਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗੀਆਂ, "ਰਾਜਨ! ਤੁਹਾਡਾ ਇਹ ਕਿਲਾਬੰਦ ਬਾਗ ਇੱਕ ਦੁਸਟ ਵਾਨਰ ਨੇ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਨਹੀਂ।" "ਉਸ ਦੇ ਦੁਸ਼ਟ ਕੰਮਾਂ ਕਾਰਨ, ਰਾਜਨ, ਹੁਣੀ ਹੁਕਮ ਕਰੋ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਮੁੜ ਨਾ ਆ ਸਕੇ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਿਆਨਕ ਕਿੰਕਾਰ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਅੱਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ, ਜਦ ਮੈਂ ਲੋਹੇ ਦੀ ਗਦਾ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਤਾਂ ਬਾਗ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਲਹੂ ਨਾਲ ਰੰਗਿਆ ਗਿਆ। ਜੋ ਕੁਝ ਬਚ ਗਏ, ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰਾਵਣ ਕੋਲ ਗਏ ਤੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਸਾਰੀ ਫੌਜ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਕਿ ਰਾਵਣ ਦੇ ਮਹਾਨ ਵਿਹਾਰ ਟਾਵਰ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਾਂ। ਉੱਥੇ ਮੈਂ ਇੱਕ ਸੌ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ, ਇਕ ਪੀੜ ਨਾਲ, ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਆਪਣੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਲੰਕਾ ਦੇ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਰਾਵਣ ਨੇ ਪ੍ਰਹਸਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਜੰਬੁਮਾਲੀ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ। ਉਹ ਕਈ ਡਰਾਉਣੇ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨਾਲ ਆਇਆ, ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਯੋਧਾ ਸੀ। ਮੈਂ ਉਸ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ। ਆਪਣੀ ਭਾਰੀ ਲੋਹੇ ਦੀ ਗਦਾ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ। ਉਹ ਸਭ ਵਧੀਆ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਏ, ਪਰ ਮੈਂ ਲੋਹੇ ਦੀ ਗਦਾ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਯਮਲੋਕ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਰਾਵਣ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਉਸਦੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਉਹਨੇ ਫਿਰ ਪੰਜ ਮਹਾਨ ਸੈਨਾਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ। ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਸਮੇਤ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਦਸ-ਸਿਰ ਵਾਲੇ ਰਾਵਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪੁੱਤਰ ਅਕਸ਼ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਕਈ ਰਾਕਸ਼ਸ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ। ਮੰਦੋਦਰੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ। ਜਦ ਉਹ ਅਚਾਨਕ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਉੱਡ ਗਿਆ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਫੜ ਕੇ, ਸੌ ਵਾਰ ਘੁਮਾਇਆ ਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਾ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਰਾਵਣ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਅਕਸ਼ ਆਇਆ ਤੇ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਦੂਜੇ ਪੁੱਤਰ ਇੰਦ੍ਰਜਿਤ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ। ਇੰਦ੍ਰਜਿਤ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਮਾਣੀ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਯੋਧਿਆਂ ਸਮੇਤ ਆਇਆ। ਮੈਂ ਉਸ ਸਾਰੀ ਫੌਜ ਤੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ। ਜਦ ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਈ, ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਉਸਦੇ ਭੁਜਾ-ਬਲ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰਿਹਾ। ਰਾਵਣ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਣੀ ਯੋਧਿਆਂ ਸਮੇਤ ਆਇਆ। ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਅਜੇਤੂ ਹਾਂ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਫੌਜ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਅਸਤਰ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਬਾਂਧ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਰੱਸੀਆਂ ਨਾਲ ਬਾਂਧਿਆ ਤੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲੈ ਗਏ। ਰਾਵਣ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਆਇਆ ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤਾ। ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਸੀਤਾ ਦੇ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਮੈਂ ਉਥੇ ਦਰਸ਼ਾਇਆ।