ਜੇ ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਆਸਰਾ ਬਣਾਂਗਾ; ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਐਸੇ ਭਿਆਨਕ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਮਨ ਬਹੁਤ ਵਿਹਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਆਰਾਮ ਕਰਕੇ ਸੋਚਿਆ, ਪਰ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾ ਮਿਲੀ; ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਜਨਕੀ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਗੱਲ ਕਰੀਏ। ਮੈਂ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਰਾਜਸੀ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਤ ਹੋ ਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਰੱਖੀਆਂ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਸੀਤਾ ਨੇ ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਅੰਜੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਰਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਤੈਨੂੰ ਕੌਣ ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਇੱਥੇ ਲਿਆਇਆ, ਹਨੁਮਾਨ?" "ਤੇ ਰਾਮ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਕਿਹੜੀ ਮਮਤਾ ਹੈ? ਇਹ ਵੀ ਦੱਸੋ।" ਉਸ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਮੈਂ ਵੀ ਬੋਲਿਆ, "ਹੇ ਮਾਤਾ, ਤੇਰੇ ਪਤੀ ਰਾਮ ਦੇ ਮਿੱਤਰ ਸੁਗਰੀਵ ਹਨ, ਜੋ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜਾ ਹਨ।" "ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਸੇਵਕ—ਹਨੁਮਾਨ—ਜਾਣ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਨਿਰਮਲ ਪਤੀ ਰਾਮ ਵਲੋਂ ਇੱਥੇ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।" "ਹੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧਾ, ਇਹ ਰਾਮ, ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਨੇ ਖੁਦ ਤੈਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਈ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।" "ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮਾਤਾ, ਹੁਕਮ ਕਰ—ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਕੀ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਰਾਮ ਤੇ ਲੱਖਣ ਦੇ ਕੋਲ ਲੈ ਜਾਵਾਂ? ਤੇਰਾ ਉੱਤਰ ਕੀ ਹੈ?" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਸੀਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਰਾਘਵ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਲੈ ਜਾਵੇ।" ਮੈਂ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਨਿਰਮਲ ਮਾਤਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਨ ਕਰਕੇ, ਰਾਮ ਦੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਮੰਗਿਆ। ਤਦ ਸੀਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਮਣੀ ਲੈ ਜਾ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਬਲਵਾਨ ਰਾਮ ਤੇਰੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ।" ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ, ਸੀਤਾ ਨੇ ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਮਣੀ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਅਮਾਨਤ ਨਾਲ ਭੇਜਿਆ। ਮੈਂ ਉਹ ਮਣੀ ਲੈ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ 'ਤੇ ਨਮਨ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰੀ ਅਤੇ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਦੀ ਨੀਅਤ ਬਣਾਈ। ਫਿਰ, ਸੀਤਾ ਨੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਿਰਣੈ ਕਰਕੇ, ਮੁੜ ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹਨੁਮਾਨ, ਮੇਰੀ ਕਹਾਣੀ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਜਰੂਰ ਦੱਸੀਂ।" "ਤਾਂ ਜੋ, ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ, ਲੱਖਣ ਤੇ ਸੁਗਰੀਵ ਜਲਦੀ ਆ ਜਾਣ—ਇਹ ਕਰੀਂ।" "ਜੇ ਹੋਰ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਜਿੰਦ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਹੈ; ਜੇ ਕਕੁਤਸਥ ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਬਿਨਾ ਆਸਰੇ ਦੇ ਮਰ ਜਾਵਾਂਗੀ।" ਇਹ ਦਰਦ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਗੁੱਸਾ ਆ ਗਿਆ; ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ, ਹੁਣ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਵੱਡਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਯੁੱਧ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਰਾਵਣ ਦੇ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਭਿਆਨਕ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀਆਂ ਰਾਕਸ਼ਸਣੀਆਂ ਨੇ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਟੁੱਟਾ-ਬਿਟਾ, ਡਰਿਆ ਤੇ ਭਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਵੇਖਿਆ। ਮੈਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਸਭ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਤੇ ਤੁਰ ਕੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ: "ਹੇ ਰਾਜਾ, ਤੇਰਾ ਇਹ ਕਠਿਨ ਤੇ ਕਿਲਾ-ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਾਲਾ ਜੰਗਲ ਇੱਕ ਬੁਰੇ ਵਾਨਰ ਨੇ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੇਰੀ ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ।" "ਉਸ ਦੀ ਮੰਦੀ ਇੱਛਾ ਤੇ ਤੇਰੇ ਨਾਪਸੰਦ ਕੰਮਾਂ ਕਰਕੇ, ਜਲਦੀ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਮੁੜ ਨਾ ਆਵੇ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਰਾਵਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਯੰਕਰ ਕਿੰਕਾਰ ਰਾਕਸ਼ਸ ਭੇਜੇ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਚੱਲਦੇ ਸਨ। ਅਸੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਕੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਗਦਾ ਨਾਲ ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ। ਜਿਹੜੇ ਬਚ ਗਏ, ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰਾਵਣ ਕੋਲ ਗਏ ਤੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਮੈਂ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ, ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਕਿ ਵੱਡੇ ਮੰਦਰ ਦੇ ਗੁੰਬਦ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਾਂ, ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਮੈਂ ਇੱਕ ਪਿਲ੍ਹਰ ਨਾਲ ਸੌ ਰਾਕਸ਼ਸ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ। ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਲੰਕਾ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀ; ਫਿਰ ਰਾਵਣ ਨੇ ਪ੍ਰਹਸਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਜੰਬੁਮਾਲੀ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਡਰਾਉਣੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨਾਲ ਆਇਆ, ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਯੁੱਧ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ। ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਭਾਰੀ ਲੋਹੇ ਦੀ ਗਦਾ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ; ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪੁੱਤਰ ਭੇਜੇ। ਉਹ ਸਭ ਪੈਦਲ ਫੌਜ ਨਾਲ ਆਏ, ਪਰ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਲੋਹੇ ਦੀ ਗਦਾ ਨਾਲ ਯਮਲੋਕ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਰਾਵਣ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਉਹ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਦੇ ਪੰਜ ਵੱਡੇ ਸੂਬੇਦਾਰ ਭੇਜੇ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਫਿਰ ਦਸ-ਮੁੰਹਾ ਰਾਵਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪੁੱਤਰ ਅਕਸ਼ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨਾਲ ਆਇਆ; ਮੰਦੋਦਰੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਯੁੱਧ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ। ਉਹ ਆਕਸਮਿਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਿਆ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰ ਫੜ ਕੇ, ਸੌ ਵਾਰੀ ਘੁੰਮਾਇਆ ਅਤੇ ਥੱਲੇ ਪਾ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਦਸ-ਮੁੰਹਾ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਅਕਸ਼ ਆਇਆ ਸੀ ਤੇ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਰਾਵਣ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਦੂਜਾ ਪੁੱਤਰ ਇੰਦਰਜਿਤ ਭੇਜਿਆ। ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਇੰਦਰਜਿਤ, ਜੋ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰੀ ਸੀ, ਭੇਜਿਆ; ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਫੌਜ ਅਤੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ। ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ, ਪਰ ਉਹ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ; ਫਿਰ ਵੀ, ਉਹ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਸੀ। ਰਾਵਣ ਵਲੋਂ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਜਦ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਅਜੈਯ ਹਾਂ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਫੌਜ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਚੁਕੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਐਸਾ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ, ਜੋ ਪਵਨ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਸੀ, ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ; ਫਿਰ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਰੱਸੀਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ।