ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ, "ਉਸ ਥਾਂ, ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਰਾਤ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਸੀਤਾ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਮੈਂ ਰਾਵਣ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗਿਆ, ਪਰ ਪਤਲੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਸੀਤਾ ਮੈਨੂੰ ਕਿਤੇ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾ ਆਈ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਰਾਵਣ ਦੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਮਨ ਦੁੱਖ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ, ਜਿਸਦਾ ਕੋਈ ਕਿਨਾਰਾ ਮੈਨੂੰ ਦਿਸਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਗਹਿਰੀ ਉਦਾਸੀ ਵਿੱਚ, ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣਾ ਬਾਗ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਸੁਨਹਿਰੀ ਕੰਧ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮੈਂ ਉਸ ਕੰਧ ਨੂੰ ਲੰਘ ਕੇ ਅੰਦਰ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਣਸਪਤੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਅਸ਼ੋਕ ਵਾਟਿਕਾ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸ਼ਿੰਸ਼ਪਾ ਦਾ ਰੁੱਖ ਸੀ। ਮੈਂ ਉਸ ਰੁੱਖ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉੱਥੋਂ ਮੈਨੂੰ ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਕੇਲਾ ਬਾਗ ਵੀ ਦਿਸਿਆ। ਉਸ ਸ਼ਿੰਸ਼ਪਾ ਰੁੱਖ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਇਸਤਰੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ—ਜਿਸਦੀ ਚਮੜੀ ਕੁਝ ਗੂੜ੍ਹੀ ਸੀ, ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗੀ, ਚਿਹਰਾ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਸੁੱਕ ਗਿਆ ਸੀ, ਸਿਰਫ ਇਕ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਵਾਲ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਮੈਲੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਹ ਇਸਤਰੀ, ਜੋ ਸੀਤਾ ਸੀ, ਮਾਸ ਅਤੇ ਲਹੂ ਖਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਰਾਕਸ਼ਸੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਹਿਰਣੀਆਂ ਸ਼ੇਰਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੱਲੋਂ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਡਰਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਸੀਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਾਲ ਇੱਕ ਚੋਟੀ ਵਿੱਚ ਗੰਦੇ ਹੋਏ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਹ ਨਿਰਾਸ਼ ਸੀ, ਮਨ ਪਤੀ ‘ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਪਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਸਰੀਰ ਮੁਰਝਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ—ਬਿਲਕੁਲ ਜਿਵੇਂ ਜੜ੍ਹੀ ਹੋਈ ਕਮਲ ਦੀ ਫੁੱਲ ਸਰਦੀ ਆਉਣ ‘ਤੇ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰਾਵਣ ਤੋਂ ਸਾਰੀ ਆਸ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਮਰਨ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਹਿਰਣੀ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਲੱਭ ਲਿਆ। ਐਸਾ ਰੂਪ, ਐਸਾ ਦੁੱਖੀ ਹਾਲ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਸ਼ਿੰਸ਼ਪਾ ਰੁੱਖ ਉੱਤੇ ਹੀ ਛੁਪ ਕੇ ਬੈਠ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤੱਕਦਾ ਰਿਹਾ। ਇਸੇ ਵੇਲੇ, ਰਾਵਣ ਦੇ ਮਹਲ ਵੱਲੋਂ ਘੁੰਗਰੂਆਂ ਤੇ ਪਾਇਲਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਮਿਲੀਆਂ, ਤੇ ਵੱਡੀ ਗੂੰਜਦਾਰ ਰੌਲਾ ਉਠਿਆ। ਮੈਂ ਡਰ ਕੇ ਆਪਣਾ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਲੁਕਾ ਲਿਆ ਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੰਛੀ ਵਾਂਗ ਲੁਕ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਰਾਵਣ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਅਤੇ ਆਪ ਰਾਵਣ, ਸੀਤਾ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਆ ਗਏ। ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਵਿਚਕਾਰ ਕਰ ਲਏ ਤੇ ਛਾਤੀ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕ ਲਈ। ਉਹ ਡਰੀ ਹੋਈ, ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ, ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਵੇਖ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਕੋਈ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਦਿਸ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਕੰਬ ਰਹੀ ਸੀ, ਪਰ ਮਨ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਦਸ-ਮੁੰਹਾਂ ਰਾਵਣ ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਕੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, "ਮੈਂ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਤੇਰੇ ਅੱਗੇ ਆ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਕਬੂਲ ਕਰ ਲੈ। ਪਰ ਜੇ ਤੂੰ ਅਹੰਕਾਰ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੀ, ਤਾਂ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਲਹੂ ਪੀ ਜਾਵਾਂਗਾ।" ਰਾਵਣ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ ਅਤੇ ਉੱਚੇ ਤੇ ਸੋਹਣੇ ਬੋਲ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਹੇ ਨੀਚ ਰਾਕਸ਼ਸ! ਮੈਂ ਰਾਮ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹਾਂ, ਜਿਸਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੁੱਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਦਸ਼ਰਥ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ-ਵਧੂ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਇੰਨੇ ਅਸ਼ਲੀਲ ਬੋਲ ਕਿਵੇਂ ਕਹਿ ਸਕਿਆ? ਤੇਰੀ ਜੀਭ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਡਿੱਗ ਗਈ? ਤੇਰੀ ਕੀ ਤਾਕਤ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਦੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ? ਤੂੰ ਛੁਪ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਲੈ ਆਇਆ, ਪਰ ਰਾਮ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੌਕਰ ਬਣਨ ਦੇ ਵੀ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਰਾਘਵ ਅਜੇਤ, ਸੱਚੇ, ਵੀਰ ਤੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ।" ਜਨਕੀ ਦੇ ਇਹ ਕਰੜੇ ਬੋਲ ਸੁਣਕੇ, ਦਸਾਨਨ ਰਾਵਣ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਭੜਕ ਉਠਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਫਾੜੀਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਸੱਜਾ ਮੋਢਾ ਉਚੱਕ ਲਿਆ। ਉਹ ਮੈਥਲੀ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲੱਗਾ, ਮੈਲਾਵਾਂ ਚੀਕਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਰਾਵਣ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਮੰਡੋਦਰੀ, ਜੋ ਸਭ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਸੀ, ਉੱਠ ਕੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ ਤੇ ਪਿਆਰ ਭਰੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਆਖਣ ਲੱਗੀ, "ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਲੋੜ ਸੀਤਾ ਦੀ, ਜਿਸਦੀ ਵਿਰਤਾ ਇੰਦ੍ਰ ਵਰਗੀ ਹੈ? ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਆਨੰਦ ਮਾਣ, ਜਾਨਕੀ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਵਧੀਆ ਨਹੀਂ। ਦੇਵੀਆਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ, ਯਕਸ਼ਣੀਆਂ—ਇਹਨਾਂ ਨਾਲ ਆਨੰਦ ਮਾਣ, ਸੀਤਾ ਨਾਲ ਕੀ ਕੰਮ?" ਫਿਰ ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਲਦੀ ਹੀ ਆਪਣੇ ਮਹਲ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਲੈ ਜਾਇਆ ਗਿਆ। ਦਸ-ਮੁੰਹਾਂ ਰਾਵਣ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ, ਰਾਕਸ਼ਸੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਸੁਰਤਾਂ ਨਾਲ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ, ਬਹੁਤ ਸਖ਼ਤ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਬੋਲ ਕਹਿ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਜਾਨਕੀ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬੋਲ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਧਮਕੀਆਂ, ਘਾਹ ਵਰਗੀਆਂ ਅਹਮਿਤ ਸਮਝੀਆਂ। ਉਹ ਮਾਸ-ਖਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਰਾਕਸ਼ਸੀਆਂ ਖਾਲੀ ਧਮਕੀਆਂ ਤੇ ਇਸ਼ਾਰੇ ਕਰਦੀਆਂ, ਪਰ ਸੀਤਾ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਨਿਰੰਤਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰਿਹਾ। ਆਖਰ, ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਹਾਰ ਕੇ, ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਥੱਕ ਕੇ ਸੁੱਤ ਗਈਆਂ। ਜਦ ਉਹ ਸੁੱਤੀਆਂ, ਸੀਤਾ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਸੀ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਸੋਗ ਕਰਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤ੍ਰਿਜਟਾ ਉੱਠੀ ਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗੀ, "ਤੁਸੀਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਖੁਦ ਨੂੰ ਖਾ ਲਓ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਨਾ ਖਾਓ। ਜਨਕ ਦੀ ਇਹ ਧੀ, ਦਸ਼ਰਥ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ-ਵਧੂ—ਮੈਂ ਅੱਜ ਇੱਕ ਡਰਾਉਣਾ ਅਤੇ ਰੋਮਾਂਚਕ ਸੁਪਨਾ ਵੇਖਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਪਨਾ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਨਾਸ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ। ਹੁਣ, ਆਓ ਅਸੀਂ ਰਾਘਵ ਦੀ ਸਰਨ ਲੱਭੀਏ, ਤਾਂ ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਰਾਕਸ਼ਸੀਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋ ਸਕੇ। ਆਓ, ਵੈਦੇਹੀ ਕੋਲੋਂ ਦਇਆ ਮੰਗੀਏ, ਇਹੀ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਦੁਖੀ ਹੋਣ ਤੇ ਐਸਾ ਸੁਪਨਾ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਅਤੁੱਲ ਸੁਖ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਮੈਥਲੀ, ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ, ਉਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਉਸਦੇ ਅੱਗੇ ਨਿਵਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਹੀ ਇੱਕ ਹੈ ਜੋ ਰਾਕਸ਼ਸੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਖਤਰੇ ਤੋਂ ਬਚਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਲਜਵਾਨ ਕੁੜੀ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਜਿੱਤ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗੀ, "ਜੇ ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਤੁਹਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਾਂਗੀ।" ਅਤੇ, ਐਸਾ ਕਹਿ ਕੇ, ਤ੍ਰਿਜਟਾ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਭਿਆਨਕ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ।