ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਇਹ ਨਿਸਚੈ ਕੀਤਾ: "ਮੈਂ ਇਸ ਰੁਕਾਵਟ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨੀ ਹੈ।" ਫਿਰ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪੂਛ ਨਾਲ ਉਸ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ। ਉਸ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਮੇਰੇ ਵਜਾ ਨਾਲ ਹਜ਼ਾਰ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡ ਗਈ। ਮੇਰੀ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਉਹ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ ਮੈਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮੈਨੂੰ "ਪੁੱਤਰ" ਕਹਿ ਕੇ ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਬੋਲਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਮਨ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ: "ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਭਰਾ ਸਮਝ, ਹਵਾ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਮਿੱਤਰ।" ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਮੈਂ ਮੈਨਾਕਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਮਹਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਵਸਦਾ ਹਾਂ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ, ਪੁੱਤਰ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਪੰਖ ਹੁੰਦੇ ਸਨ।" "ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਤੇ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਫਿਰਦੇ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਦੇ। ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਕਰਤੂਤਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਮਹਿੰਦਰ ਨੇ —" "ਆਪਣੇ ਵਜਰ ਨਾਲ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਪੰਖ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ। ਪਰ ਤੇਰੇ ਮਹਾਨ-ਆਤਮਾ ਪਿਤਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਤੋਂ ਬਚਾ ਲਿਆ।" "ਉਸ ਸਮੇਂ, ਹਵਾ ਦੇਵਤਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਵਰੁਣ ਦੇ ਆਵਾਸ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ। ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਰਘੁਵੀਰ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।" "ਰਾਮ, ਧਰਮ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਖਵਾਲੇ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿਚ ਮਹਿੰਦਰ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹਨ — ਇਹ ਗੱਲ ਮੈਂ ਮੈਨਾਕਾ, ਮਹਾਨ-ਆਤਮਾ, ਤੋਂ ਸੁਣੀ।" "ਮੈਂ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਿਸ਼ਨ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ, ਤੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਸਚਿਤ ਰਹਿਆ। ਫਿਰ, ਮੈਨਾਕਾ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਲੈ ਕੇ, ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਰਸਤਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ।" "ਉਹ ਪਹਾੜ, ਲੁਕ ਕੇ, ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ; ਤੇ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ, ਮਨੁੱਖ ਵਾਂਗ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ।" "ਮੈਂ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਬਾਕੀ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਚਲ ਪਿਆ; ਤੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਮੈਂ ਰਸਤੇ ਤੇ ਬੜੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।" "ਫਿਰ ਮੈਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਰਸਾ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਹੈ; ਉਹ ਦੇਵੀ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ।" "ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੀ ਭੋਜਨ ਵਜੋਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਮਕਾਕਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਖਾਵਾਂਗੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।" "ਸਰਸਾ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਨਮਨ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਮੇਰਾ ਚਿਹਰਾ ਫਿਕਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਮੈਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ।" "ਰਾਮ, ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਮਹਾਨ ਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੇ ਪਤਨੀ ਸੀਤਾ ਨਾਲ ਦੰਡਕ ਅਰਣ ਵਿਚ ਗਿਆ ਹੈ।" "ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਦੁਸਟ ਰਾਵਣ ਨੇ ਅ攀ਣ ਕੀਤਾ; ਰਾਮ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਦੂਤ ਵਜੋਂ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।" "ਤੈਨੂੰ ਰਾਮ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਜਾਂ, ਮੈਥਿਲੀ ਤੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜੋ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ, ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।" "ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਜਾਵਾਂਗਾ ਤੇ ਵਾਪਸ ਆਵਾਂਗਾ; ਮੈਂ ਇਹ ਸੱਚਾ ਵਾਅਦਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" "ਮੇਰੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਰਸਾ, ਇੱਛਾ-ਰੂਪ, ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: 'ਕੋਈ ਇਸ ਨੂੰ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ; ਇਹ ਮੇਰਾ ਵਰਤ ਹੈ।'" "ਸਰਸਾ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਦਸ ਯੋਜਨ ਲੰਬਾ ਕਰ ਲਿਆ।" "ਫਿਰ, ਇੱਕ ਪਲ ਵਿਚ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਚੌੜਾਈ ਅੱਧੀ ਕਰ ਲਈ; ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਰੂਪ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਖੋਲ੍ਹ ਲਿਆ।" "ਉਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਇੰਨਾ ਵੱਡਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਮੁੜ ਛੋਟਾ ਕਰ ਲਿਆ; ਤੇ ਉਸ ਪਲ ਵਿਚ, ਮੈਂ ਅੰਗੂਠੇ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦਾ ਹੋ ਗਿਆ।" "ਮੈਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਪਲ ਵਿਚ ਬਾਹਰ ਆ ਗਿਆ; ਫਿਰ, ਸਰਸਾ, ਆਪਣਾ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ:" "ਮਕਾਕਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਜਾ, ਸੁਭਾਵਕ, ਤੇ ਆਪਣਾ ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰਾ ਕਰ, ਜਿਵੇਂ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੈ; ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਮਹਾਨ-ਆਤਮਾ ਰਘੁਵੀਰ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਲਿਆ।" "ਮਹਾਂਬਲੀ, ਖੁਸ਼ ਰਹੋ; ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰਦੀ ਹਾਂ, ਮਕਾਕ।" "ਫਿਰ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ: 'ਸ਼ਾਬਾਸ਼! ਸ਼ਾਬਾਸ਼!'" "ਫਿਰ, ਮੈਂ ਗਰੁੜ ਵਾਂਗ ਵਿਸਾਲ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਉੱਡਿਆ; ਮੇਰੀ ਛਾਂ ਲੁੱਟੀ ਗਈ, ਪਰ ਮੈਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ।" "ਫਿਰ, ਮੇਰੀ ਤੇਜ਼ੀ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ, ਤੇ ਮੈਂ ਦਸਾਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵੇਖਿਆ; ਉਥੇ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਮੇਰੀ ਚਾਲ ਰੁਕਦੀ ਹੋਵੇ।" "ਫਿਰ, ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਆਇਆ: 'ਇਹ ਕੀ ਹੈ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਰੋਕ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਐਸਾ ਰੁਕਾਵਟ ਆਈ, ਪਰ ਕੋਈ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ।'" "ਮੈਂ ਦੁਖੀ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਮੇਰੀ ਨਜ਼ਰ ਹੇਠਾਂ ਪਈ; ਉਥੇ, ਮੈਂ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਪਈ ਇਕ ਡਰਾਉਣੀ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।" "ਉਸ ਨੇ ਉੱਚੀ ਹਾਸੇ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਮੈਂ ਅਟਲ ਰਹਿ ਕੇ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਰਕਸ਼ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣੀਆਂ।" "ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹੋ, ਵੱਡੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ? ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਭੁੱਖ ਲਈ ਭੋਜਨ ਹੈ। ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਦੇ, ਜੋ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਵੰਜਿਆ ਹੈ।" "ਮੈਂ ਕਿਹਾ, 'ਜਿਵੇਂ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ', ਤੇ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਦੇ ਆਕਾਰ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਰ ਲਿਆ।" "ਜਦ ਮੈਂ ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਖਾਏ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਡਰਾਉਣਾ ਤੇ ਵੱਡਾ ਮੂੰਹ ਹੋਰ ਵੱਡਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਮੇਰਾ ਰੂਪ-ਬਦਲਾਵ ਨਹੀਂ ਸਮਝੀ।" "ਫਿਰ, ਇੱਕ ਪਲ ਵਿਚ, ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਵਿਸਾਲ ਰੂਪ ਛੋਟਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਦਿਲ ਫੜਿਆ, ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਛਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ।" "ਉਹ ਡਰਾਉਣੀ, ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਫੈਲਾਈ ਹੋਈ, ਲੂਣੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਡਿੱਗ ਗਈ, ਦਿਲ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਫੜਿਆ ਗਿਆ, ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ।" "ਮੈਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਚਲਦੇ ਮਹਾਨ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ: 'ਡਰਾਉਣੀ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਸਿੰਹਿਕਾ ਨੂੰ ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।'" "ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਉਤਸ਼ੀਲ ਯਾਤਰਾ ਯਾਦ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਤੱਕ ਚਲ ਕੇ, ਮੈਂ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਇਕ ਸ਼ਹਿਰ ਵੇਖਿਆ।" "ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ, ਮੈਂ ਲੰਕਾ ਸ਼ਹਿਰ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜੋ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਹੈ, ਜਦ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬ ਰਿਹਾ ਸੀ।" "ਮੈਂ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿਚ ਆਏ, ਅੰਦਰ ਚਲਾ ਗਿਆ; ਤੇ ਜਦ ਮੈਂ ਉੱਥੇ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਇੱਕ ਔਰਤ, ਜੋ ਸੰਕਟ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਘਣ ਘਟਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ।" "ਇੱਕ ਔਰਤ, ਉੱਚੀ ਤੇ ਮਖੌਲ ਕਰਦੀ ਹਾਸੇ ਕਰਦੀ, ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਖੜੀ ਹੋਈ, ਉਸ ਦੇ ਵਾਲ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ, ਤੇ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦੀ ਨੀਅਤ ਵਿਚ ਸੀ।" "ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਖੱਬੀ ਮੁੱਠ ਨਾਲ ਉਸ ਡਰਾਉਣੀ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਕਰ ਲਿਆ; ਤੇ ਜਦ ਮੈਂ ਸ਼ਾਮ ਵੇਲੇ ਅੰਦਰ ਗਿਆ, ਉਹ ਡਰ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗੀ।