ਹਨੁਮਾਨ, ਜੋ ਪਵਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਛੁਪਿਆ ਹੋਇਆ ਹਵਾ ਗੂੰਜਦੀ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਉੱਚੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਦਹਾੜ ਮਾਰੀ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਬਾਂਦਰ, ਜੋ ਘਣੇ ਕਾਲੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦੇ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਉਤਰੇ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਬਾਂਦਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਤੇਜ਼ ਤੇ ਵਿਰਲੇ ਬਾਂਦਰ, ਜੋ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦੇ ਸਨ, ਪਹਾੜ ਦੇ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਬੂਟਿਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਿਚ ਉਤਰੇ। ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਹਨੁਮਾਨ ਸੁੰਦਰ ਪਹਾੜੀ ਝਰਨੇ ਵਿੱਚ ਉਤਰੇ, ਜਿਵੇਂ ਪੰਖ ਕੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਪਹਾੜ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬਾਂਦਰ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਲੈ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ, ਸਭ ਨੇ ਸਰਵੋਚ ਖੁਸ਼ੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਤੇ ਚਮਕਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤੀ। ਜੜਾਂ ਤੇ ਫਲ ਲੈ ਕੇ, ਬਾਂਦਰਾਂ ਨੇ ਹਨੁਮਾਨ, ਜੋ ਪਵਨ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬਾਂਦਰ ਹਨ, ਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਕੁਝ ਬਾਂਦਰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਗਾਉਣ ਲੱਗੇ, ਕੁਝ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਸ਼ੋਰ ਮਚਾਉਣ ਲੱਗੇ, ਤੇ ਉਤਸ਼ਿਤ ਬਾਂਦਰ ਮੁਖੀਆਂ ਨੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਲੈ ਆਈਆਂ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਮਹਾਨ ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਤੇ ਸੀਨੀਅਰਾਂ, ਜਾਮਬਵਾਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਅਤੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਅੰਗਦ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਜਾਮਬਵਾਨ ਤੇ ਅੰਗਦ ਦੁਆਰਾ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰ ਪਾ ਕੇ, ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ, "ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਦੇਖ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।" ਫਿਰ, ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਵਾਲੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅੰਗਦ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ, ਮਾਹੇਂਦਰ ਪਹਾੜ ਦੇ ਢੱਲਾਂ ਤੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਸੁਹਣੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਬੈਠ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬਾਂਦਰਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, "ਅਸ਼ੋਕ ਵਾਟਿਕਾ ਵਿੱਚ ਬੈਠੀ ਹੋਈ, ਮੈਂ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ।" ਉਹ ਦਰਿਆਉਣ ਰਾਖਸ਼ਸੀਆਂ ਦੀ ਰਖਿਆ ਹੇਠ, ਨਿਰਦੋਸ਼, ਇਕ ਚੋਟੀ ਵਾਲੇ ਵਾਲ, ਨੌਜਵਾਨ, ਤੇ ਰਾਮ ਦੀ ਉਡੀਕ ਵਿਚ ਸੀ। ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਗੰਦੀ, ਜਟਾਧਾਰੀ, ਕਮਜ਼ੋਰ—ਫਿਰ ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ, "ਮੈਂ ਉਹਨੂੰ ਦੇਖਿਆ," ਇਹ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬੋਲ, ਜਿਵੇਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹੋਣ। ਹਨੁਮਾਨ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਬਾਂਦਰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ; ਕੁਝ ਸੀਟੀ ਮਾਰੀ, ਕੁਝ ਦਹਾੜੇ, ਕੁਝ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਗੂੰਜੇ। ਕੁਝ ਚਟਰ-ਚਟਰ ਕਰਨ ਲੱਗੇ, ਕੁਝ ਵਾਪਸ ਦਹਾੜੇ, ਕੁਝ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀਆਂ ਲੰਬੀਆਂ ਪੂੰਛਾਂ ਉੱਚੀਆਂ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਲੰਬੀਆਂ, ਵਕਰੀਆਂ ਪੂੰਛਾਂ ਫੈਲਾਉਣ ਲੱਗੇ; ਕੁਝ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਲੱਗੇ। ਪਹਾੜ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ 'ਤੇ ਉੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ; ਫਿਰ ਅੰਗਦ ਨੇ ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਇਹ ਬੋਲ ਕਹੇ। ਸਭ ਬਾਂਦਰ ਵੀਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਅੰਗਦ ਨੇ ਵਧੀਆ ਬੋਲ ਕਹੇ, "ਹੌਸਲੇ ਤੇ ਤਾਕਤ ਵਿੱਚ, ਕੋਈ ਵੀ ਬਾਂਦਰ ਤੇਰੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ।" "ਤੂੰ ਵੱਡਾ ਸਮੁੰਦਰ ਲੰਘ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆਇਆ—ਹੇ ਸਾਰਿਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬਾਂਦਰ, ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਦਾਤਾ ਹੈ।" "ਤੇਰੀ ਮੇਹਰ ਨਾਲ, ਅਸੀਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਮਿਲਾਂਗੇ, ਸਾਡਾ ਮਕਸਦ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਤੇਰੀ ਭਗਤੀ, ਤੇਰੀ ਤਾਕਤ, ਤੇਰੀ ਦ੍ਰਿੜਤਾ!""ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਮਹਾਨ ਰਾਣੀ, ਰਾਮ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ। ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ, ਕਕੁਤਸਥ ਰਾਮ ਸੀਤਾ ਦੀ ਵਿਛੋੜੀ ਦਾ ਦੁੱਖ ਛੱਡ ਦੇਵੇਗਾ।" ਫਿਰ ਬਾਂਦਰ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਅੰਗਦ, ਹਨੁਮਾਨ, ਤੇ ਜਾਮਬਵਾਨ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ, ਪਹਾੜ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਚਟਾਂ 'ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਥਾਂ ਲੈ ਲਿਆ। ਪਹਾੜ ਦੀਆਂ ਚੌੜੀਆਂ ਚਟਾਂ 'ਤੇ ਬੈਠੇ, ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬਾਂਦਰ, ਸੁਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਸਮੁੰਦਰ ਲੰਘਣ ਦੀ ਕਥਾ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਲੰਕਾ, ਸੀਤਾ, ਤੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ; ਸਾਰੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਹਨੁਮਾਨ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣਨ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਗਏ। ਉੱਥੇ ਮਹਾਨ ਅੰਗਦ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਇਜ਼ਤ ਨਾਲ ਖੜਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਰਪੰਚ ਨੂੰ ਅਮਰ ਲੋਕ ਸਨਮਾਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਉੱਚਾ ਪਹਾੜੀ ਚੋਟੀ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਮਹਾਨ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨੁਮਾਨ ਤੇ ਤਾਕਤਵਾਨ ਅੰਗਦ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਬੈਠੇ, ਚਮਕਦਾਰ ਹੋ ਗਈ। ਹੁਣ ਪਚਵੀਂ ਅਧਿਆਇ ਸੁਣੋ। ਉਸ ਪਹਾੜ ਮਾਹੇਂਦਰ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ, ਹਨੁਮਾਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਵੱਡੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਨੇ ਸਰਵੋਚ ਖੁਸ਼ੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਜਦ noble ਬਾਂਦਰ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਇਕੱਠੇ ਬੈਠੇ, ਤਾਂ ਜਾਮਬਵਾਨ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੇ। ਜਾਮਬਵਾਨ ਨੇ ਹਨੁਮਾਨ, ਪਵਨ ਪੁੱਤਰ, ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੂੰ ਮਾਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਦੇਖਿਆ? ਉੱਥੇ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਹੈ?" "ਕ੍ਰੂਰ ਰਾਵਣ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਵਿਵਹਾਰ ਕੀਤਾ? ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੱਚ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਬਾਂਦਰ।" "ਮਾਤਾ ਜੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕਿਵੇਂ ਹੋਈ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੀ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ? ਜਦ ਅਸੀਂ ਸੱਚਾਈ ਸੁਣ ਲਵਾਂਗੇ, ਫਿਰ ਅਸੀਂ ਫੈਸਲਾ ਕਰਾਂਗੇ ਕਿ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ।" "ਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਅਸੀਂ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ ਕਹਿਣਾ ਜਾਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਤੇ ਉੱਥੇ ਕੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਇਹ ਸਭ ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਸਮਝਾ।" ਜਾਮਬਵਾਨ ਦੀ ਇਹ ਅਗਵਾਈ ਸੁਣ ਕੇ, ਹਨੁਮਾਨ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰੋਮਾਂ-ਰੋਮ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ, ਸੀਤਾ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, "ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਮਾਹੇਂਦਰ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ, ਮੈਂ ਦੱਖਣੀ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖੀ।" "ਜਦ ਮੈਂ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਇੱਕ ਡਰਾਉਣੀ ਰੁਕਾਵਟ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ, ਜੋ ਸੋਨੇ ਦੀ, ਅਦਭੁਤ ਤੇ ਸੁਹਣੀ ਪਹਾੜੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸੀ।" "ਉਹ ਪਹਾੜ ਮੇਰੇ ਰਾਹ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਰੁਕਾਵਟ ਸਮਝਿਆ। ਉਸ ਸੋਨੇ ਦੀ, ਦਿਵਿਆ ਤੇ ਵਧੀਆ ਪਹਾੜੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾ ਕੇ—" "ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਨਿਰਣੈ ਕੀਤਾ: 'ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ।' ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਪੂੰਛ ਨਾਲ ਉਸ ਮਹਾਨ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਵੱਜਿਆ—" "ਉਸ ਦੀ ਚੋਟੀ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਸੀ, ਮੇਰੇ ਵੱਜਣ ਨਾਲ ਹਜ਼ਾਰ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿਚ ਟੁੱਟ ਗਈ। ਫਿਰ, ਮੇਰੀ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਪਹਾੜ ਬੋਲਿਆ।