ਇਕ ਵਾਰ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਮਧੁਸੂਦਨ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, “ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸਵਰਗ ਵਾਸੀਆਂ ਦਾ।” ਉਹ ਸਭ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, “ਹੇ ਬਲਵਾਨ ਭੁਜਾਂ ਵਾਲੇ! ਸਾਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਦੇ, ਤੂੰ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਉਠਾ।” ਇਹ ਸੁਣਕੇ, ਹ੍ਰੀਕੇਸ਼ ਨੇ ਕਛੂਆ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਹਰੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਲੇਟ ਗਿਆ, ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਿੱਠ ਤੇ ਰੱਖਿਆ; ਕੇਸ਼ਵ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਨੂੰ ਹਥੀਂ ਫੜ ਲਿਆ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜ੍ਹਾ, ਪਰਮ ਪੁਰਖ churn ਕਰਦਾ ਹੈ; ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਹਿਨਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜੀਵਨ ਵਿਦਿਆ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਧਰਮੀ ਮਨੁੱਖ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਦੰਡ ਤੇ ਕਮੰਡਲ ਲੈ ਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਧਨਵੰਤਰੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਆਇਆ, ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈਆਂ। ਪਾਣੀ ਦੇ churn ਕਰਨ ਨਾਲ, ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ ਮਨੁੱਖ, ਉਸ ਤੱਤ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਸਤਰੀਆਂ ਬਣੀਆਂ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਸਠ ਕਰੋੜ ਚਮਕਦਾਰ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈਆਂ; ਅਤੇ, ਹੇ ਕਾਕੁਤਸਥ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਅਣਗਿਣਤ ਸਨ। ਨਾ ਤਾਂ ਦੇਵਤੇ, ਨਾ ਅਸੁਰਾਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰਿਆ; ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਨਹੀਂ ਲਏ ਗਏ, ਉਹ ਸਾਰਿਆਂ ਲਈ ਸਾਂਝੀਆਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਫਿਰ, ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਹਿਤੈਸ਼ੀ, ਵਰੁਣ ਦੀ ਧੀ ਵਾਰੁਣੀ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਭਾਗਵਤੀ ਸੀ, ਸਵੀਕਾਰ ਹੋਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ। ਹੇ ਰਾਮ, ਦਿਤਿ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਵਰੁਣ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਵੀਕਾਰਿਆ; ਪਰ, ਹੇ ਵੀਰ, ਅਦਿਤਿ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਲਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੈਤ ਅਸੁਰ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਅਦਿਤਿ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇਵਤਾ ਬਣ ਗਏ; ਦੇਵਤੇ ਵਾਰੁਣੀ ਦੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ। ਉੱਚੈਸ਼੍ਰਵਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਘੋੜਾ, ਅਤੇ ਕੌਸਤੁਭ ਮਣੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ ਮਨੁੱਖ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਰਮ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੀ ਨਿਕਲਿਆ। ਇਸ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਮ, ਵੱਡੇ ਵੰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋਇਆ; ਅਦਿਤਿ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਦਿਤਿ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਜੰਗ ਕੀਤੀ। ਸਾਰੇ ਅਸੁਰ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਗਏ; ਭਿਆਨਕ ਜੰਗ ਹੋਈ, ਹੇ ਵੀਰ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਗਈ। ਜਦੋ ਸਭ ਕੁਝ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਮਹਾਂਬਲੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਮੋਹਕ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ, ਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਹਥਿਆ ਲਿਆ। ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਕੋਲ ਆਏ, ਉਸ ਅਵਿਨਾਸੀ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਨੇ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਅਦਿਤਿ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ, ਹੇ ਵੀਰੋ, ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਮਹਾਂਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦਿਤਿ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਚਾਲੀ-ਛੇਵੀਂ ਅਧਿਆਇ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋ ਦਿਤਿ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਦਿਤਿ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਦੁਖ ਹੋਇਆ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਕਸ਼ਯਪ, ਮਾਰੀਚਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਕੋਲ ਗਈ। “ਹੇ ਪੂਜਨਯ, ਮੈਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੋਂ ਵੰਝੀ ਹੋ ਗਈ ਹਾਂ, ਤੇਰੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ; ਮੈਂ ਲੰਬੀ ਤਪਸਿਆ ਕਰਕੇ ਇੰਦਰ ਦਾ ਵਧ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ।” “ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਤਪ ਕਰਾਂਗੀ; ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇ। ਮੈਨੂੰ ਇੰਦਰ ਦਾ ਵਧ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।” ਦਿਤਿ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਂ ਤੇਜਸਵੀ ਮਾਰੀਚਾ ਕਸ਼ਯਪ ਨੇ, ਦੁਖੀ ਦਿਤਿ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ, “ਐਸਾ ਹੋਵੇ; ਤੇਰੀ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ। ਤੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਰਹਿ, ਹੇ ਤਪਸਿਆ ਵਾਲੀ। ਤੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਦਾ ਵਧ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇਗੀ।” “ਜੇ ਤੂੰ ਪੂਰੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਰਹਿਣੀ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਤੂੰ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇਗੀ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਤੇਜਸਵੀ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹੌਲੇ ਹੱਥ ਲਾ ਕੇ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਤਪ ਲਈ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ ਮਨੁੱਖ, ਦਿਤਿ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਈ, ਕੁਸ਼ਪਲਵ ਨਾਮਕ ਥਾਂ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚੀ, ਤੇ ਭਾਰੀ ਤਪਸਿਆ ਕਰਨ ਲੱਗੀ। ਜਦੋ ਉਹ ਤਪ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ ਮਨੁੱਖ, ਇੰਦਰ, ਜੋ ਉੱਚੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਅੱਗ, ਕੁਸ਼ਾ, ਲੱਕੜ, ਪਾਣੀ, ਫਲ, ਜੜ੍ਹਾ, ਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ, ਪਰੋਸਿਆ। ਮਲਿਸ਼ ਤੇ ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਕਰਕੇ, ਇੰਦਰ ਹਰ ਸਮੇਂ ਦਿਤਿ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ। ਜਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੇਵਲ ਦਸ ਸਾਲ ਬਚੇ, ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਦਿਤਿ ਨੇ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਮੇਰੀ ਤਪਸਿਆ ਦੇ ਦਸ ਸਾਲ ਬਚੇ ਹਨ, ਹੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ; ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਵੇਖੇਂਗਾ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ।” “ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਜਣਾਂਗੀ, ਜਿੱਤ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਸਾਂਝੀ ਕਰੇਗਾ, ਦੁਖ ਰਹਿਤ।” “ਤੇਰੇ ਅਰਥ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਤੇਰੇ ਮਹਾਨ-ਆਤਮਾ ਪਿਤਾ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਵਰ ਦਿਤੀ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਦਿਤਿ, ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ, ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰ ਦੀ ਥਾਂ ਰੱਖ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਅਪਵਿੱਤਰ ਵੇਖ ਕੇ, ਜਦ ਉਸ ਦੇ ਵਾਲ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਸਨ, ਇੰਦਰ ਹੱਸਿਆ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਅੰਦਰ ਜਾ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਮ, ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਗਰਭ ਨੂੰ ਸੱਤ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਗਰਭ ਨੂੰ ਸੌ ਸੂਆਂ ਵਾਲੀ ਵਜਰ ਨਾਲ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਸੁਰੀਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਰੋਇਆ, ਹੇ ਰਾਮ, ਤੇ ਦਿਤਿ ਜਾਗ ਗਈ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਗਰਭ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਰੋ ਨਾ, ਰੋ ਨਾ,” ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਰੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਮਹਾਂਬਲੀ ਇੰਦਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੰਡਿਆ। ਦਿਤਿ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਮਾਰ ਨਾ, ਮਾਰ ਨਾ,” ਪਰ ਮਾਂ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਦੀ ਇਜ਼ਤ ਕਰਕੇ, ਇੰਦਰ ਨੇ ਹਟ ਗਿਆ। ਇੰਦਰ, ਵਜਰ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ, ਜੋੜੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਦਿਤਿ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੂੰ ਅਪਵਿੱਤਰ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰ ਦੀ ਥਾਂ ਰੱਖਿਆ।