ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਮੰਥਨ ਕੀਤਾ, ਹਰਿ (ਵਿਸ਼ਨੂ) ਮਸਕਰਾ ਕੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਰੁਦ੍ਰ (ਸ਼ਿਵ) ਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, "ਇੱਥੇ ਕੀ ਉਪਜਿਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਮੰਥਨ ਕੀਤਾ?" ਹਰਿ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਜੋ ਤੇਰਾ ਹੈ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਅਤੇ ਜੋ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ—ਇਸ ਵਿਸ਼ ਨੂੰ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੇ ਹੋ ਕੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਹਰਿ ਉਥੋਂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਡਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਰੰਗਧਾਰੀ (ਵਿਸ਼ਨੂ) ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹਰਾ (ਸ਼ਿਵ) ਨੇ ਹਾਲਾਹਲ ਵਿਸ਼, ਜੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸੀ, ਲੈ ਲਿਆ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਕੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਫਿਰ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਅਸੁਰ ਮੁੜ ਮੰਥਨ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਰਘੁ ਕਲਪ ਦੇ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ, ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ ਮੰਥਨ ਰਾਡ ਵਜੋਂ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਸਮੇਤ ਮਧੁਸੂਦਨ (ਵਿਸ਼ਨੂ) ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, "ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਆਸਰੇ ਹੋ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸਵਰਗ ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ।" "ਸਾਨੂੰ ਬਚਾਓ, ਹੇ ਬਲਵਾਨ, ਤੁਸੀਂ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਉਠਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹੋ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਹ੍ਰਸ਼ੀਕੇਸ਼ (ਵਿਸ਼ਨੂ) ਨੇ ਕਛੂਏ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ। ਹਰੀ (ਵਿਸ਼ਨੂ) ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਲੇਟ ਕੇ, ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਿੱਠ 'ਤੇ ਰੱਖ ਲਿਆ; ਕੇਸ਼ਵ (ਵਿਸ਼ਨੂ), ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਫੜ ਲਿਆ। ਵਿਸ਼ਨੂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ, ਮੰਥਨ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਜੀਵਨ ਵਿਦਿਆ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਆਦਮੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਧਰਮਵਾਨ, ਦੰਡ ਅਤੇ ਕਮੰਡਲ ਲੈ ਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਧਨਵੰਤਰੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਆਇਆ, ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈਆਂ। ਪਾਣੀ ਦੇ ਮੰਥਨ ਤੋਂ, ਹੇ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ, ਉਹ ਚੰਗੀਆਂ ਸਤੀਆਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈਆਂ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਸਠ ਕ੍ਰੋੜ ਚਮਕਦਾਰ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈਆਂ; ਅਤੇ, ਹੇ ਕਾਕੁਤਸਥ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਅਣਗਣੇ ਸਨ। ਨਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ, ਨਾ ਅਸੁਰਾਂ ਨੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰਿਆ; ਇਸ ਲਈ, ਉਹ ਸਭ ਲਈ ਸਾਂਝੀਆਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਫਿਰ, ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ, ਵਰੁਣ ਦੀ ਧੀ ਵਾਰੁਣੀ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਭਾਗਵਤੀ ਸੀ, ਸਵੀਕਾਰ ਹੋਣ ਲਈ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ। ਰਾਮ, ਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁਤ੍ਰਾਂ ਨੇ ਵਾਰੁਣੀ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰਿਆ ਨਹੀਂ; ਪਰ ਅਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁਤ੍ਰਾਂ ਨੇ, ਹੇ ਵੀਰ, ਉਸ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਲਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੈਤ (ਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁਤ੍ਰ) ਅਸੁਰ ਬਣ ਗਏ, ਅਤੇ ਅਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁਤ੍ਰ ਦੇਵਤਾ ਬਣ ਗਏ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵਾਰੁਣੀ ਦੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ 'ਤੇ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਈ। ਉੱਚੈਸ਼ਰਵਾ, ਸਰਵੋਤਮ ਘੋੜਾ, ਅਤੇ ਕੌਸਤੁਭ ਮਣੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਹੇ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ; ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਖਾਤਿਰ, ਹੇ ਰਾਮ, ਵੱਡੀ ਵੰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਨਾਸ ਹੋਈ; ਅਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁਤ੍ਰਾਂ ਨੇ ਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਕੀਤੀ। ਸਾਰੇ ਅਸੁਰ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਗਏ; ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਭਿਆਨਕ ਲੜਾਈ ਹੋਈ। ਜਦੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਨਾਸ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਦ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਮਨਮੋਹਣ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਹਥਿਆ ਲਿਆ। ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਕੋਲ ਆਏ, ਉਸ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਸਰਵੋਤਮ ਪੁਰੁਸ਼ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁਚਲ ਦਿੱਤਾ। ਅਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁਤ੍ਰਾਂ, ਹੇ ਵੀਰੋ, ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਮਹਾ-ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਚੌਂਤੀ-ਛੇਵੀਂ ਅਧਿਆਇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਦਿਤੀ, ਆਪਣੇ ਪੁਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋਈ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਕਸ਼ਿਆਪ, ਮਾਰੀਚਾ ਦੇ ਪੁਤ੍ਰ, ਨੂੰ ਆਖਦੀ ਹੈ, "ਹੇ ਪੂਜਨਯ, ਮੈਂ ਪੁਤ੍ਰ-ਹੀਣ ਹੋ ਗਈ ਹਾਂ, ਤੇਰੇ ਬਲਵਾਨ ਪੁਤ੍ਰਾਂ ਨੇ ਮੇਰੇ ਪੁਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ; ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਲੰਬੀ ਤਪਸਿਆ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਪੁਤ੍ਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਦਾ ਵਧ ਕਰੇ।" "ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਤਪਸਿਆ ਕਰਾਂਗੀ; ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿਓ। ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਪੁਤ੍ਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿਓ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਦਾ ਵਧ ਕਰੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਾਰੀਚਾ ਕਸ਼ਿਆਪ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਦੁਖੀ ਦਿਤੀ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਐਸਾ ਹੋਵੇ; ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ। ਤੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਰਹਿ, ਹੇ ਤਪਸਿਆ ਵਾਲੀ। ਤੂੰ ਇੱਕ ਪੁਤ੍ਰ ਜਣੇਗੀ, ਜੋ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਦਾ ਵਧ ਕਰੇਗਾ।" "ਜੇ ਤੂੰ ਪੂਰੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਰਹੇਂ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪੁਤ੍ਰ ਜਣੇਗੀ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰੇਗਾ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਚਮਕਦਾਰ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹੌਲੀਂ ਹੱਥ ਲਾ ਕੇ ਅਸੀਸ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਤਪਸਿਆ ਲਈ ਚਲੇ ਗਏ। ਕਸ਼ਿਆਪ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹੇ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ, ਦਿਤੀ, ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਕੁਸ਼ਪਲਵ ਨਾਮਕ ਥਾਂ 'ਤੇ ਗਈ ਅਤੇ ਕਠੋਰ ਤਪਸਿਆ ਕਰਨ ਲੱਗੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਤਪਸਿਆ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਹੇ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ, ਇੰਦਰ, ਉੱਚਤ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ, ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਅੱਗ, ਕੁਸ਼ਾ, ਲੱਕੜ, ਪਾਣੀ, ਫਲ, ਜੜ੍ਹਾਂ, ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ, ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ। ਮਲਿਸ਼ ਅਤੇ ਥਕਾਵਟ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਦੇ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਨੇ ਹਰ ਸਮੇਂ ਦਿਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਜਦੋਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਿਰਫ ਦਸ ਸਾਲ ਬਾਕੀ ਰਹਿ ਗਏ, ਹੇ ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਦਿਤੀ, ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਆਖਦੀ ਹੈ, "ਮੇਰੀ ਤਪਸਿਆ ਦੇ ਦਸ ਸਾਲ ਬਾਕੀ ਹਨ, ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ; ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਵੇਖੇਂਗਾ, ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ।" "ਜੋ ਪੁਤ੍ਰ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਜਣਾਂਗੀ, ਜੋ ਜਿੱਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖੇਗਾ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਨਾਲ, ਬਿਨਾ ਦੁੱਖ ਦੇ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝ ਪਾਏਗਾ।" "ਤੇਰੀ ਬੇਨਤੀ 'ਤੇ, ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਤੇਰੇ ਮਹਾਨ-ਆਤਮਾ ਪਿਤਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਪੁਤ੍ਰ ਦਾ ਵਰ ਦਿੱਤਾ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਦਿਤੀ, ਦੁਪਹਿਰ ਨਜ਼ਦੀਕ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਈ, ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰ ਦੀ ਥਾਂ ਰੱਖ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਅਪਵਿੱਤਰ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਵਾਲ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ, ਇੰਦਰ ਹੱਸਿਆ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ।