ਜਦੋਂ ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਨੇ ਵੇਖ ਲਿਆ ਕਿ ਮਾਤਾ ਸੀਤਾ ਬਿਲਕੁਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨਚਾਹਾ ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਬੜੀ ਤਸੱਲੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਵਾਪਸੀ ਦੇ ਯਾਤਰਾ ਵਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਸੁੰਦਰ ਕਾਂਡ ਦੇ ਛੱਪਵੀਂ ਸੱਪੜੇ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ, ਜੋ ਮਾਤਾ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਸ਼ਿੰਸ਼ਪਾ ਦੇ ਰੁੱਖ ਹੇਠ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਦੇਖਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਮੈਂ ਬੜੀ ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਥੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।” ਮਾਤਾ ਸੀਤਾ, ਜਦੋਂ ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਦੇ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਉਂਦਾ ਵੇਖਦੀਆਂ ਹਨ, ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਲ ਤੱਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਪਤੀ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਬਚਨ ਆਖਦੀਆਂ ਹਨ, “ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਠੀਕ ਲੱਗੇ, ਤਾਂ ਏਕ ਰਾਤ ਇੱਥੇ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਓ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼! ਕਿਸੇ ਗੁਪਤ ਥਾਂ ਤੇ ਠਹਿਰ ਜਾਓ ਅਤੇ ਕੱਲ੍ਹ ਨੂੰ ਚਲੇ ਜਾਓ। ਮੇਰੇ ਵਰਗੀ ਦੁਖੀ ਲਈ, ਤੇਰੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ ਮੇਰੇ ਅਤੁੱਟ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਘਟਾ ਦੇਵੇਗੀ।” ਉਹ ਫਿਰ ਆਖਦੀਆਂ ਹਨ, “ਜਦੋਂ ਤੂੰ, ਹੇ ਵਾਨਰ ਸਿੰਘ, ਇੱਥੋਂ ਚਲਾ ਜਾਵੇਂਗਾ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਤੇਰੇ ਵਾਪਸੀ ਤੱਕ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਉੱਤੇ ਵੀ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ। ਤੇਰੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਮੁੜ ਮੈਨੂੰ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਦੇਵੇਗੀ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਗਮ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ ਹਾਂ।” ਮਾਤਾ ਸੀਤਾ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵੀ ਸਾਂਝੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, “ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਦੇਹ ਹੈ: ਇਨ੍ਹਾਂ ਵੱਡੇ ਵਾਨਰ ਤੇ ਰੀਛ ਸੈਨਾ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਲੋਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪਾਰ ਕਰ ਸਕਣਗੇ? ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵੱਡੇ ਪਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਲੰਘਣਗੇ?” ਉਹ ਆਖਦੀਆਂ ਹਨ, “ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਤਿੰਨ ਹੀ ਇਹ ਸਮੁੰਦਰ ਲੰਘ ਸਕਦੇ ਹਨ: ਗਰੁੜ, ਤੁਸੀਂ, ਜਾਂ ਵਾਯੁਦੇਵ। ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਇਹਨਾ ਵੱਡਾ ਰੁਕਾਵਟ ਆ ਗਈ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਉਪਾਏ ਵੇਖਦੇ ਹੋ? ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਾਹ ਲੱਭਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ। ਹੇ ਵੈਰੀ ਜਿਤਣ ਵਾਲੇ, ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਅਕੇਲੇ ਹੀ ਇਹ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਤੁਹਾਡੀ ਮਹਾਨਤਾ ਤੁਹਾਡੀ ਸਫਲਤਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਹੈ।” ਮਾਤਾ ਸੀਤਾ ਫਿਰ ਆਖਦੀਆਂ ਹਨ, “ਜੇ ਰਾਮ, ਵੈਰੀ ਸੈਨਾ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲੈਣ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਇੱਥੋਂ ਲੈ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਉਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੋਭਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਯੋਧਾ ਕਰੇ, ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਉਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰਨਾ।” ਜਦੋਂ ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਇਹ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਅਤੇ ਤਰਕਪੂਰਨ ਬਚਨ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਬੜੀ ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, “ਹੇ ਮਾਤਾ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਜੋ ਵਾਨਰਾਂ ਅਤੇ ਰੀਛਾਂ ਦੀ ਸੈਨਾ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਉਚਾਲਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੀ ਖਾਤਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦ੍ਰਿੜ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕਰ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ।” ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਉਹ ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੱਖਾਂ ਵਾਨਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਲਦੀ ਇੱਥੇ ਆਵੇਗਾ, ਹੇ ਵੈਦੇਹੀ। ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਨ, ਇਕੱਠੇ ਲੰਕਾ ਆਉਣਗੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਇਸ ਨਗਰੀ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕਰਨਗੇ।” “ਰਘੁ ਕੁਲ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਰਾਮ, ਰਾਖਸਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਜਲਦੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਪਸ ਜਾਵੇਗਾ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਨਿਤੰਭ ਵਾਲੀ। ਮਨ ਨੂੰ ਢਾਢਸ ਦਿਓ, ਮੰਗਲਮਈ ਹੋਵੋ, ਮੌਤ ਦੀ ਆਸ ਨਾ ਕਰੋ। ਜਲਦੀ ਹੀ ਤੁਸੀਂ ਵੇਖੋਗੀ ਕਿ ਰਾਵਣ ਰਾਮ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।” “ਜਦੋਂ ਰਾਖਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਮੰਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸਾਕਿਆਂ ਸਮੇਤ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਤਦ ਤੁਸੀਂ ਰਾਮ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਵੋਗੀ, ਜਿਵੇਂ ਰੋਹਣੀ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਜਲਦੀ ਕਾਕੁਤਸਥ ਰਾਮ, ਵਧੀਆ ਵਾਨਰਾਂ ਤੇ ਰੀਛਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ, ਇੱਥੇ ਆਏਗਾ ਤੇ ਤੇਰੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰੇਗਾ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਨੇ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕੀਤਾ, ਫਿਰ ਰਵਾਨਾ ਹੋਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਲੈ ਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਖਸਾਂ ਦੇ ਵਧੀਆ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਢਾਢਸ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿਖਾਈ। ਲੰਕਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਉਲਟ-ਪੁਲਟ ਕਰਕੇ, ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਠੱਗ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਭਿਆਨਕ ਤਾਕਤ ਦਿਖਾ ਕੇ, ਮਾਤਾ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਹੁਣ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਮੁੜ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਵਾਨਰ ਸਿੰਘ, ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਭੂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਉਤਾਵਲ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜ ਅਰਿਸ਼ਟ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਲੰਬੇ-ਲੰਬੇ ਨੀਲੇ ਜੰਗਲਾਂ, ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਸ ਪਹਾੜ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਉੱਤੇ ਬੱਦਲ ਓੜਣਾਂ ਵਾਂਗ ਲਟਕ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਜਾਗ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਪਹਾੜ ਦੇ ਖਣਿਜ ਪੱਥਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਲਧਾਰਾ ਦੀ ਗੂੰਜ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਅਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ, ਪਹਾੜ ਗੀਤ ਗਾ ਰਿਹਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ। ਬਲਦਾਰ ਹਵਾ ਨਾਲ ਹਿਲਦੇ ਹੋਏ ਦੇਵਦਾਰ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਹੱਥ ਉੱਪਰ ਕਰਕੇ ਖੜਾ ਹੋਵੇ। ਜਲਪ੍ਰਪਾਤਾਂ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਨਾਲ, ਪਹਾੜ ਹਰ ਪਾਸੇ ਉੱਤੇ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ। ਪਤਝੜ ਦੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਹਿਲਦੇ ਹਨੇਰੇ ਜੰਗਲਾਂ ਨਾਲ ਪਹਾੜ ਕੰਬ ਰਿਹਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ। ਬਾਂਸਾਂ ਦੀਆਂ ਵਾਜਾਂ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜ ਗੀਤ ਗਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪਾਂ ਦੀਆਂ ਭਿਆਨਕ ਫੁਫਕਾਰਾਂ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਹ ਭਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੀ ਧੁੰਦ ਨਾਲ ਡੁੱਬੀਆਂ ਗੂੜ੍ਹੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋਵੇ। ਪਹਾੜ ਦੇ ਪੈਰ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਹਰ ਪਾਸੇ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਚੋਟੀਆਂ ਉੱਤੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਲਕਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜ ਅਸਮਾਨ ਵੱਲ ਉਬਾਸੀ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਕਈ ਢਲਾਨਾਂ, ਗੁਫਾਵਾਂ, ਸਾਲ, ਤਾਲ, ਕਰਣ ਅਤੇ ਬਾਂਸਾਂ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਪਹਾੜ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਲਤਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਛਾਵਾਂ, ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ, ਖਣਿਜਾਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ੍ਰੋਤ ਅਤੇ ਪਥਰਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ, ਸਭ ਕੁਝ ਉਸ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਸੋਹਣਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਥਾਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਯਕਸ਼, ਗੰਧਰਵ, ਕਿੰਨਰ ਅਤੇ ਸੱਪ ਵਸਦੇ ਹਨ, ਲਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਘਣੇ ਹਨ, ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੰਘ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਬਾਘ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਾਨਵਰ, ਮਿੱਠੀਆਂ ਜੜਾਂ ਤੇ ਫਲਾਂ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਉੱਥੇ ਹੈ। ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ, ਵਾਯੁਪੁਤ੍ਰ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਅਤਿ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ, ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਪਹਾੜ ਦੀਆਂ ਢਲਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।