ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਦੇ ਪੂੰਛ 'ਤੇ ਅੱਗ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਯਗਨ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਝਲਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਸੋਚਦੇ ਹਨ, "ਇਹ ਅੱਗ, ਜੋ ਮੇਰੀ ਪੂੰਛ 'ਤੇ ਸਲਗ ਰਹੀ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਲੰਕਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਘਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਨਾ ਹੀ ਉਚਿਤ ਹੈ।" ਪੂੰਛ 'ਤੇ ਅੱਗ ਲੈ ਕੇ, ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਇਕ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ, ਲੰਕਾ ਦੇ ਘਰਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਫਿਰਦੇ ਹਨ। ਬਿਨਾ ਡਰ ਦੇ, ਵੱਡਾ ਬਾਂਦਰ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਘਰ-ਘਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਅਤੇ ਮਹਲਾਂ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਵੱਡੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉੱਚਲ ਕੇ, ਉਹ ਪ੍ਰਹਸਤ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਅੱਗ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਮਹਾਪਾਰਸ਼ਵ ਦੇ ਘਰ 'ਚ ਵੀ ਅੱਗ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਾਲ ਅੱਗ ਦੀ ਜ਼ਬਾਨ ਵਾਂਗ। ਫਿਰ, ਉਹ ਵਜਰਦੰਸ਼ਟਰ, ਸ਼ੁਕ ਅਤੇ ਗਿਆਨੀ ਸਾਰਣਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ 'ਚ ਭੜਕਦੇ ਹੋਏ ਉੱਚਲਦੇ ਹਨ। ਇੰਦ੍ਰਜਿਤ ਦੇ ਘਰ ਨੂੰ ਵੀ ਅੱਗ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੰਬੁਮਾਲੀ ਤੇ ਸੁਮਾਲੀ ਦੇ ਵਾਸਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਾੜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਰਸ਼ਮਿਕੇਤੁ, ਸੂਰਯਸ਼ਤ੍ਰੁ, ਹ੍ਰਸਵਕਰਨ, ਦੰਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਰੋਮਸ਼ਾ ਦੇ ਘਰ ਵੀ ਅੱਗ ਵਿਚ ਸਾੜ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਯੁੱਧੋਨਮੱਤਾ, ਮੱਤਾ, ਧਵਜਗਰੀਵ, ਭਿਆਨਕ ਵਿਦ੍ਯੁਜਝਿਵਾ ਅਤੇ ਹਸਤਿਮੁਖਾ ਦੇ ਘਰ ਵੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸਾੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਰਾਲਾ, ਵਿਸ਼ਾਲਾ, ਸੋਣਿਤਾਕਸ਼ਾ, ਕੁੰਭਕਰਣਾ ਅਤੇ ਮਕਾਰਾਕਸ਼ਾ ਦੇ ਘਰ ਵੀ ਅੱਗ 'ਚ ਸਾੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਨਰਾਂਤਕਾ, ਕੁੰਭਾ, ਨਿਕੁੰਭਾ, ਯਜ੍ਯਸ਼ਤ੍ਰੁ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ਼ਤ੍ਰੁ ਦੇ ਘਰ ਵੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸਾੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਾਰੇ ਵਿਧਵੰਸ ਵਿੱਚ, ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਦੇ ਘਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਲੰਕਾ ਦੇ ਘਰਾਂ 'ਚ ਅੱਗ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਮਹਲਾਂ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਘਰਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਚ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਤੇ ਚਮਕ-ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਨੂੰ ਅੱਗ 'ਚ ਸਾੜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਘਰ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਕੇ, ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਰਾਵਣ ਦੇ ਮਹਲ ਵੱਲ ਵਧਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸ਼ਾਨ-ਸ਼ੌਕਤ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਮਹਲ, ਜਹਾਂ ਵਿਭਿੰਨ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਮੇਰੂ ਅਤੇ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉੱਥੇ, ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਆਪਣੀ ਪੂੰਛ ਦੀ ਅੱਗ ਛੱਡਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਾਲ-ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਗرجਦੇ ਹਨ। ਹਵਾ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ, ਅੱਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਲਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅੰਤ ਦੀ ਅੱਗ ਹੋਵੇ। ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਉਸ ਅੱਗ ਨੂੰ ਲੰਕਾ ਦੇ ਮਹਲਾਂ 'ਚ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸੋਨੇ, ਮੋਤੀ, ਅਤੇ ਰਤਨਾਂ ਦੀਆਂ ਜਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸਾੜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਮਹਲਾਂ, ਜੋ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਟਾਵਰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿੱਧਾਂ ਦੇ ਘਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੂਣ ਖਤਮ ਹੋਣ 'ਤੇ ਡਿੱਗਦੇ ਹਨ, ਲੰਕਾ ਦੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੇ ਭੱਜਦੇ ਹੋਏ ਉੱਚਾ ਸ਼ੋਰ ਕੀਤਾ। ਹਰ ਰਾਕਸ਼ਸ ਆਪਣੇ ਘਰ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਦੌੜਦਾ, ਪਰ ਮਨ-ਮੋਹ-ਹਾਰ ਕੇ, ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਇਹ ਅੱਗ ਪੱਕਾ ਬਾਂਦਰ ਦੇ ਰੂਪ 'ਚ ਆਈ ਹੈ—ਹਾਏ!" ਔਰਤਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਲਗੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਅਚਾਨਕ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਕੁਝ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਘਿਰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਲ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਹੋਏ, ਮਹਲਾਂ 'ਚੋਂ ਭੱਜ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਔਰਤਾਂ, ਜਦੋਂ ਉੱਚੇ ਮਹਲਾਂ 'ਚੋਂ ਡਿੱਗਦੀਆਂ ਤੇ ਦੌੜਦੀਆਂ ਹਨ, ਬੱਦਲਾਂ 'ਚੋਂ ਚਮਕਦੀ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਲਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਹੀਰੇ, ਲਾਲ, ਪੰਨ੍ਹਾ, ਮੋਤੀ ਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ। ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਨੇ ਮਹਲਾਂ 'ਚੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਾਤਾਂ ਨੂੰ ਵਗਦੇ ਹੋਏ ਵੇਖਿਆ; ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਲੱਕੜ ਜਾਂ ਘਾਸ ਨਾਲ ਕਦੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਨੂੰ ਵੀ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਘਰ ਸਾੜ ਕੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਮਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਵੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ, ਜੋ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ ਵਾਲਾ ਬਾਂਦਰ ਸੀ, ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਸਾੜਿਆ ਜਿਵੇਂ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਨੂੰ ਸਾੜਿਆ ਸੀ। ਫਿਰ, ਲੰਕਾ ਦੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ, ਡਰਾਉਣੀ ਅੱਗ ਭੜਕਦੀ ਹੈ, ਆਪਣਾ ਲਾਲ-ਸੁਆਣੀ ਚੁੰਨ ਲੈ ਕੇ, ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅੱਗ, ਸੰਸਾਰ-ਅੰਤ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਆਕਾਸ਼ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਦੀ ਚਰਬੀ ਨਾਲ ਭੜਕਦੀਆਂ, ਘਰਾਂ 'ਚ ਚਿਪਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਅੱਗ, ਲੱਖਾਂ ਸੂਰਜਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ, ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਖੜੀ ਹੋ ਕੇ, ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਨੂੰ ਚੀਰ ਰਹੀ ਹੋਵੇ। ਕਪੜਿਆਂ 'ਚੋਂ ਵੀ ਅੱਗ ਭੜਕਦੀ, ਤੇਜ਼ ਚਮਕ ਨਾਲ, ਕਿੰਸ਼ੁਕ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਚੁੰਨ ਲੈ ਕੇ; ਬੱਦਲ, ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਵਾਂਗ, ਧੂੰਏ ਤੇ ਧੂੜ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਰਾਕਸ਼ਸ ਸੋਚਦੇ ਹਨ, "ਕੀ ਇਹ ਵਜਰਧਾਰੀ ਇੰਦ੍ਰ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ? ਜਾਂ ਯਮ, ਜਾਂ ਵਰੁਣ, ਜਾਂ ਪਵਨ? ਜਾਂ ਰੁਦ੍ਰ, ਅੱਗ, ਸੂਰਜ, ਕੁਬੇਰ ਜਾਂ ਸੋਮ? ਇਹ ਸਧਾਰਣ ਬਾਂਦਰ ਨਹੀਂ—ਇਹ ਖੁਦ ਕਾਲ ਹੈ।" "ਕੀ ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਕ੍ਰੋਧ ਹੈ, ਜੋ ਚਾਰ-ਮੁੱਖਾ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਰਚੀਤਾ, ਬਾਂਦਰ ਦੇ ਰੂਪ 'ਚ ਆ ਕੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਆਇਆ ਹੈ?" "ਜਾਂ ਇਹ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਅਤਿ-ਉੱਤਮ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਅਦ੍ਰਿਸ਼, ਅਨੰਤ, ਇਕ-ਰੂਪ, ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਆ ਕੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਆਇਆ ਹੈ?" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਲੰਕਾ ਦੇ ਵਿਖਿਆਤ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਲੰਕਾ ਦੇ ਅਚਾਨਕ ਸਾੜੇ ਹੋਏ ਸ਼ਹਿਰ, ਜੀਵ-ਜੰਤੂ, ਘਰ ਅਤੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਲੰਕਾ, ਜੋ ਅਚਾਨਕ ਅੱਗ 'ਚ ਘਿਰ ਗਈ ਸੀ—ਰਾਕਸ਼ਸ, ਘੋੜੇ, ਰਥ, ਹਾਥੀ, ਪੰਛੀ, ਜਾਨਵਰ ਅਤੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਸਮੇਤ—ਡਰ ਤੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਡਰਾਉਣੀ ਤੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ 'ਚ ਰੋਈ। "ਹਾਏ, ਪਿਤਾ! ਹਾਏ, ਪੁੱਤਰ, ਪਿਆਰੇ ਮਿੱਤਰ! ਹਾਏ, ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ, ਮੇਰੀ ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ!"—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ 'ਚ ਰੋਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਚੀਖ ਉਠਦੀ ਹੈ। ਲੰਕਾ, ਜੋ ਅੱਗ 'ਚ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਯੋਧੇ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਰਾਖੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮੁੜ ਗਏ, ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਅਗੇ ਪਛਾੜੀ ਹੋਈ, ਸ਼ਾਪਤ ਜਿਹਾ ਦਿਸਦੀ ਸੀ। ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ, ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ ਵਾਲਾ, ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵਿਚ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ, ਡਰੇ ਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਖੁਦ ਆਤਮ-ਜਨਮ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਮਾਰੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ। ਉਹ, ਜੰਗ 'ਚ ਵੱਡੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਕੀਮਤੀ ਦਰੱਖਤਾਂ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਕੇ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਘਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਸਾੜ ਕੇ, ਪਵਨਪੁਤ੍ਰ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਅਡੋਲ ਖੜੇ ਹਨ। ਕਈ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਜੰਗਲ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਕੇ, ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਵਾਸ ਸਾੜ ਕੇ, ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਆਪਣਾ ਮਨ ਰਾਮ ਜੀ ਵੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ।