ਰਾਵਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਦਸ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲਾ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸੀ, ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਯੋਗ ਬੋਲਿਆਂ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੂੰ ਜੋ ਕਿਹਾ, ਠੀਕ ਹੈ—ਦੂਤ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਹੈ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ, ਇਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।" ਫਿਰ ਰਾਵਣ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਾਂਦਰ ਦੀ ਪੂੰਛ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਪੂੰਛ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਅੱਗ ਲਗਾਓ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਹੋਈ ਪੂੰਛ ਨਾਲ ਘੁੰਮਣ ਦਿਓ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਸਦੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਦੋਸਤ ਅਤੇ ਪੂਰਾ ਕੁਲ ਇਸ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਤੇ ਵਿਗੜਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਣ।" ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਪੂਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ, ਚੌਰਾਹਿਆਂ ਤੇ, ਇਸ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲੱਗੀ ਪੂੰਛ ਨਾਲ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵਲੋਂ ਘੁੰਮਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਇਹ ਹੁਕਮ ਸੁਣਦੇ ਹੀ, ਰਾਕਸ਼ਸ, ਜੋ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਸ ਦੀ ਪੂੰਛ ਉੱਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਰੂਈ ਦੇ ਕਪੜੇ ਲਪੇਟਣ ਲਗ ਪਏ। ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਪੂੰਛ ਲਪੇਟਦੇ, ਵੱਡਾ ਬਾਂਦਰ ਹਨੂਮਾਨ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਵਧਾਉਂਦਾ ਗਿਆ, ਬਿਲਕੁਲ ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਜਿਵੇਂ ਸੁੱਕੇ ਲੱਕੜ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਵਧਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੇ ਤੇਲ ਪਾ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਪੂੰਛ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਾ ਦਿੱਤੀ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਪੂੰਛ ਸੜ ਰਹੀ ਸੀ, ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਉਸ ਅੱਗ ਨਾਲ ਹੀ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਕ੍ਰੋਧ ਅਤੇ ਅਪਮਾਨ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਉਗਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਮੁੜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਭਿਆਨਕ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰ ਗਿਆ। ਰਾਤ ਨੂੰ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ, ਮਹਿਲਾਵਾਂ, ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਬੁਜ਼ੁਰਗਾਂ ਸਮੇਤ, ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਹਨੂਮਾਨ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਬਾਂਦਰ ਨੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਇਕ ਯੋਗ ਰਣਨੀਤੀ ਸੋਚੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਿਆ, "ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਮੈਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਵੀ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਜੇ ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੰਧਨਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜ ਕੇ ਉੱਛਲ ਪਵਾਂ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ। ਪਰ ਜੇ ਇਹ ਦੁਸਟ ਮੈਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਭਲੇ ਲਈ, ਉਸ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਫਿਰ ਵੀ, ਅਜੇ ਮੇਰਾ ਮਕਸਦ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਮੈਂ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹਰਾਉਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਹਾਂ, ਪਰ ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਖਾਤਰ, ਮੈਂ ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਸਹਿ ਲਵਾਂਗਾ।" "ਮੈਨੂੰ ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਮੁੜ ਖੋਜਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਤ ਨੂੰ ਮੈਂ ਇਸ ਦੇ ਕਿਲਿਆਂ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਦੇਖ ਸਕਿਆ। ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਮੈਨੂੰ ਰਾਤ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਪੂੰਛ ਨੂੰ ਫਿਰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਅੱਗ ਲਾ ਦੇਣ। ਇਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਮੈਨੂੰ ਦੁੱਖ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਮੇਰਾ ਮਨ ਥੱਕਦਾ ਨਹੀਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਬਾਂਦਰ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਪਰ ਆਤਮਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸੀ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵਲੋਂ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਜੋ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਫੜ ਕੇ ਲੈ ਗਏ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਸ਼ੰਖ ਅਤੇ ਨਗਾਰੇ ਵਜਾ ਕੇ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਕਠੋਰ ਸੀ, ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਾਉਂਦੇ ਗਏ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਅਜੈਯ ਸੀ, ਉਹ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਤੁਰਦਾ ਗਿਆ। ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਾਇਆ ਗਿਆ; ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਅਦਭੁਤ ਮਹਲ ਵੇਖੇ। ਉਸ ਨੇ ਘੇਰੇ ਹੋਏ ਖੇਤ, ਵਧੀਆ ਵੰਡੇ ਚੌਕ, ਘਣੇ ਘਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਅਤੇ ਬਜ਼ਾਰ ਵੇਖੇ। ਉਹ ਮੁੱਖ ਰਸਤੇ, ਗਲੀਆਂ, ਘਰਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਰਾਜ ਮਾਰਗ ਦੇ ਚੌਰਾਹੇ ਵੀ ਵੇਖਦਾ ਗਿਆ। ਸਾਰੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਚੀਕਦੇ, "ਇਹ ਹੈ ਉਹ ਜਾਸੂਸ ਬਾਂਦਰ!" ਅਤੇ ਮਹਿਲਾਵਾਂ, ਬੱਚੇ, ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਵੇਖਣ ਆਉਂਦੇ। ਹਰੇਕ ਨੂੰ ਹਨੂਮਾਨ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜਦੀ ਪੂੰਛ ਵੇਖਣ ਦੀ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਹਨੂਮਾਨ ਦੀ ਪੂੰਛ ਦਾ ਅੰਤ ਸੜ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਗੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਰਾਣੀ ਸੀਤਾ ਕੋਲ ਗਈਆਂ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਹ ਦੁਖਦਾਈ ਘਟਨਾ ਦੱਸੀ: "ਸੀਤੇ, ਉਹ ਲਾਲ-ਮੁੰਹ ਵਾਲਾ ਬਾਂਦਰ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੂੰ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਸੀ—ਉਸ ਦੀ ਪੂੰਛ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹਨੂੰ ਘੁੰਮਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।" ਇਹ ਕਰੂੜ ਬੋਲ, ਜੋ ਉਸਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਲਈ ਖਤਰਾ ਵਾਂਗ ਸਨ, ਸੁਣ ਕੇ, ਵੈਦੇਹੀ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਸੜਦੀ ਹੋਈ, ਪਵਿੱਤਰ ਅੱਗ ਵੱਲ ਮੁੜੀ ਅਤੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਬਾਂਦਰ ਲਈ ਮੰਗਲ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ। ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਵਾਲੀ ਸੀਤਾ ਨੇ ਅੱਗ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ: "ਜੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਧਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਤੇ ਇਕ ਪਤੀ ਵੱਲ ਸੱਚੀ ਨਿਭਾਈ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ ਠੰਡਕ ਮਿਲੇ। ਜੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਨੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਦਇਆ ਰੱਖੀ ਹੈ, ਜੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੋਈ ਭਾਗ ਬਾਕੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ ਠੰਡਕ ਮਿਲੇ। ਜੇ ਉਹ ਧਰਮਾਤਮਾ ਮੈਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਆਸ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ ਠੰਡਕ ਮਿਲੇ। ਜੇ ਸਤਯਵਾਨ ਸੁਗਰੀਵ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਦੁੱਖ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਬਚਾਏਗਾ, ਤਾਂ ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ ਠੰਡਕ ਮਿਲੇ।" ਫਿਰ ਅੱਗ, ਜੋ ਤਿੱਖੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਵਾਲੀ ਸੀ ਪਰ ਅਡੋਲ ਸੀ, ਸੀਤਾ ਦੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਸੱਜੇ ਵੱਲ ਘੁੰਮ ਕੇ, ਉਸ ਬਾਂਦਰ ਲਈ ਮੰਗਲ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਦੀ ਜਾਪੀ। ਹਨੂਮਾਨ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਵਾਯੂ ਨੇ, ਉਸ ਦੀ ਪੂੰਛ ਉੱਤੇ ਲੱਗੀ ਅੱਗ ਸਮੇਤ, ਉਸ ਦੇਵੀ ਲਈ ਠੰਡੀ, ਚੰਗੀ ਅਤੇ ਸ਼ੀਤਲ ਹਵਾ ਵਗਾਈ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਪੂੰਛ ਸੜ ਰਹੀ ਸੀ, ਹਨੂਮਾਨ ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ: "ਇਹ ਅੱਗ, ਜੋ ਭੜਕ ਰਹੀ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਸਾੜਦੀ—ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ?" "ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹਨ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਦਰਦ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਿਹਾ। ਪੂੰਛ ਦੇ ਅੰਤ ਉੱਤੇ ਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਠੰਡੀ ਧਾਰ ਵਹਿ ਰਹੀ ਹੋਵੇ। ਜਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਉਹੋ ਅਚੰਭਾ ਹੈ ਜੋ ਮੈਂ ਸਮੁੰਦਰ ਲੰਘਦੇ ਵੇਲੇ ਵੇਖਿਆ ਸੀ—ਰਾਮ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਪਹਾੜ ਵੀ ਦਰਿਆ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਰਸਤਾ ਦੇ ਗਿਆ ਸੀ। ਜੇ ਮੈਨਾਕ ਪਹਾੜ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਰਾਮ ਦੇ ਕਾਰਣ ਮਦਦ ਕਰਨ ਨੂੰ ਤਤਪਰ ਸਨ, ਤਾਂ ਅੱਗ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗੀ?" "ਸੀਤਾ ਦੀ ਦਇਆ, ਰਾਮ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਕਰਕੇ, ਅੱਗ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਾੜਦੀ।" ਫਿਰ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਬਾਂਦਰ ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਮੁੜ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ: "ਮੈਂ, ਐਸਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੋ ਕੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੁਸਟ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵਲੋਂ ਕਿਵੇਂ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?" "ਜੇ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਤਾਕਤ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।" ਫਿਰ, ਤੇਜ਼ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਉਹ ਬੰਧਨ ਤੋੜ ਦਿੱਤੇ। ਉਹ ਉੱਛਲ ਕੇ, ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਗਜ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਬਾਂਦਰ ਨੇ ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਗੱਜਾਂ ਮਾਰੀ। ਉੱਥੋਂ, ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਜੋ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ ਉੱਚਾ ਸੀ।