ਰਾਮ ਚੰਦਰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਸੀਤਾ ਸਮੇਤ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਸਨ ਅਤੇ ਸਦਾ ਧਰਮ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚਲਦੇ ਰਹੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਜਨਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਵਿਦੇਹ ਦੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਉਸ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਰਾਮ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਯਮੂਕ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਉਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਸੁਗਰੀਵ ਨਾਲ ਹੋਈ। ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਸੀਤਾ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰੇਗਾ, ਅਤੇ ਬਦਲੇ ਵਿਚ ਰਾਮ ਨੇ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਜਦ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਰਾਮ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਵਾਨਰਾਂ ਅਤੇ ਰੀਛਾਂ ਦੀ ਸੈਨਾ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹੋ, ਜੋ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਸੀ; ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਮ ਨੇ ਇਕ ਹੀ ਤੀਰ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਸੀਤਾ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ, ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਾਅਦੇ 'ਤੇ ਕਾਇਮ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਭੇਜਿਆ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ, ਲੱਖਾਂ ਵਾਨਰ ਹਰੇਕ ਦਿਸਾ ਵਿੱਚ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ, ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਥਾਂ ਸੀਤਾ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਗਰੁੜ ਵਰਗੇ ਤੇਜ਼, ਕੁਝ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਚੁਸਤ ਸੀ—ਮਹਾਨ ਵਾਨਰ ਵੀਰ। ਮੈਂ, ਹਨੁਮਾਨ, ਵਾਯੂ ਦਾ ਅਸਲ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ। ਸੀਤਾ ਦੀ ਖਾਤਰ, ਮੈਂ ਇੱਕ ਸੌ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਸਮੁੰਦਰ ਤੁਰੰਤ ਪਾਰ ਕਰ ਗਿਆ। ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਸੀ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ। ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ, ਜਦ ਮੈਂ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ, ਸੀਤਾ, ਤੁਹਾਡੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਧਨ ਦੇ ਗਿਆਤਾ, ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਹੇ ਬੁਧੀਮਾਨ ਰਾਵਣ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਦੁੱਖੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਤੁਸੀਂ ਵਰਗੇ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਉਹ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਜੋ ਅਧਰਮੀ, ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਅਤੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕੌਣ ਦੇਵਤਾ ਜਾਂ ਦੈਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਰਾਮ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਠਹਿਰ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਤੇ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਐਸਾ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦੇ ਕੇ ਸੁਖੀ ਰਹਿ ਸਕੇ। ਇਸ ਲਈ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ, ਜੋ ਹਰ ਸਮੇਂ ਲਈ ਹਿਤਕਾਰੀ, ਧਰਮ ਅਨੁਕੂਲ ਅਤੇ ਉਦੇਸ਼ ਯੋਗ ਹੈ—ਜਾਨਕੀ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਰਾਮ, ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦੇਵੋ। ਮੈਂ ਇਸ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਲਿਆ ਹੈ; ਜੇ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਹੁਣ ਬਾਕੀ ਕੰਮ ਰਾਘਵ ਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਸਾਰੇ ਕਾਰਜ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ। ਮੈਂ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਦੇਖ ਲਿਆ, ਜੋ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਦੇ, ਉਹ ਪੰਜ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲੇ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਲੁਕਾਈ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਨਾ ਤਾਂ ਦੇਵਤੇ, ਨਾ ਦੈਤਿਆ ਵੱਸ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਜ਼ਹਿਰ ਲੱਗੇ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ, ਜਿੰਨਾ ਵੀ ਤਾਕਤਵਰ ਹੋਵੇ, ਪਚਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਇਹ ਜੋ ਧਰਮ ਤੁਸੀਂ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਹੈ—ਇਹ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵਿਗਾੜੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਨਾ ਹੀ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪਾਉ। ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਆਪਣੀ ਅਜੈਤਾ ਸਮਝਦੇ ਹੋ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਵਿਚ ਵੀ, ਇਹ ਅਹੰਕਾਰ ਇੱਥੇ ਖਤਮ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਸੁਗਰੀਵ ਨਾ ਤਾਂ ਦੇਵਤਾ ਹੈ, ਨਾ ਯਕਸ਼, ਨਾ ਦੈਤ; ਰਾਘਵ ਮਨੁੱਖ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੁਗਰੀਵ ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ—ਤਾਂ ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਕਿਵੇਂ ਬਚਾਵੋਗੇ? ਪਰ ਅਧਰਮ ਦਾ ਨਤੀਜਾ, ਜੋ ਪਾਪ ਦੇ ਫਲ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਕਦੇ ਵੀ ਧਰਮ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਧਰਮ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਅਧਰਮ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਧਰਮ ਦਾ ਫਲ ਹਾਸਲ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹੋ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ; ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਜਲਦੀ ਹੀ ਇਸ ਅਧਰਮ ਦਾ ਫਲ ਵੀ ਭੋਗੋਗੇ। ਜਨਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਹਤਿਆ, ਵਾਲੀ ਦਾ ਬਧ, ਅਤੇ ਰਾਮ-ਸੁਗਰੀਵ ਦੀ ਮਿੱਤਰਤਾ—ਇਹ ਸਭ ਸੋਚੋ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹਿਤ ਲਈ ਜੋ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਉਹੀ ਕਰੋ। ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਲੰਕਾ, ਉਸ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ, ਰਥਾਂ, ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਨਾਸ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ; ਪਰ ਇਹ ਮੇਰਾ ਉਦੇਸ਼ ਨਹੀਂ। ਰਾਮ ਨੇ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰਾਂ ਅਤੇ ਰੀਛਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਚਨ ਲਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦਿੱਤਾ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਉਹ ਆਪ ਕਰੇਗਾ। ਇੰਦਰ ਵੀ, ਜੇ ਉਹ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦਾ—ਤਾਂ ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹੋ? ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਸੀਤਾ ਜਾਣਦੇ ਹੋ, ਜੋ ਹੁਣ ਤੁਹਾਡੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੈ—ਉਹੀ ਲੰਕਾ ਦੇ ਸਭ ਨਾਸ ਲਈ ਕਾਲਰਾਤ ਬਣ ਕੇ ਆਈ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੀ ਫਾਂਸੀ, ਸੀਤਾ ਨਾਲ ਵੈਰ ਰੂਪ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਤੁਹਾਡੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਹੈ—ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਹਿਤ ਦੀ ਸੋਚੋ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਦੇਖੋ, ਜਿਸ ਦੇ ਕਿਲਿਆਂ ਅਤੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਸੀਤਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਰਾਮ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨੇ ਅੱਗ ਲਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰਾਂ, ਮੰਤਰੀਆਂ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ, ਭਰਾਵਾਂ, ਪੁੱਤਰਾਂ, ਧਨ-ਦੌਲਤ, ਪਤਨੀਆਂ ਅਤੇ ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਨਾਸ ਨਾ ਕਰਵਾਓ। ਹੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ—ਮੈਂ ਰਾਮ ਦਾ ਦੂਤ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਵਾਨਰ ਹਾਂ। ਰਾਮ, ਮਹਾਨ ਯਸ਼ਸਵੀ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ, ਚਲਦੇ-ਫਿਰਦੇ ਅਤੇ ਅਚਲ, ਸਭ ਸੰਸਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਰਚ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਦੇਵਤਿਆਂ, ਅਸੁਰਾਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ, ਯਕਸ਼ਾਂ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ, ਸੱਪਾਂ, ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ, ਨਾਗਾਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਜਾਨਵਰਾਂ—ਹਰ ਥਾਂ, ਹਰ ਸਮੇਂ, ਕਿਸੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਾਮ ਵਰਗਾ ਨਹੀਂ। ਕੋਈ ਵੀ ਜੋ ਰਾਮ ਨਾਲ ਲੜੇਗਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਵੀਰਤਾ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਵੈਰ ਕੀਤਾ ਹੈ—ਹੇ ਰਾਜਾ, ਉਹ ਜੀਵਨ ਪਾਉਣਾ ਵੀ ਔਖਾ ਸਮਝੇਗਾ। ਨਾ ਤਾਂ ਦੇਵਤੇ, ਨਾ ਦੈਤ, ਨਾ ਗੰਧਰਵ, ਵਿਦਿਆਧਰ, ਨਾਗ ਜਾਂ ਯਕਸ਼—even ਜਦ ਰਾਮ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਹਨ—ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਨਾਹ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਚਾਰ ਮੂੰਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਨਾਹ ਹੀ ਰੁਦ੍ਰ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦਾ ਨਾਸਕ, ਨਾਹ ਹੀ ਇੰਦਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਰਾਘਵ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਠਹਿਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਵਾਨਰ ਨੇ ਨਿਰਭੈਤਾ ਨਾਲ ਤੇ ਮਹਾਰਥੀ ਬੋਲੀਆਂ ਕਹੀਆਂ, ਤਾਂ ਦਸਮੁਖ ਰਾਵਣ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਫਟੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਨ ਵਾਨਰ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।