ਹਨੂਮਾਨ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਖੜਾ, ਬੜੀ ਨਿਰਭੀਕਤਾ ਨਾਲ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਮੇਰੀ ਦੇਹ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਮੈਂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਲੜਿਆ ਸੀ। ਨਾ ਦੇਵਤਾ, ਨਾ ਅਸੁਰ, ਕੋਈ ਵੀ ਹਥਿਆਰ ਜਾਂ ਫਾਂਸ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਬਾਂਧ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਪਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਵਰ ਵੀ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਹਥਿਆਰ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਹਥਿਆਰ ਤੋਂ ਛੁਟਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਮੈਨੂੰ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਰਾਮ ਦੇ ਕਿਸੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਰਾਘਵ ਦਾ ਦੂਤ ਜਾਣ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਣਮਾਪ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੇਰੀਆਂ ਵਚਨਾਂ ਸੁਣ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹਨ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬਾਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਹਨੂਮਾਨ, ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਸਧਾਰਣਤਾ ਅਤੇ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਅਰਥਪੂਰਨ ਗੱਲਾਂ ਆਖਦਾ ਹੈ। "ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਸੁਗਰੀਵ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਤੇਰਾ ਭਰਾ, ਤੇਰੀ ਖੇਰੀ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ। ਸੁਗਰੀਵ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਉਚਿਤ ਬਾਤ ਆਖਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣ। ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਦਸ਼ਰਥ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਰਥ, ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ ਸੀ, ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਮਿਤਰ ਸੀ, ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ। ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤ, ਰਾਮ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਪ੍ਰੀਤਮ, ਪਿਤਾ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ ਦੰਡਕ ਅਰਣ ਵਿੱਚ ਗਿਆ। ਆਪਣੀ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਸੀਤਾ ਨਾਲ, ਰਾਮ ਨੇ ਧਰਮ ਦਾ ਪੰਥ ਅਪਣਾਇਆ। ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ, ਜਨਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਖੋ ਗਈ, ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਦੇਹ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਹੈ। ਉਸ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਰਿਸ਼ਯਮੂਕ ਪਹਾੜੀ ਤੇ ਆਏ ਅਤੇ ਸੁਗਰੀਵ ਨਾਲ ਮਿਲੇ। ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਸੀਤਾ ਦੀ ਖੋਜ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਰਾਮ ਨੇ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਰਾਮ ਨੇ ਵਾਲ਼ੀ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ, ਅਤੇ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਬਾਂਦਰਾਂ ਅਤੇ ਰੀਲ਼ਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਤੂੰ ਵਾਲ਼ੀ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਬਾਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ; ਉਹ ਰਾਮ ਨੇ ਇਕ ਤੀਰ ਨਾਲ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ। ਸੀਤਾ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ, ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਆਪਣਾ ਵਾਅਦਾ ਨਿਭਾਇਆ ਅਤੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਨੂੰ ਚੌਂਕ-ਚੌਂਕ ਤੇ ਭੇਜਿਆ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ, ਲੱਖਾਂ ਬਾਂਦਰ ਹਰ ਦਿਸ਼ਾ, ਉਪਰ, ਹੇਠਾਂ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਕੁਝ ਗਰੁੜ ਵਾਂਗ, ਕੁਝ ਪਵਨ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼, ਅਟੱਲ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਬਾਂਦਰ-ਵੀਰ। ਮੈਂ, ਹਨੂਮਾਨ, ਵਾਯੂ ਦਾ ਪੁੱਤ, ਸੀਤਾ ਦੀ ਖਾਤਰ, ਸਮੁੰਦਰ, ਜੋ ਸੌ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਸੀ, ਪਾਰ ਕਰ ਗਿਆ। ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ, ਤੇਰੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਇਸ ਲਈ, ਤੂੰ ਜੋ ਧਰਮ, ਧਨ ਅਤੇ ਤਪ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਹੋਸ਼ਿਆਰ ਹੋ ਕੇ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਨਾ ਦੇ। ਤੇਰੇ ਜਿਹੇ ਗਿਆਨੀ, ਅਧਰਮ, ਖਤਰਨਾਕ ਅਤੇ ਨਾਸਕਾਰੀ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਦੇਵਤਾ ਜਾਂ ਅਸੁਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੌਣ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਮ ਦੀ ਰੋਸ ਨਾਲ ਚਲਦੇ ਹਨ? ਰਾਜਾ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦੇ ਕੇ ਸੁਖ ਪਾ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਲਈ, ਮੇਰੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਾਭਕਾਰੀ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ—ਜਾਨਕੀ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦੇ। ਇਹ ਦੇਵੀ ਮੈਂ ਵੇਖੀ ਹੈ; ਜੇ ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਵਿਰਲਾ ਮਿਲ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਅਸਲ ਕਾਰਜ ਰਾਘਵ ਦਾ ਹੀ ਬਚਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਮੈਂ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਦੁਖ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਪੰਜ-ਸਿਰਾਂ ਵਾਲਾ ਸੱਪ। ਉਸਨੂੰ, ਦੇਵਤਾ ਜਾਂ ਅਸੁਰ ਵੀ, ਵਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ; ਜਿਵੇਂ ਜ਼ਹਿਰ ਵਾਲਾ ਖਾਣਾ ਕਿਸੇ ਦੀ ਪਚ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਕਿੰਨਾ ਵੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੋਵੇ। ਤੂੰ ਜੋ ਧਰਮ ਤਪ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਨਾ ਕਰ, ਨਾ ਹੀ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪਾ। ਤੂੰ ਜੋ ਅਜੈਯਤਾ ਤਪ ਨਾਲ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਇੱਥੇ ਖਤਮ ਹੋਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੇਗੀ। ਸੁਗਰੀਵ ਨਾ ਦੇਵਤਾ ਹੈ, ਨਾ ਯਕਸ਼, ਨਾ ਅਸੁਰ; ਰਾਘਵ ਮਨੁੱਖ ਹੈ, ਰਾਜਾ, ਤੇ ਸੁਗਰੀਵ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ—ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦਗੀ ਕਿਵੇਂ ਬਚਾਵੇਂਗਾ? ਪਰ ਅਧਰਮ ਦਾ ਫਲ, ਜੋ ਪਾਪ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ, ਧਰਮ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ; ਧਰਮ, ਅਧਰਮ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਧਰਮ ਦਾ ਫਲ ਪਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ; ਪਰ ਅਧਰਮ ਦਾ ਫਲ ਵੀ ਜਲਦੀ ਮਿਲੇਗਾ। ਜਨਸਥਾਨ ਦੀ ਹਤਿਆ, ਵਾਲ਼ੀ ਦੀ ਮੌਤ, ਅਤੇ ਰਾਮ-ਸੁਗਰੀਵ ਦੀ ਮਿੱਤਰਤਾ—ਇਹ ਸਭ ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਲਈ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੈ। ਮੈਂ, ਹਨੂਮਾਨ, ਲੰਕਾ ਨੂੰ, ਉਸਦੇ ਘੋੜੇ, ਰਥ, ਹਾਥੀ ਸਮੇਤ, ਤਬਾਹ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ; ਪਰ ਇਹ ਮੇਰਾ ਉਦੇਸ਼ ਨਹੀਂ। ਰਾਮ ਨੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਅਤੇ ਰੀਲ਼ਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦਿੱਤਾ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰੇਗਾ। ਇੰਦਰ ਵੀ, ਜੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਏ, ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦਾ—ਤੂੰ ਤਾਂ ਕਿਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਤੂੰ ਸੀਤਾ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੀ ਹੈ—ਉਹ ਲੰਕਾ ਲਈ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੀ ਰਾਤ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਸਮੇਂ ਦੀ ਫਾਂਸ, ਜੋ ਸੀਤਾ ਨਾਲ ਵੈਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਮੋਢੇ ਤੇ ਆ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਬਸ ਹੁਣ ਹੋ ਗਿਆ—ਆਪਣੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਸੋਚ।