ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਮਹਾਨ ਯੋਧਾ ਹਨੁਮਾਨ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਲੰਕਾ ਵਿਚ ਰਾਵਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਇੰਦ੍ਰਜਿਤ ਨਾਲ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇੰਦ੍ਰਜਿਤ ਨੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਚਮਕਦੇ ਅਤੇ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਬਾਣ, ਜੋ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਲੜੀਬੱਧ ਸਨ, ਹਨੁਮਾਨ ਉੱਤੇ ਛੱਡੇ। ਰਥ, ਡਰਾਮਾਂ, ਨਗਾਰੇ ਅਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਤਣੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਹਨੁਮਾਨ ਫਿਰ ਉੱਚਲ ਪਿਆ। ਉਹ ਵੱਡਾ ਵਾਨਰ, ਬਾਣਾਂ ਵਿਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹਿਲਦਾ-ਡੁਲਦਾ, ਇੰਦ੍ਰਜਿਤ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਬਾਜ਼ੀ ਨੂੰ ਵਿਘਨ ਪਾਉਂਦਾ ਗਿਆ। ਹਨੁਮਾਨ, ਪਵਨਪੁਤ੍ਰ, ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਫੈਲਾਕੇ, ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਉੱਡਾਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉੱਚਲ ਗਿਆ। ਦੋਵੇਂ, ਜੋ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਯੁੱਧ-ਕਲਾ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ, ਇਕ ਅਜੋਕਾ ਯੁੱਧ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਰਾਖਸ਼ਸ ਨੂੰ ਹਨੁਮਾਨ ਵਿਚ ਕੋਈ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਈ, ਨਾ ਹੀ ਪਵਨਦੇਵ ਨੂੰ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਿਚ; ਦੋਵੇਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਲਈ ਅਤਿ-ਅਦਮ्य ਹੋ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਹਨੁਮਾਨ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਦਾ ਗਿਆ ਤੇ ਅਟੱਲ ਬਾਣ ਆਉਂਦੇ ਰਹੇ, ਉਹ ਵੱਡਾ ਆਤਮਾ ਗੰਭੀਰ ਚਿੰਤਨ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ, ਮਨ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਲਿਆ। ਰਾਵਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਵਾਨਰ ਦੀ ਅਜੋਕੀਤਾ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਲਿਆ ਜਾਵੇ। ਫਿਰ, ਉਹ ਯੁੱਧ-ਕਲਾ ਵਿਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਆਪਣੇ ਦਾਦਾ ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਅਸਤਰ ਨੂੰ ਹਨੁਮਾਨ ਉੱਤੇ ਉਚਾਰਿਆ। ਇੰਦ੍ਰਜਿਤ, ਹਨੁਮਾਨ ਦੀ ਅਜੋਕੀਤਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਅਸਤਰ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ। ਬ੍ਰਹਮਾਸਤਰ ਦੇ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ, ਹਨੁਮਾਨ ਅਚਲ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਅਸਤਰ ਦੇ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਣ ਦੀ ਅਨੁਭੂਤੀ ਕੀਤੀ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਘਟਣ ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਸਮਝਿਆ, ਅਤੇ ਦਾਦਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ। ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਵਰ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾਸਤਰ ਦੀ ਮੰਤ੍ਰ-ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਸੋਚਿਆ, "ਮੈਂ ਇਸ ਬੰਨ੍ਹ ਨੂੰ ਤੋੜਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ-ਗੁਰੂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਮੈਨੂੰ ਆਤਮ-ਭੂ ਦੇ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਮੰਨਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।" ਉਸ ਨੇ ਅਸਤਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਦਾਦਾ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰ ਕੇ, ਛੁਟਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਤੇ ਆਗਿਆ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ। "ਅਸਤਰ ਦੇ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਮੈਂ ਡਰਦਾ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਦਾਦਾ, ਮਹਿੰਦ੍ਰ ਅਤੇ ਪਵਨਦੇਵ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੈ।" ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੁਆਰਾ ਫੜੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਮੇਰੀਆਂ ਗੁਣਾਂ ਉਘੜਣਗੀਆਂ; ਰਾਵਣ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਲਈ, ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਮੈਨੂੰ ਫੜਣ ਦੇਵੋ।" ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਲ, ਸ਼ਤ੍ਰੂ-ਵੀਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਚਲ-ਚਲਨ ਰੋਕ ਕੇ, ਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਫੜਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਜਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਉਪਹਾਸ ਕੀਤਾ, ਹਨੁਮਾਨ ਗਰਜਿਆ। ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੇ ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਅਚਲ ਵੇਖ ਕੇ, ਰੱਸੀਆਂ ਤੇ ਦਰੱਖਤ ਦੀ ਛਾਲ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ। ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਹੋਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਬੰਨ੍ਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਉਪਹਾਸ ਸਹਿਣਾ ਮੰਨ ਲਿਆ, ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਕਿ "ਰਾਵਣ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੋਵੇ।" ਦਰੱਖਤ ਦੀ ਛਾਲ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਬਲ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾਸਤਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਸਤਰ ਦੇ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਣ 'ਤੇ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਬੰਨ੍ਹ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇੰਦ੍ਰਜਿਤ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਵਾਨਰ-ਵੀਰ ਛਾਲ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਤੇ ਅਸਤਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਪਰ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਬੰਨ੍ਹ ਨਾਲ ਅਸਤਰ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।" ਉਸ ਨੇ ਅਫ਼ਸੋਸ ਕੀਤਾ, "ਵੱਡਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਫਲ ਰਹਿਤ; ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੇ ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝੀ। ਜਦ ਅਸਤਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਹੋਰ ਅਸਤਰ ਨਹੀਂ ਚਲ ਸਕਦੇ; ਅਸੀਂ ਸਭ ਸੰਦੇਹ ਵਿਚ ਹਾਂ।" ਹਨੁਮਾਨ, ਅਸਤਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਅਸਲ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ, ਪਰ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੁਆਰਾ ਘਸੀਟਿਆ ਗਿਆ ਤੇ ਹੋਰ ਬੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ, ਕਰੂੜ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਘੁੰਮ-ਘੁੰਮ ਕੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਕੋਲ ਲੈ ਗਿਆ। ਇੰਦ੍ਰਜਿਤ ਨੇ, ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਅਸਤਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਅਤੇ ਛਾਲ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਵਾਨਰ-ਵੀਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਰਾਵਣ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ, ਵਾਨਰਾਂ ਵਿਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਗਰਜਦਾ, ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। "ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ? ਕਿਸ ਦਾ ਹੈ? ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ? ਕੀ ਉਦੇਸ਼ ਹੈ? ਕਿੱਥੇ ਆਸਰਾ ਲਿਆ?"—ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਖਸ਼ਸ-ਯੋਧੇ ਆਪਸ ਵਿਚ ਚਰਚਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। "ਇਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਓ, ਸਾੜ ਦਿਓ, ਜਾਂ ਖਾ ਜਾਓ!"—ਕਈ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ। ਵੱਡਾ ਆਤਮਾ, ਰਾਹ ਤੁਰ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਕੋਲ ਆ ਖੜਾ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਨੌਕਰ ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਮਹਿਲ ਵੇਖਿਆ। ਰਾਵਣ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਨਾਲ, ਵਾਨਰ-ਸਰਵੋਤਮ ਨੂੰ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇधर-ਉਧਰ ਘਸੀਟਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ। ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੇਜ ਤੇ ਬਲ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਵੇਖਿਆ। ਦਸ਼ਾਨਨ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋਈਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਤੱਕਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀਆਂ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਵੰਸ਼ ਤੇ ਚਲਨ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਨੂੰ ਉਸ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ। ਫਿਰ, ਜਿਵੇਂ ਸਹੀ ਸੀ, ਰਾਵਣ ਦੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਤੇ ਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਉਪਤਿ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ। ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਮੈਂ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਦੂਤ ਬਣ ਕੇ ਆਇਆ ਹਾਂ।" ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਸੁੰਦਰ ਕਾਂਡ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਯਣ ਵਿਚ ਉਨਚਾਸਵਾਂ ਸਰਗ। ਹਨੁਮਾਨ, ਭਿਆਨਕ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਤੱਕਦਾ, ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਤੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਮਹਾਨ ਮਕਟ ਨਾਲ, ਮੋਤੀਆਂ ਦੀ ਜਾਲੀ ਨਾਲ, ਤੇ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਵੇਖਿਆ। ਰਾਵਣ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਣਿਆਂ, ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ, ਤੇ ਵਜਰ-ਜੋੜੇ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਮਨ ਦੀ ਕਲਾ ਨਾਲ ਬਣੇ ਹੋਏ, ਅਦਭੁਤ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਮਹਿੰਗੇ, ਸੁੰਦਰ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿਚ ਲਪੇਟਿਆ, ਲਾਲ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਨਾਲ ਮਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਰਾਵਣ ਦੀ ਰੂਪ-ਕਲਾ ਅਜੀਬ ਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਸੀ—ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ, ਵੱਡੀਆਂ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇਜ਼ ਦੰਦ, ਲੰਬੀਆਂ ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਕਤਾਰ ਨਾਲ, ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਅਦਭੁਤ ਲਗਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਨੁਮਾਨ ਦੀ ਲੰਕਾ ਵਿਚ ਰਾਵਣ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ, ਬ੍ਰਹਮਾਸਤਰ ਦਾ ਬੰਨ੍ਹ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੁਆਰਾ ਫੜਿਆ ਜਾਣਾ, ਤੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਹੋਣਾ—ਇਹ ਸਭ ਘਟਨਾ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇਜ ਨਾਲ ਵਾਪਰੀ।