ਰਾਘਵਾਂ ਦੀ ਆਦਰਯੋਗ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਕਾਂਡ ਵਿਚ, ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ, ਪਵਨ ਪੁੱਤਰ, ਰਾਵਣ ਦੀ ਲੰਕਾ ਵਿਚ ਖੜੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ, ਵੱਡੀ ਕਦ-ਕਾਠ ਵਾਲੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਗਦੀਆਂ ਤੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਡੰਡੇ ਹਨੁਮਾਨ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟਦੇ ਹਨ। ਤੀਰ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਨਾਲ ਉਹ ਹਨੁਮਾਨ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਹਮਲਾ ਗੰਗਾ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਵੰਡਰ ਵਾਂਗ ਹੈ। ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਚਾਰੋ ਪਾਸੇ ਘੇਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਸਾਰਿਆਂ ਵਿਚ ਚਮਕਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਪਵਨ ਪੁੱਤਰ ਹਨੁਮਾਨ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਡਰਾਉਣਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਉਹ ਉਸ ਇਮਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਪੀਲਰ ਉਖਾੜ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਹਨੁਮਾਨ ਉਸ ਪੀਲਰ ਨੂੰ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਘੁੰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਉਸ ਪੀਲਰ ਵਿਚੋਂ ਅੱਗ ਨਿਕਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਇਮਾਰਤ ਵੀ ਸੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਮਾਰਤ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵਿਚ ਸੜਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਹਨੁਮਾਨ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਨੇਤਾ, ਇੰਦ੍ਰ ਵਾਂਗ, ਇੱਕ ਸੌ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਖੜੇ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਾਨਰ ਮੇਰੇ ਵਾਂਗ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਭੇਜੇ ਗਏ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਤੇ ਹੋਰ ਵਾਨਰ, ਜੋ ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਆਗਿਆਕਾਰ ਹਨ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਹਰ ਕੋਨੇ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦੇ ਹਾਂ।" "ਕਈ ਵਾਨਰਾਂ ਕੋਲ ਦਸ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਹੈ, ਕਈ ਦਸ ਗੁਣਾ ਵਧੇਰੇ, ਤੇ ਕਈ ਹਜ਼ਾਰ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਵਾਂਗ ਤਾਕਤ ਹੈ, ਕਈ ਪਵਨ ਵਾਂਗ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹਨ, ਤੇ ਕਈ ਵਾਨਰ ਮੁਖੀਆਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਅਣਗਣੀ ਹੈ।" "ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਫੌਜ, ਜੋ ਦੰਦ ਤੇ ਨਖਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹੈ, ਸੈਂਕੜੇ, ਲੱਖਾਂ, ਕਰੋੜਾਂ, ਤੇ ਦਸ ਕਰੋੜਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਘੇਰ ਲਵੇਗੀ।" "ਸੁਗਰੀਵ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਜਾਤੀ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਆਵੇਗਾ; ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ, ਲੰਕਾ, ਤੁਸੀਂ ਖੁਦ, ਤੇ ਰਾਵਣ, ਕੋਈ ਆਸ ਨਹੀਂ—ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇक्षਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਮਹਾਨ ਨਾਇਕ ਨਾਲ ਵੈਰ ਲਿਆ ਹੈ।" ਇੱਥੇ, ਸੁੰਦਰ ਕਾਂਡ ਦੇ ਤੀਹਵੇਂ-ਚੌਂਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ਿ ਵਾਲਮੀਕਿ ਨੇ ਰਚਿਆ। ਹੁਣ, ਚੌਂਵੇਂ-ਚੌਂਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੋ। ਰਾਵਣ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ 'ਤੇ, ਪ੍ਰਹਸਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਜੰਬੂਮਾਲੀ, ਵੱਡੇ ਦੰਦ ਵਾਲਾ, ਧਨੁਸ਼-ਬਾਣ ਨਾਲ ਲੈਸ, ਹਨੁਮਾਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਲਾਲ ਮਾਲਾ ਤੇ ਲਾਲ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਚਮਕਦੇ ਕਾਂਡੇ ਤੇ ਕੁੰਡਲ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਜੰਗ ਵਿਚ ਅਜੈਯ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਧਨੁਸ਼, ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਵਾਂਗ, ਸੋਹਣਾ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਤੀਰ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹੈ। ਧਨੁਸ਼ ਖਿੱਚਦੇ ਹੋਏ, ਉਥੋਂ ਬਿਜਲੀ ਤੇ ਗਰਜ ਵਾਂਗ ਧੁਨ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਧੁਨ ਨਾਲ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਆਕਾਸ਼, ਤੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਪਾਸੇ ਗੂੰਜ ਉਠਦੇ ਹਨ। ਜੰਬੂਮਾਲੀ, ਖਚਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਖਿੱਚੇ ਰਥ 'ਚ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਨੁਮਾਨ, ਜੋ ਤੇਜ਼ੀ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉੱਚੀ ਗਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੰਬੂਮਾਲੀ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ, ਜੋ ਗੇਟਵੇ 'ਤੇ ਖੜਾ ਹੈ, ਤੇਜ਼ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਚੰਦ-ਆਕਾਰ ਦੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਹਨੁਮਾਨ ਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ, ਫਿਰ ਕਾਂਟੇ ਵਾਲੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਸਿਰ 'ਤੇ, ਤੇ ਦਸ ਲੋਹੇ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਬਾਂਹਾਂ 'ਤੇ ਵਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਨੁਮਾਨ ਦਾ ਚਿਹਰਾ, ਤੀਰ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋਇਆ, ਸਰਦ ਰੁੱਤ ਦੇ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਲਹੂ ਨਾਲ ਰੰਗਿਆ ਚਿਹਰਾ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਵੱਡੇ ਕਮਲ ਵਾਂਗ, ਚੰਦਨ ਦੇ ਬੂੰਦਾਂ ਨਾਲ ਰੰਗਿਆ ਦਿਸਦਾ ਹੈ। ਰਾਖਸ਼ਸ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵਾਰ ਹੋ ਕੇ, ਹਨੁਮਾਨ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਪੱਥਰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਪੱਥਰ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਉਖਾੜ ਕੇ ਸੁੱਟਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜੰਬੂਮਾਲੀ ਉਸ 'ਤੇ ਦਸ ਤੀਰ ਮਾਰ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਕਾਮ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਹਨੁਮਾਨ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਾਲ ਦਾ ਰੁੱਖ ਉਖਾੜ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਘੁੰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜੰਬੂਮਾਲੀ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ, ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਕਈ ਤੀਰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਚਾਰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਸਾਲ ਦੇ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪੰਜ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਹਨੁਮਾਨ ਦੀ ਬਾਂਹ 'ਤੇ, ਇੱਕ ਤੀਰ ਨਾਲ ਸਿਰ 'ਤੇ, ਤੇ ਦਸ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਵਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਨੁਮਾਨ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੈ, ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਉਹੀ ਲੋਹੇ ਦਾ ਡੰਡਾ ਫੜ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਉਹ ਲੋਹੇ ਦਾ ਡੰਡਾ ਜੰਬੂਮਾਲੀ ਦੀ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਮਾਰਦੇ ਹਨ। ਜੰਬੂਮਾਲੀ ਦੇ ਨਾ ਸਿਰ, ਨਾ ਬਾਂਹਾਂ, ਨਾ ਘੁਟਣ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਨਾ ਧਨੁਸ਼, ਨਾ ਰਥ, ਨਾ ਘੋੜੇ, ਨਾ ਤੀਰ ਦਿੱਸਦੇ ਹਨ। ਹਨੁਮਾਨ ਦੇ ਵਾਰ ਨਾਲ, ਜੰਬੂਮਾਲੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੇ ਗਹਣੇ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਮਰ ਕੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੰਬੂਮਾਲੀ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਦੀ ਖਬਰ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਦੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪ੍ਰਹਸਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਮੌਤ 'ਤੇ, ਰਾਤ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਦਾ ਨੇਤਾ, ਕਾਪੜੀ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਮਧਯਮ ਤਾਕਤ ਤੇ ਸ਼ੂਰਤਾ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਆਦੇਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ, ਪੰਜਵੇਂ-ਚੌਂਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਰਾਵਣ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ 'ਤੇ, ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਸੱਤ ਹਨ, ਤੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਮਹੱਲ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸੋਨੇ ਦੀ ਜਾਲੀ ਨਾਲ ਘਿਰੇ, ਝੰਡਿਆਂ ਤੇ ਬੈਨਰਾਂ ਨਾਲ, ਤੇ ਵੱਡੇ ਰਥਾਂ 'ਚ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘੋੜੇ ਬਾਦਲ ਵਾਂਗ ਗਰਜਦੇ ਹਨ, ਰਵਾਨਾ ਹੋਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਯੋਧੇ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਚ, ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਖਿੱਚਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਬਾਦਲ ਵਿਚ ਬਿਜਲੀ ਚਮਕਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਵਾਂ, ਜਦੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਥੀ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ, ਦੁਖ ਵਿਚ ਪੈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਸਮੇਤ। ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜ ਕੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਹਨੁਮਾਨ, ਜੋ ਗੇਟਵੇ 'ਤੇ ਖੜਾ ਹੈ, ਵੱਲ ਦੌੜਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਕਾਂਡ ਦੀ ਇਹ ਮਹਾਨ ਕਥਾ, ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ੌਰਤਾ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਬੇਬਸੀ, ਤੇ ਰਾਵਣ ਦੀ ਗੁੱਸੇ ਭਰੀ ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ, ਪਵਿੱਤਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਆਗੇ ਵਧਦੀ ਹੈ।