ਲੰਕਾ ਦੇ ਰਾਜ ਮਹਲ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਸ਼ਿੰਸ਼ਪਾ ਰੁੱਖ ਦੇ ਹਰੇ-ਭਰੇ ਪੱਤਿਆਂ 'ਤੇ ਮਾਤਾ ਸੀਤਾ ਆਪ ਬੈਠੀਆਂ ਸਨ, ਉਸ ਰੁੱਖ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵੀ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਰਾਖਸ਼ਸੀਆਂ ਨੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਕਿ ਜਿਸ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਵਾਨਰ ਨੇ ਸੀਤਾ ਜੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਗੀਚੇ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੜੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਨਾਂ ਨੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਸੀਤਾ ਦਾ ਵਾਸ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਕੇਵਲ ਉਹੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਤੋਂ ਹੱਥ ਧੋ ਬੈਠਾ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਵਣ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਭੜਕ ਉਠਿਆ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤੇਲ ਵਾਲੇ ਦੀਵੇ ਵਾਂਗ ਹੰਝੂ ਟਪਕਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਤੇਜ ਨਾਲ, ਰਾਵਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ—ਕਿੰਕਰ ਨਾਂ ਵਾਲੇ ਵੱਡੇ ਬਹਾਦਰ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ—ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਲਿਆਓ। ਫਿਰ, ਅੱਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਤੇਜ਼-ਤਰਾਰ ਕਿੰਕਰ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹੋ ਕੇ, ਮਹਲ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲੇ। ਉਹ ਸਭ ਵੱਡੇ ਪੇਟ ਵਾਲੇ, ਡਰਾਉਣੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੇ, ਭਿਆਨਕ ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਬੇਹੱਦ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਜੰਗ ਲਈ ਤਿਆਰ, ਉਹ ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਫੜਨ ਨਿਕਲੇ। ਉਹ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਖੜੇ ਵਾਨਰ ਦੇ ਕੋਲ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਦੌੜੇ, ਜਿਵੇਂ ਪਰਵਾਨੇ ਅੱਗ ਵੱਲ ਖਿੱਚੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਪੱਟੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਲਾਠੀਆਂ, ਲੋਹੇ ਦੇ ਸੌਟੇ, ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਤੀਰ ਲੈ ਕੇ ਆਏ। ਹਥੌੜੇ, ਭਾਲੇ, ਕਟਾਰੀਆਂ, ਅਤੇ ਕੁਹਾੜੀਆਂ ਨਾਲ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਹੋ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ। ਉਥੇ, ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ, ਜੋ ਪਰਬਤ ਵਰਗੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇ ਤੇਜਸਵੀ ਸਨ, ਆਪਣੀ ਪੂੰਛ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਮਾਰੀ ਤੇ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਗੱਜਣਾ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਪਵਨਪੁਤ੍ਰ ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ, ਆਪਣੀ ਪੂੰਛ ਹਿਲਾਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਲੰਕਾ ਗੂੰਜ ਉਠੀ। ਉਸ ਦੀ ਪੂੰਛ ਦੀ ਧੁਨ ਨਾਲ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਪੰਛੀ ਡਿੱਗ ਪਏ, ਧਰਤੀ ਕੰਬ ਗਈ। ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਜੈਕਾਰ ਕੀਤੀ: ‘‘ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਜੀ ਮਹਾਨ ਹਨ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਜੀ ਮਹਾਤੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਸੂਗਰੀਵ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਰਾਘਵ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਵੀ ਜਿੱਤੂ ਹੈ। ਮੈਂ ਕੋਸਲ ਦੇ ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਦਾ ਦਾਸ ਹਾਂ, ਪਵਨਪੁਤ੍ਰ ਹਨੁਮਾਨ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ। ਹਜ਼ਾਰ ਰਾਵਣ ਵੀ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਟਿਕ ਸਕਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਪਹਾੜਾਂ ਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਾਰ ਵਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ। ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਭੈ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ, ਮੈਥਿਲੀ (ਸੀਤਾ ਜੀ) ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰ ਕੇ ਜਾਵਾਂਗਾ।’’ ਹਨੁਮਾਨ ਦੀ ਗੱਜਣ ਨਾਲ ਸਭ ਰਾਖਸ਼ਸ ਡਰ ਅਤੇ ਸੰਦੇਹ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਸੰਧਿਆ ਵੇਲੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਵਿਸ਼ਾਲ ਦੇਖਿਆ। ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਦੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਰਾਖਸ਼ਸ ਅਜੀਬ ਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਕੇ ਹਰੇਕ ਪਾਸੋਂ ਹਨੁਮਾਨ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਦੌੜੇ। ਹਨੁਮਾਨ, ਚਾਰ ਪਾਸੋਂ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਪਈ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਲੋਹੀ ਗਦਾ ਵੱਲ ਵਧਿਆ। ਉਸ ਗਦੇ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਰਿਆ ਜਿਵੇਂ ਵਿਨਤਾ ਪੁੱਤਰ ਗਰੁੜ ਸੱਪ ਨੂੰ ਫੜਦਾ ਹੈ। ਪਵਨਪੁਤ੍ਰ ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਉਸ ਗਦੇ ਨਾਲ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਉੱਡ ਕੇ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਆਪਣੇ ਵਜ੍ਰ ਨਾਲ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਕਿੰਕਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਹਨੁਮਾਨ ਜੰਗ ਲਈ ਤਿਆਰ, ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਅਡਿੱਗ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਕੁਝ ਰਾਖਸ਼ਸ, ਜੋ ਡਰ ਤੋਂ ਬਚ ਗਏ, ਰਾਵਣ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਦੱਸਣ ਲੱਗੇ ਕਿ ਸਾਰੇ ਕਿੰਕਰ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਦਾ ਗੁੱਸਾ ਹੋਰ ਵਧ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਘੁੰਮਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਹਸਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ—ਜੋ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੂਰਵੀਰ ਤੇ ਲਗਭਗ ਅਜੇਯੋਧਾ ਸੀ—ਨੂੰ ਜੰਗ ਲਈ ਭੇਜਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤੋ ਬਾਅਦ, ਜਦ ਸਾਰੇ ਕਿੰਕਰ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਹਨੁਮਾਨ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ, ‘‘ਮੈਂ ਬਗੀਚਾ ਤਾਂ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਮੰਦਰ (ਚੈਤਯ) ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਤੋੜਿਆ।’’ ਫਿਰ, ਹਨੁਮਾਨ, ਪਵਨਪੁਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਚੈਤਯ ਮੰਦਰ ਉੱਤੇ ਛਲਾਂਗ ਲਾ ਕੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ, ਜੋ ਮੈਰੂ ਪਰਬਤ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ ਸੀ। ਮੰਦਰ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਉਸ ਉੱਚੇ ਚੈਤਯ ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਬਲਪੂਰਵਕ ਫੜਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਕਾਂਤੀ ਦੇਵਦਾਰ ਪਾਰਿਯਾਤ੍ਰ ਰੁੱਖ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਈ। ਫਿਰ, ਆਪਣਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਪਵਨਪੁਤ੍ਰ ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਗੂੰਜਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਗੱਜਣ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੀ ਭਾਰੀ ਧੁਨ ਨਾਲ, ਉੱਥਲੇ ਪੰਛੀ ਡਿੱਗ ਪਏ, ਅਤੇ ਮੰਦਰ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਫਿਰ ਜੈਕਾਰ ਕੀਤੀ: ‘‘ਰਾਮ, ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਦੇ ਮਾਹਰ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਲਕਸ਼ਮਣ ਜੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਹੋਵੇ! ਰਾਘਵ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੂਗਰੀਵ ਰਾਜਾ ਜਿੱਤੂ ਹੋਵੇ! ਮੈਂ ਰਾਮ, ਕੋਸਲ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦਾ ਦਾਸ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਦੇ ਕਰਤੱਬ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹਨ—ਮੈਂ ਪਵਨਪੁਤ੍ਰ ਹਨੁਮਾਨ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ। ਹਜ਼ਾਰ ਰਾਵਣ ਵੀ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਟਿਕ ਸਕਦੇ, ਜਦ ਮੈਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ ਚਲਿਆਂਗਾ।’’ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲ ਕੇ, ਵੱਡੀ ਦੇਹ ਵਾਲੇ ਹਨੁਮਾਨ, ਮੰਦਰ ਦੀ ਛੱਤ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ, ਡਰਾਉਣੀ ਗੱਜਣ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਭ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਡਰ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਵੱਡੀ ਗੱਜਣ ਨਾਲ, ਮੰਦਰ ਦੇ ਸੌ ਰੱਖਵਾਲੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਥਿਆਰ—ਭਾਲੇ, ਤਲਵਾਰਾਂ, ਤੇ ਕੁਹਾੜੀਆਂ—ਲੈ ਕੇ ਆਏ। ਉਹ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਰੱਖਵਾਲੇ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਗਦੇਆਂ ਤੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਡੰਡੇ ਹਨੁਮਾਨ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿਸ਼ਠਾ ਤੇ ਰਾਮ-ਭਗਤੀ ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਹਰ ਪਾਸੇ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਹਿਲਾ ਰਹੀ ਸੀ।