ਉਹ ਜੰਗਲ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਖੀ ਲਤਾਵਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਸੀ, ਹੁਣ ਦਸ-ਮੂੰਹੇ ਰਾਵਣ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੇ ਰੰਗ-ਬਾਗ ਵਾਂਗ ਲੱਗਣ ਲੱਗਿਆ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਬਾਂਦਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕਰਕੇ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਮਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਅਪਰਾਧ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਬਾਂਦਰ—ਜੋ ਇਕੱਲਾ ਸੀ ਪਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਯੋਧਿਆਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ—ਅਸ਼ੋਕ ਵਾਟਿਕਾ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ‘ਤੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਚੀਕਾਂ ਅਤੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਕਾਰਨ, ਲੰਕਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਾਸੀ ਡਰ ਗਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹਲਚਲ ਮਚ ਗਈ। ਜਦੋਂ ਨੀਂਦ ਉਡ ਚੁੱਕੀ, ਤਬ ਰਾਖਸ਼ਣੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਵਿਕ੍ਰਿਤ ਸਨ, ਉਸ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਬਾਂਦਰ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਪਾਵਰਫੁਲ ਬਾਂਦਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਡਰਾਉਣਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰਾਖਸ਼ਣੀਆਂ ਡਰ ਗਈਆਂ। ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਬਾਂਦਰ, ਜੋ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਬੇਹੱਦ ਤਾਕਤਵਰ ਸੀ, ਰਾਖਸ਼ਣੀਆਂ ਨੇ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: “ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ? ਕਿਸ ਦਾ ਹੈ? ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ ਹੈ? ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹੈ? ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਗੱਲ ਕੀਤੀ?” ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਆਸ਼ਵਾਸਨ ਦਿੱਤਾ: “ਸਾਨੂੰ ਸੱਚ ਦੱਸੋ, ਡਰੋ ਨਾ, ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ! ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨਾਲ ਕੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਹੇ ਕਾਲੀ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ?” ਤਦ, ਉਹ ਧਰਮਵਾਨ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀਤਾ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ: “ਇਹ ਰੂਪਾਂ ਬਦਲਣ ਵਾਲੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਪਛਾਣਣ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਹੱਕ ਨਹੀਂ। ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ ਅਤੇ ਕੀ ਕਰੇਗਾ; ਜਿਵੇਂ ਸੱਪ ਦੂਜੇ ਸੱਪ ਦੇ ਪੈਰ ਪਛਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਵੀ ਬਹੁਤ ਡਰੀ ਹੋਈ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀ ਕਿ ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ। ਮੇਰਾ ਮਨ ਤਾਂ ਇਹ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕੋਈ ਰਾਖਸ਼ਸ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਆਇਆ ਹੈ।” ਵੈਦੇਹੀ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਖਸ਼ਣੀਆਂ ਜਲਦੀ-ਜਲਦੀ ਵਿਖੇ ਵਿੱਖੇ ਹੋ ਗਈਆਂ—ਕੁਝ ਉਥੇ ਰਹਿ ਗਈਆਂ, ਕੁਝ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਜਾਣ ਦੀਆਂ। ਰਾਵਣ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਰਾਖਸ਼ਣੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਵਿਕ੍ਰਿਤ ਸਨ, ਉਸ ਡਰਾਉਣੇ, ਵਿਅਕਤ ਬਾਂਦਰ ਬਾਰੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਦੱਸਣ ਲੱਗੀਆਂ: “ਹੇ ਰਾਜਾ, ਅਸ਼ੋਕ ਵਾਟਿਕਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਰਾਉਣਾ ਬਾਂਦਰ ਖੜਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਣਗਣ ਹੈ। ਪਰ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ, ਸੀਤਾ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹਿਰਣ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਾਡੀ ਬਹੁਤ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਸ ਬਾਂਦਰ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਵੀ ਦੱਸਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ।” ਰਾਖਸ਼ਣੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਇਹ ਇੰਦਰ ਦਾ ਦੂਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਕੁਬੇਰ ਦਾ, ਜਾਂ ਰਾਮ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਭੇਜਿਆ ਹੋਵੇ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ। ਉਹੀ ਅਜਬ ਰੂਪ, ਜੋ ਮਨ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਰੰਗ-ਬਾਗ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਹਿਰਣ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਐਸਾ ਥਾਂ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਨਸ਼ਟ ਨਾ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ, ਸਿਵਾਏ ਜਿੱਥੇ ਜਨਕੀ ਜੀ ਬੈਠੀ ਹੈ; ਉਹ ਥਾਂ ਉਸ ਨੇ ਅਣਛੁੱਤੀ ਛੱਡੀ। ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਜਨਕੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਾਂ ਥੱਕ ਗਿਆ; ਪਰ ਉਸ ਲਈ ਥਕਾਵਟ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦੀ? ਉਹੀ ਥਾਂ ਉਸ ਨੇ ਸੰਭਾਲੀ।” ਮਹਾਨ ਸ਼ਿੰਸ਼ਪਾ ਰੁੱਖ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਪਤੀਆਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਸ ‘ਤੇ ਸੀਤਾ ਖੁਦ ਬੈਠੀ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਰੱਖਿਆ। ਤੁਸੀਂ, ਹੇ ਰਾਵਣ, ਉਸ ਡਰਾਉਣੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਗ ਨਸ਼ਟ ਕੀਤਾ, ਕੜੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿਓ। ਹੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਤੁਹਾਡੀ ਮਨ-ਇੱਛਾ ਵਾਲੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਕੋਈ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਤੋਂ ਹੱਥ ਧੋ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇਗਾ।” ਰਾਖਸ਼ਣੀਆਂ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਵਣ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਭੜਕ ਉਠਿਆ; ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਘੁੰਮਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਉਸ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਭਰੇ ਨੈਣਾਂ ਤੋਂ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਵਾਂਗ ਅੰਸੂ ਡਿੱਗਣ ਲੱਗੇ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਰਾਵਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ—ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿੰਕਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਜੋ ਉਸ ਵਾਂਗ ਹੀ ਯੋਧੇ ਸਨ—ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰ ਲੈਣ। ਅੱਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਤੇਜ਼ ਕਿੰਕਰ, ਜੋ ਗਦਿਆਂ ਅਤੇ ਮੋਟੀਆਂ ਲਾਠੀਆਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਸਨ, ਮਹਲ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਆਏ। ਉਹ ਵੱਡੇ ਪੇਟ ਵਾਲੇ, ਵੱਡੀਆਂ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੇ, ਡਰਾਉਣੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਬੇਹੱਦ ਤਾਕਤਵਰ, ਤੇ ਜੰਗ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਸਨ; ਉਹ ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਫੜਨ ਲਈ ਨਿਕਲ ਪਏ। ਉਹ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ‘ਤੇ ਖੜੇ ਬਾਂਦਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਏ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਸ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪਏ, ਜਿਵੇਂ ਪਤੰਗੇ ਅੱਗ ਵੱਲ ਦੌੜਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਪੱਟੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਲੋਹ ਦੀਆਂ ਲਾਠੀਆਂ, ਗਦਿਆਂ, ਤੇ ਤੀਰ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਸਨ, ਨਾਲ ਹਨੁਮਾਨ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਆਏ। ਗਦਿਆਂ, ਬਰਛੀਆਂ, ਭਾਲਿਆਂ, ਜੈਵਲਿਨਾਂ ਅਤੇ ਕੁਹਾਡੀਆਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਖੜੇ। ਹਨੁਮਾਨ, ਜੋ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਮਹਾਨ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦਾ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੂੰਛ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਮਾਰੀ ਅਤੇ ਉੱਚਾ ਗਰਜਾ। ਫਿਰ ਹਨੁਮਾਨ, ਪਵਨਪੁਤ੍ਰ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਪੂੰਛ ਨੂੰ ਘੁੰਮਾਇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਲੰਕਾ ਗੂੰਜ ਉਠੀ। ਉਸ ਦੀ ਪੂੰਛ ਦੀ ਭਾਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਪੰਛੀ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਪਏ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹਲਚਲ ਮਚ ਗਈ। ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਉੱਚਾ ਜੈਕਾਰਾ ਮਾਰਿਆ: “ਮਹਾਨ ਰਾਮ ਜਿੱਤੂ ਹੈ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਜਿੱਤੂ ਹੈ, ਰਾਘਵ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਰਾਜਾ ਸੁਗਰੀਵ ਜਿੱਤੂ ਹੈ। ਮੈਂ ਕੋਸਲ ਦੇ ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਦਾ ਸੇਵਕ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਦੇ ਕਰਮ ਅਥਾਹ ਹਨ; ਮੈਂ ਪਵਨਪੁਤ੍ਰ ਹਨੁਮਾਨ ਹਾਂ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਫੌਜ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਜ਼ਾਰ ਰਾਵਣ ਵੀ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਟਿਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ, ਜਦ ਮੈਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਦਾ ਹਾਂ। ਲੰਕਾ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰ ਕੇ ਅਤੇ ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰ, ਸਾਰੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਥੋਂ ਚਲਾ ਜਾਵਾਂਗਾ।” ਹਨੁਮਾਨ ਦੀ ਗਰਜਣੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਰਾਖਸ਼ਸ ਡਰ ਅਤੇ ਸ਼ੱਕ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ; ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ। ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਸਵਾਮੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ‘ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਰਾਖਸ਼ਸ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਅਜਬ ਅਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਬਾਂਦਰ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪਏ।