ਜਦੋਂ ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਨੂੰ ਸੀਤਾ ਮਾਤਾ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਮਿਲ ਗਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਕੰਮ ਬਾਕੀ ਸੀ, ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸੋਚ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉੱਤਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਰੁਖ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਸੀਤਾ ਮਾਤਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਵਿਦਾ ਕੀਤਾ, ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਉਥੋਂ ਹਟ ਗਏ ਤੇ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਹੁਣ ਤਾਂ ਕੰਮ ਲਗਭਗ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਕਾਲੀ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਮਾਤਾ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਦੇਖ ਲਿਆ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਉਪਾਇ ਮੈਂ ਅਜ਼ਮਾਏ ਹਨ, ਹੁਣ ਚੌਥਾ ਹੀ ਬਚਦਾ ਹੈ।" ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਨੂੰ ਸੂਟ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਦਾਨ ਦੇਣ ਦੀ ਲੋੜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਧਨਵਾਨ ਹਨ। ਜੋ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡ ਕੇ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਇੱਥੇ ਸਿਰਫ਼ ਬਲ ਦੀ ਹੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ। ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਸੋਚਦੇ ਹਨ, "ਇਸ ਕੰਮ ਲਈ ਬਲ ਦੇ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ। ਜੇਕਰ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਉਹ ਅੱਜ ਕੁਝ ਨਰਮੀ ਵਿਖਾ ਸਕਣ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਰੁਕਾਵਟ ਪਾਏ ਬਿਨਾ ਕਈ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਅਸਲ ਵਿਚ ਯੋਗ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਕੰਮ ਵੀ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਇਸਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।" "ਹੁਣ ਮੈਂ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਹੀ ਵਾਪਸ ਵਾਨਰ ਰਾਜਾ ਦੇ ਘਰ ਜਾਵਾਂ। ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਟਕਰਾਅ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਦਾ ਹੁਕਮ ਪੂਰਾ ਕਰਾਂ। ਪਰ ਅੱਜ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਯੁੱਧ ਕਿਵੇਂ ਮੇਰੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗਾ? ਆਪਣੇ ਬਲ ਨੂੰ ਵਰਤ ਕੇ, ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਰਾਵਣ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਵੇ।" "ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਰਾਵਣ, ਉਸਦੇ ਮੰਤਰੀਆਂ, ਸੈਨਾ ਅਤੇ ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰਾਂਗਾ, ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਮਨ ਅਤੇ ਬਲ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਇੱਥੋਂ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਵਾਪਸ ਲੌਟਾਂਗਾ। ਇਹ ਸੋਹਣਾ ਬਾਗ, ਜੋ ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਭਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਵਰਗ ਦਾ ਉਪਵਨ, ਉਹ ਉਸ ਕਠੋਰ ਰਾਵਣ ਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਦਰੱਖ਼ਤਾਂ ਅਤੇ ਲਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।" "ਮੈਂ ਇਸ ਬਾਗ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਕਰਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਸੁੱਕੇ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਤਾਂ ਰਾਵਣ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭੜਕ ਉੱਠੇਗਾ। ਫਿਰ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਘੋੜਿਆਂ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਥਾਂ, ਹਾਥੀਆਂ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਾਂ, ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਗਦਾਵਾਂ ਅਤੇ ਭਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਇਕੱਠੀ ਕਰੇਗਾ; ਫਿਰ ਵੱਡਾ ਯੁੱਧ ਹੋਵੇਗਾ।" "ਮੈਂ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਤੋਂ ਨਿਰਭੈ ਹੋ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਭਿਆਨਕ ਯੋਧਿਆਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰਾਂਗਾ, ਰਾਵਣ ਵਲੋਂ ਭੇਜੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਮਾਰ ਸੁੱਟਾਂਗਾ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਨਰ ਰਾਜਾ ਦੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਜਾਵਾਂਗਾ।" ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਤੂਫਾਨ ਚੱਲ ਪੈਂਦਾ ਹੋਵੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਮੋਟੀਆਂ ਜੰਗਾਂ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਦਰੱਖ਼ਤ ਉਖਾੜ ਕੇ ਸੁੱਟਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਫਿਰ ਉਸ ਮਹਾਂਬਲੀ ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਉਸ ਆਨੰਦ ਮਯ ਬਾਗ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਮਸਤ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਦਰੱਖ਼ਤਾਂ ਤੇ ਲਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹੁਣ ਉਹ ਬਾਗ, ਜਿਸਦੇ ਦਰੱਖ਼ਤ ਟੁੱਟ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਟੈਂਕ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਏ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਚੋਟੀ ਪਿਸ ਕੇ ਰੇਤ ਬਣ ਗਈ, ਵੇਖਣ ਯੋਗ ਨਾ ਰਿਹਾ। ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਚੀਕਾਂ, ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਟੈਂਕ, ਤਪੇ ਹੋਏ ਪੱਤੇ ਅਤੇ ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਦਰੱਖ਼ਤ ਤੇ ਲਤਾਵਾਂ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਉਥੇ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਜੰਗਲ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਲੱਗੀ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਲਤਾਵਾਂ ਦੇ ਪੱਤੇ ਖੁਲ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਡਰ ਗਈਆਂ ਹੋਣ। ਲਤਾਵਾਂ ਦੇ ਘਰ, ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਵਾਲੀਆਂ ਝੋਪੜੀਆਂ, ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀਆਂ ਦੁਖੀ ਚੀਕਾਂ, ਪੰਛੀਆਂ ਅਤੇ ਪੱਥਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਝੋਪੜੀਆਂ—all ਕੁਝ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਜੰਗਲ ਹੁਣ ਪਛਾਣਣ ਯੋਗ ਨਾ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਜੰਗਲ, ਜਿਸਦੇ ਲਤਾਵਾਂ ਦੇ ਗੁੱਚੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਏ, ਹੁਣ ਦਸ-ਮੁਖੀ ਰਾਵਣ ਦੀਆਂ ਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਆਨੰਦ-ਉਪਵਨ ਵਰਗਾ ਲੱਗਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਵਾਨਰ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਮਾਲਕ ਰਾਵਣ ਦੀ ਵੱਡੀ ਨੁਕਸਾਨੀ ਕਰ ਕੇ, ਮਨ ਵਿਚ ਵੀ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਲੋਂ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰ ਕੇ, ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ, ਜੋ ਅਕੇਲੇ ਹੀ ਕਈ ਮਹਾਨ ਯੋਧਿਆਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਤੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਬਾਗ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਚੀਕਾਂ ਅਤੇ ਦਰੱਖ਼ਤਾਂ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਕਾਰਨ, ਸਾਰੀ ਲੰਕਾ ਦੇ ਵਾਸੀ ਡਰ ਅਤੇ ਘਬਰਾਹਟ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਨਿੰਦਰ ਉੱਡ ਗਈ, ਤਾਂ ਵਿਗੜੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀਆਂ ਰਾਖਸ਼ਸਣੀਆਂ ਨੇ ਉਹ ਤਬਾਹ ਹੋਇਆ ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਉਹ ਮਹਾਂਬਲੀ ਵਾਨਰ ਦੇਖਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਹਾਬਲੀ, ਮਹਾਤਮਾ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਡਰਾਉਣਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਰਾਖਸ਼ਸਣੀਆਂ ਡਰ ਗਈਆਂ। ਫਿਰ, ਉਸ ਪਹਾੜ ਵਰਗੇ, ਅਤੁੱਟ ਬਲ ਵਾਲੇ ਵਾਨਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਖਸ਼ਸਣੀਆਂ ਨੇ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ? ਕਿਥੋਂ ਆਇਆ ਹੈ? ਕਿਸ ਲਈ ਆਇਆ ਹੈ? ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਗੱਲ ਕੀਤੀ?" ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਡਰੋ ਨਹੀਂ, ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਮਹਿਲਾ। ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨਾਲ ਕੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਕਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ?" ਤਦ, ਉਹ ਧਰਮੀ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀਤਾ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਇਹ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣਣ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਵੱਸ ਨਹੀਂ। ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਹੀ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਉਹ ਕੌਣ ਹੈ ਅਤੇ ਕੀ ਕਰੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਸੱਪ ਦੂਜੇ ਸੱਪ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਵੀ ਬਹੁਤ ਡਰੀ ਹੋਈ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀ ਕਿ ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ। ਮੈਂ ਸੋਚਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਰਾਖਸ਼ਸ ਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਜਿਹੜਾ ਚਾਹੇ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਆ ਗਿਆ।" ਵੈਦੇਹੀ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਖਸ਼ਸਣੀਆਂ ਤੁਰੰਤ ਉਥੋਂ ਭੱਜ ਗਈਆਂ; ਕੁਝ ਰਹਿ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਕੁਝ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣ ਚਲੀ ਗਈਆਂ। ਰਾਵਣ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਵਿਗੜੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀਆਂ ਰਾਖਸ਼ਸਣੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਡਰਾਉਣੇ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਵਾਨਰ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ। "ਹੇ ਰਾਜਾ, ਅਸ਼ੋਕ ਵਾਟਿਕਾ ਵਿਚ ਇਕ ਡਰਾਉਣਾ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਵਾਨਰ ਖੜਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਹੈ ਤੇ ਜਿਸਦਾ ਬਲ ਅਤੁੱਲ ਹੈ। ਪਰ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ, ਹਿਰਣੀਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਸੀਤਾ, ਸਾਡੀਆਂ ਬਹੁਤ ਪੁੱਛਗਿੱਛਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਸ ਵਾਨਰ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਵੀ ਦੱਸਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ।" "ਉਹ ਸ਼ਾਇਦ ਇੰਦਰ ਦਾ ਦੂਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਕੁਬੇਰ ਦਾ ਦੂਤ, ਜਾਂ ਫਿਰ ਰਾਮ ਜੀ ਵਲੋਂ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਸੀਤਾ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਜੀਬ ਰੂਪ ਨਾਲ, ਜੋ ਮਨ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸ ਆਨੰਦ-ਉਪਵਨ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਹਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।" "ਉਸ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਬਚੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਨਸ਼ਟ ਨਾ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ, ਸਿਵਾਏ ਜਿੱਥੇ ਮਾਤਾ ਜਾਨਕੀ ਬੈਠੀ ਹੈ; ਉਹ ਥਾਂ ਉਸ ਨੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ।