ਭਾਗੀਰਥ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਨਾਲ, ਗੰਗਾ ਦੇਵੀਆਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਈ। ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੇ ਯਜਨ ਸਥਲ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਉੱਪਰਲੇ ਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਪਲਾਵ ਰਹੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਜਹ्नु ਮুনি ਨੇ ਉਸਦੀ ਇਹ ਅਣੁਸ਼ਾਸਨਤਾ ਵੇਖੀ। ਉਹ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਉਸ ਅਦਭੁਤ ਕਰਤਬ ਨਾਲ, ਸਾਰੀ ਗੰਗਾ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪੀ ਗਏ। ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਅਸਮਾਨ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਲਈ ਹੈਰਾਨੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਹ ਸਭ ਜਹ्नु ਮুনি ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆਏ ਅਤੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਧੀ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ। ਜਦ ਜਹ्नु ਮুনি ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਜਹ्नु ਦੀ ਧੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ "ਜਾਹਨਵੀ" ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ। ਫਿਰ ਗੰਗਾ, ਭਾਗੀਰਥ ਦੇ ਰਥ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਚਲ ਪਈ ਅਤੇ ਉਹ ਮਹਾਨ ਦਰਿਆ ਸਮੁੰਦਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। ਭਾਗੀਰਥ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ, ਗੰਗਾ ਨੇ ਪਾਤਾਲ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਭਾਗੀਰਥ, ਜੋ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਸੀ, ਨੇ ਬੜੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ। ਜਦ ਉਹ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਭਸਮ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ ਤੇ ਹੋਸ਼-ਹਵਾਸ ਤੋਂ ਖੋਹੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਉਹ ਭਸਮ ਧੋ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਧੁਲ ਗਏ ਅਤੇ ਉਹ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ, ਰਾਜਾ ਭਾਗੀਰਥ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸਮੁੰਦਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਉਥੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਗਹਿਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੁਰਖੇ ਭਸਮ ਹੋਏ ਪਏ ਸਨ। ਜਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਹ ਭਸਮ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵਿਲੀਨ ਕੀਤੇ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕਰਤਾਰ ਹਨ, ਨੇ ਭਾਗੀਰਥ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੇਰੇ ਵੱਡੇ ਪਿਤਾ ਸਾਗਰ ਦੇ ਸਾਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਸਵਰਗ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ। ਜਦ ਤਕ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਪਾਣੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿਣਗੇ। ਇਹ ਗੰਗਾ ਹੁਣ ਤੇਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਧੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਤੇਰੇ ਇਸ ਕਰਤਬ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਹ ਦਿਵ੍ਯ ਗੰਗਾ ਤ੍ਰਿਪਥਗਾ ਅਤੇ ਭਾਗੀਰਥੀ ਵੀ ਕਹਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਤਿੰਨ ਰਸਤੇ ਚਲਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਸਭ ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈਂ, ਹੁਣ ਪਿਤਰ ਤਰਪਣ ਕਰ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਵਰਤ ਪੂਰਾ ਕਰ। ਤੇਰੇ ਪੂਰਵਜ, ਤੇਰੇ ਮਹਾਨ ਪਿਤਾ ਦਿਲੀਪ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਰਗੇ ਨੇਕ ਤੇ ਤੇਜੀਲੇ ਸਨ, ਉਹ ਵੀ ਇਹ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ। ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ ਦਿਲੀਪ, ਜਿਸ ਦੀ ਚਮਕ ਤੈਨੂੰ ਵੀ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਲਿਆਉਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ। ਪਰ ਤੂੰ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਆਪਣਾ ਵਰਤ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਮਹਾਨ ਕੀਰਤੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਹ ਗੰਗਾ ਦਾ ਉਤਰਨਾ ਤੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੂੰ ਧਰਮ ਦਾ ਉੱਚਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ। ਹੁਣ, ਹੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪੁਰਖ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵਿਹਾਰ ਕਰ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਪੁੰਨ ਦਾ ਫਲ ਹੋਵੇ। ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਤਰਪਣ ਕਰ, ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਜਾ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾਮਹ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਰਤ ਗਏ। ਫਿਰ ਭਾਗੀਰਥ ਨੇ ਸਾਰੇ ਸਾਗਰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਲਈ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਤਰਪਣ ਕੀਤਾ। ਤਰਪਣ ਕਰਕੇ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਸਭ ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਨਾਲ, ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਚਲਾਉਣ ਲੱਗਾ। ਜਦ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਮਿਲਿਆ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਹੋ ਗਏ, ਉਹ ਸੁਖੀ ਤੇ ਨਿਰਭੈ ਹੋ ਗਏ। "ਹੇ ਰਾਮ," ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਸੀ ਗੰਗਾ ਦੀ ਮਹਾਨ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਦਾ ਵਰਣਨ। ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ, ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਸੰਧਿਆ ਦਾ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਰਿਹਾ ਹੈ।" ਜੋ ਵੀ ਇਹ ਕਥਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਖ਼ਤਰੀਆਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਧੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਉਮਰ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਆਕਾਸ਼ੀ ਕੀਰਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਰ ਤੇ ਦੇਵਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਗੰਗਾ ਉਤਪੱਤੀ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਨ ਵਾਲਾ ਹਰ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਸਭ ਇਛਾ-ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਮਰ ਤੇ ਯਸ਼ ਵਧ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬਾਲਕਾਂਡ ਦੇ ਚੌਂਤਾਲੀਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਪੈਂਤਾਲੀਵੇਂ ਸਰਗ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੀ ਜਾਵੇ। ਜਦ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੀ, ਤਾਂ ਰਾਘਵ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਦੋਵੇਂ, ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ। ਰਾਮ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਕੁਝ ਦੱਸਿਆ, ਉਹ ਬੜੀ ਅਦਭੁਤ ਗੱਲ ਹੈ—ਗੰਗਾ ਦਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਉਣਾ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਭਰ ਜਾਣਾ। ਹੇ ਵੈਰੀ-ਵਿਜੇਤਾ, ਇਹ ਰਾਤ ਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੰਘ ਗਈ, ਜਦ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੀ ਕਥਾ ਵਿਚ ਗੁੰਮ ਹੋਏ। ਮੈਂ ਤੇ ਸਮਿਤ੍ਰਿ (ਲਕਸ਼ਮਣ) ਦੋਵੇਂ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ, ਪੂਰੀ ਰਾਤ ਲੰਘਾ ਲਈ। ਫਿਰ, ਸਵੇਰੇ, ਜਦ ਦਿਨ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ, ਰਾਮ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਵੇਰੇ ਦੇ ਕਰਮ ਨਿਭਾਏ, ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਧੰਨ ਰਾਤ ਬੀਤ ਗਈ, ਤੇ ਇਹ ਉੱਤਮ ਕਥਾ ਸੁਣ ਲਈ। ਹੁਣ ਆਓ, ਅਸੀਂ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀ, ਤਿੰਨ ਰਸਤੇ ਚਲਣ ਵਾਲੀ ਗੰਗਾ, ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰੀਏ।" ਉਸ ਵੇਲੇ, ਉਹ ਨੌਕਾ, ਜਿਸ ਤੇ ਨੇਕ ਕਰਮ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਲਦੀ ਹੀ ਆ ਗਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਮਹਾਨ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਇੱਥੇ ਹਨ।