ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ, ਜੋ ਪਵਨਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਸੀਤਾ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਸੰਤੁਣਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਦੋ ਮਹਾਨ ਬੀਰ, ਇਕੱਠੇ ਲੰਕਾ ਆਉਣਗੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਡਾਲਣਗੇ। ਰਾਵਣ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਰਮਣੀਏ ਰਾਮ, ਤੇਰੇ ਲਈ, ਹੇ ਸੁੰਦਰਿ, ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਜਾਣਗੇ। ਇਸ ਲਈ, ਹੌਸਲਾ ਰੱਖ, ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ; ਥੋੜ੍ਹਾ ਸਮਾਂ ਧੀਰਜ ਧਾਰ। ਜਲਦੀ ਹੀ ਤੂੰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੇਖੇਂਗੀ, ਜੋ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਹੋਣਗੇ। ਜਦੋਂ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਮੰਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸਾਕਿਆਂ ਸਮੇਤ ਮਾਰੇ ਜਾਣਗੇ, ਤੂੰ ਰਾਮ ਨਾਲ ਮੁੜ ਮਿਲੇਂਗੀ, ਜਿਵੇਂ ਰੋਹਿਣੀ ਚੰਦਰਮਾ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਜਲਦੀ ਹੀ, ਹੇ ਮੈਥਲੀ, ਤੇਰਾ ਦੁੱਖ ਸਮਾਪਤ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਤੂੰ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਰਾਮ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਵੇਖੇਂਗੀ। ਇੰਝ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਸਾਂਤਵਨਾ ਦੇ ਕੇ, ਪਵਨਪੁੱਤਰ ਹਨੂਮਾਨ ਉੱਡਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੁੜ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਲਦੀ ਹੀ ਤੂੰ ਰਾਘਵ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਧਨੁਸ਼ ਹੈ, ਲੰਕਾ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਉੱਤੇ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖੇਂਗੀ। ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਬਹਾਦੁਰ ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਵੇਖੇਂਗੀ, ਜੋ ਨਖਾਂ ਅਤੇ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹਨ, ਸਿੰਘਾਂ ਤੇ ਬਾਘਾਂ ਵਰਗਾ ਬਲ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਹਾਥੀਆਂ ਵਰਗੇ ਦਿਖਦੇ ਹਨ। ਲੰਕਾ ਅਤੇ ਮਲਯਾ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਤੂੰ ਕਈ ਵਧੀਆ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਦਲ ਵੇਖੇਂਗੀ, ਜੋ ਪਹਾੜਾਂ ਤੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜ ਰਹੇ ਹਨ। ਰਾਮ, ਜੋ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਦਿਲੋਂ ਘਾਇਲ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਅਜਿਹਾ ਬੇਚੈਨ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਸੁੰਦਰਿ, ਦੁੱਖ ਕਰਕੇ ਨਾ ਰੋ, ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਕੋਈ ਡਰ ਨਾ ਆਵੇ। ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਚੀ ਇੰਦਰ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਤੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲੇਂਗੀ। ਰਾਮ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਜਾਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ ਵਾਲਾ ਹੋਰ ਕੌਣ ਹੈ? ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ, ਅੱਗ ਅਤੇ ਵਾਯੂ ਵਾਂਗ, ਤੇਰੀ ਆਸਰਾ ਹਨ। ਹੇ ਸੁੰਦਰਿ, ਤੂੰ ਇਥੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਡੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣੀ। ਤੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਦਾ ਆਉਣਾ ਦੇਰ ਨਹੀਂ; ਸਿਰਫ਼ ਸਾਡੀ ਮੁੜ ਮੁਲਾਕਾਤ ਤੱਕ ਧੀਰਜ ਧਾਰ। ਇਸ ਵਾਰ ਸੁੰਦਰਕਾਂਡ ਦੇ ਚਾਲੀਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣ। ਜਦੋਂ ਹਨੂਮਾਨ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਆਪਣੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਸੰਤੁਣਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਸੀਤਾ, ਜੋ ਦੇਵੀਆਂ ਦੀ ਧੀ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਖਦੀ ਹੈ, "ਹੇ ਵਾਨਰ, ਤੇਰੀਆਂ ਸੁਹਾਵਣੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਕੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਧੀ ਬੀਜੀ ਹੋਈ ਧਰਤੀ ਤੇ ਮੀਂਹ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਮਨੁੱਖ-ਸ਼ੇਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਦੀ ਤਾਂਘ ਕਰਦੀ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਵੀ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰ। ਹੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਇਕ ਅੱਖ ਵਾਲੀ ਨਲਕੀ ਜੋ ਮੈਂ ਕਾਗ ਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟੀ ਸੀ।" "ਮੇਰੇ ਗਲ ਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੀ ਲਕੀਰ ਜੋ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਲਾਈ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਮੇਰਾ ਤਿਲਕ ਮਿਟ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਯਾਦ ਹੋਵੇਗੀ। ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਤੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ, ਕਿਵੇਂ ਸਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੀਤਾ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੋਈ ਲੈ ਜਾਈ ਗਈ ਹੈ? ਇਹ ਦਿਵ੍ਯ ਚੂੜਾਮਣੀ, ਜੋ ਮੈਂ ਬੜੀ ਸੰਭਾਲ ਨਾਲ ਰੱਖੀ ਸੀ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੈਨੂੰ ਦਿਖਾ ਰਹੀ ਹਾਂ; ਇਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਵੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖ ਰਹੀ ਹਾਂ। ਇਹ ਸੁਭਾਗਾ ਚੂੜਾਮਣੀ, ਜੋ ਜਲ ਤੋਂ ਜੰਮੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਭੇਜ ਰਹੀ ਹਾਂ; ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੈਂ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ।" "ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਅਸਹਿਣਯ ਪੀੜਾਵਾਂ ਅਤੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਚੀਰ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸਹਿ ਰਹੀ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਲਈ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿਣਾ ਵੀ ਸਹਿ ਰਹੀ ਹਾਂ। ਹੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਨਾਸਕ, ਮੈਂ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਚਲਾ ਲਵਾਂਗੀ; ਪਰ ਏਕ ਮਹੀਨੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜੇ ਤੂੰ ਨਾ ਆਇਆ, ਮੈਂ ਜੀਉਂਦੀ ਨਹੀਂ ਰਹਾਂਗੀ। ਇਹ ਡਰਾਉਣਾ ਰਾਖਸ਼ਸ ਰਾਜਾ ਇੱਥੇ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਮੈਨੂੰ ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ; ਅਤੇ ਜੇ ਮੈਂ ਸੁਣ ਲਵਾਂ ਕਿ ਤੂੰ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਇੱਕ ਪਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜੀਉਂਗੀ।" ਹਨੂਮਾਨ, ਜੋ ਸੀਤਾ ਦੀਆਂ ਅੰਸੂਆਂ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਮਾਤਾ, ਮੈਂ ਸੱਚੀ ਕਸਮ ਖਾਂਦਾ ਹਾਂ: ਰਾਮ ਤੇਰੇ ਦੁੱਖ ਕਰਕੇ ਹਰ ਖੁਸ਼ੀ ਤੋਂ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਲਿਆ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਦੁੱਖੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਵੀ ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਭਾਗ ਨਾਲ ਤੂੰ ਮਿਲ ਗਈ ਹੈਂ; ਹੁਣ ਵਿਲਾਪ ਕਰਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਸੁਭਾਗਾ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਤੇਰਾ ਦੁੱਖ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਹਨ, ਤੇਰੀ ਇੱਕ ਝਲਕ ਦੇ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਕੇ, ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਾ ਦੇਣਗੇ।" "ਜਦੋਂ ਰਾਵਣ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਉਹ ਦੋ ਰਾਘਵ ਤੁਝ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਜਾਣਗੇ। ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ੀ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਦੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਹੋਰ ਵੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਵੇ।" ਸੀਤਾ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, "ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ; ਇਹ ਚੂੜਾਮਣੀ, ਜੋ ਮੈਂ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖੀ ਸੀ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਪਛਾਣ ਆ ਜਾਵੇਗੀ।" ਹਨੂਮਾਨ, ਜੋ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਹਨ, ਉਸ ਚੂੜਾਮਣੀ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉੱਡਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਉਹ ਉੱਡਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਸੀਤਾ, ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਕੰਪਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਆਖਦੀ ਹੈ, "ਹਨੂਮਾਨ, ਮੇਰਾ ਸੁਨੇਹਾ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਸਿੰਘ ਵਰਗੇ ਭਰਾ ਹਨ, ਅਤੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਤੇ ਉਸਦੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਾ ਦੇਵੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਰਾਘਵ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਦੁੱਖ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤੂੰ ਉਹ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰ। ਜਦ ਤੂੰ ਰਾਮ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇਂ, ਮੇਰੇ ਇਸ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਿਲੇ ਉਪਦਰਵ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰੀਂ; ਤੇਰਾ ਯਾਤਰਾ ਮੰਗਲਮਈ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ।" ਜਦ ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ ਇਹ ਸੁਨੇਹਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਖੁਸ਼ ਦਿਲ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਬਚਿਆ-ਕੁਝ ਕੰਮ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ ਸੁੰਦਰਕਾਂਡ ਦੇ ਇਕਤਾਲੀਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ।