ਭਾਗੀਰਥ ਦੇ ਰਥ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਅਤੇ ਯਕਸ਼ਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਕਿਨਨਰਾਂ, ਮਹਾਨ ਨਾਗਾਂ ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ, ਹੇ ਰਾਮਾ, ਚਲ ਪਏ। ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਚਲਣ ਲੱਗੇ; ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਰਾਜਾ ਭਾਗੀਰਥ ਜਾਂਦੇ, ਉਥੇ-ਉਥੇ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲੀ ਗੰਗਾ ਵੀ ਜਾਂਦੀ। ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਗੰਗਾ, ਆਗੇ ਵਧੀ। ਫਿਰ ਜਹਨੂ ਦੇ ਯਜਨਾ-ਸਥਲ 'ਤੇ, ਜੋ ਵਿਲੱਖਣ ਕਰਤਬ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਗੰਗਾ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੇ ਯਜਨਾ-ਸਥਲ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੱਤਾ। ਗੰਗਾ ਦੀ ਇਹ ਅਣਸੁਣੀ ਕਰਤੂਤ ਦੇਖ ਕੇ, ਜਹਨੂ ਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਆ ਗਿਆ, ਹੇ ਰਾਘਵ। ਉਸ ਨੇ ਗੰਗਾ ਦਾ ਸਾਰਾ ਪਾਣੀ ਪੀ ਲਿਆ—ਇਹ ਵਾਕਈ ਅਜੋਬਾ ਸੀ। ਇਸ ਕਰਤਬ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਦੇਵਤਾ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਸਭ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਜਹਨੂ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਸੀ, ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਧੀ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਵੇ। ਫਿਰ, ਜਹਨੂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਚਮਕਦਾਰ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਲਈ, ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਜਹਨੂ ਦੀ ਧੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਜਾਹਨਵੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਗੰਗਾ ਮੁੜ ਭਾਗੀਰਥ ਦੇ ਰਥ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲ ਪਈ, ਅਤੇ ਉਹ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਸਮੁੰਦਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। ਉਥੇ, ਉਸ ਨੇ ਭਾਗੀਰਥ ਦੇ ਕੰਮ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਭਾਗੀਰਥ, ਰਾਜ-ਰਿਸ਼ੀ, ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਲੈ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਰਾਖ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ ਅਤੇ ਹੋਸ਼-ਹਵਾਸ ਤੋਂ ਵੰਞੇ ਹੋਏ। ਫਿਰ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਉੱਤਮ ਪਾਣੀ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਰਾਖ ਨੂੰ ਧੋ ਦਿੱਤਾ; ਪਾਪ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਏ, ਹੇ ਰਾਘਵ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ। ਫਿਰ, ਰਾਜਾ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਚਲਦਿਆਂ ਸਮੁੰਦਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਰਾਖ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਰਾਖ ਵਿਗਾ ਦਿੱਤੀ, ਹੇ ਰਾਮਾ, ਤਦ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ, ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਇਹ ਵਚਨ ਕਿਹਾ: "ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਮਹਾਨ ਸਾਗਰ ਦੇ ਸਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਮੁਕਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ। ਜਿੰਨਾ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਪਾਣੀ ਰਹੇਗਾ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਸਾਗਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਰਹਿਣਗੇ।" "ਇਹ ਗੰਗਾ ਤੇਰੀ ਵੱਡੀ ਧੀ ਹੋਵੇਗੀ; ਤੇਰੇ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਏਗੀ। ਇਹ ਗੰਗਾ ਤ੍ਰਿਪਥਾਗਾ ਅਤੇ ਭਾਗੀਰਥੀ ਵੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਤਿੰਨ ਰਾਹਾਂ 'ਤੇ ਵਗਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਤ੍ਰਿਪਥਾਗਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।" "ਹੇ ਰਾਜਾ, ਇੱਥੇ ਸਾਰੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੇ ਤੂੰ ਵੱਡੇ ਪੂਰਵਜ ਹੋ; ਪਾਣੀ ਦਾ ਤਰਪਣ ਕਰ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਵਚਨ ਪੂਰਾ ਕਰ। ਪਹਿਲਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਤੇਰੇ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਧਰਮਵਾਨ ਪੂਰਵਜ ਇਹ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇ।" "ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਿਅ, ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਤੇਜ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੀ, ਨੇ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਪਰ ਆਪਣਾ ਵਚਨ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ। ਰਾਜ-ਰਿਸ਼ੀ ਦਿਲੀਪ, ਜੋ ਧਰਮਵਾਨ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਤਪस्या ਮੇਰੀ ਤਪस्या ਦੇ ਸਮਾਨ ਸੀ ਅਤੇ ਜੋ ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਸੀ—ਦਿਲੀਪ, ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਭਾਗੀਰਥ, ਜਿਸ ਦੀ ਤੇਜ ਤੇਰੇ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ ਪਰ ਲਿਆ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ, ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ।" "ਪਰ ਤੂੰ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਆਪਣਾ ਵਚਨ ਪੂਰਾ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ; ਤੂੰ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ।" "ਇਹ ਗੰਗਾ ਦਾ ਉਤਰਣਾ ਤੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਹੇ ਦੁਸ਼ਮਨ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਧਰਮ ਦੇ ਮਹਾਨ ਅਸਥਾਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ।" "ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਜਿਵੇਂ ਉਚਿਤ ਹੈ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵਿਗਾ; ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾ ਅਤੇ ਪੁੰਨ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ।" "ਸਾਰੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਲਈ ਤਰਪਣ ਕਰ; ਤੈਨੂੰ ਭਲਾ ਹੋਵੇ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ; ਤੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਜਾ, ਹੇ ਰਾਜਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿਵੇਂ ਆਏ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਵਾਪਸ ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ। ਫਿਰ, ਭਾਗੀਰਥ, ਰਾਜ-ਰਿਸ਼ੀ, ਨੇ ਸਾਗਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਲਈ ਉੱਤਮ ਤਰਪਣ ਕਰਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਰੀਤ ਅਤੇ ਕ੍ਰਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ। ਤਰਪਣ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਗਿਆ; ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਹੋ ਕੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਚਲਾਇਆ। ਜਦ ਰਾਜਾ ਵਾਪਸ ਆਇਆ, ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਸੁਆਗਤ ਕੀਤਾ, ਹੇ ਰਾਘਵ; ਦੁੱਖ-ਰਹਿਤ, ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ। "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਮਾ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਗੰਗਾ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਵਰਣਨ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ; ਤੈਨੂੰ ਭਲਾ ਹੋਵੇ, ਤੇਰਾ ਮੰਗਲ ਹੋਵੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਸੰਧਿਆ ਦਾ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਰਿਹਾ ਹੈ।" "ਧਨਵਾਨ, ਮਸ਼ਹੂਰ, ਜੀਵਨ-ਦਾਤਾ, ਫਲਦਾਇਕ ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵਾਲਾ ਵਾਕਈ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਇਹ ਕਥਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ਤ੍ਰੀਅ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।" "ਉਸ ਦੇ ਪੂਰਵਜ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ, ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਗੰਗਾ ਦੇ ਉਤਰਣ ਦੀ ਇਹ ਕਥਾ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਹੈ।" "ਜੋ ਵੀ ਇਹ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਇੱਛਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਮਰ ਅਤੇ ਯਸ਼ ਵਧ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਬਾਲਕਾਂਡ ਦੀ ਚੌਂਤੀ ਸੱਰਗਾ ਸਮਾਪਤ ਹੋਈ।" "ਹੁਣ ਚੌਂਤੀ ਪੰਜਵੀਂ ਸੱਰਗਾ ਸੁਣੀ ਜਾਵੇ।" ਜਦ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣੇ, ਰਾਘਵ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਦੋਵੇਂ, ਵੱਡੀ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਦੱਸਿਆ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਅਚੰਭਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ—ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਉਤਰਣ ਦੀ ਕਥਾ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਭਰ ਜਾਣ ਦੀ ਗੱਲ ਵੀ।" "ਹੇ ਦੁਸ਼ਮਨ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਰਾਤ ਸਾਡੇ ਲਈ ਜਿਵੇਂ ਪਲ ਵਿੱਚ ਲੰਘ ਗਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੀ ਪੂਰੀ ਕਥਾ 'ਤੇ ਸੋਚਦੇ ਰਹੇ।" "ਉਹ ਪੂਰੀ ਰਾਤ, ਸੌਮਿਤ੍ਰੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਮੰਗਲਮਈ ਕਥਾ 'ਤੇ ਮਨਨ ਕਰਦਿਆਂ ਲੰਘਾ ਦਿੱਤੀ।