ਸੁੰਦਰ ਕਾਂਡ ਦੇ ਉਨਤਾਲੀਸਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ, ਸੀਤਾ ਨੇ ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਅਮੋਲ ਰਤਨ ਜਵਾਹਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਛਾਣ ਆ ਜਾਵੇਗੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਹ ਜਵਾਹਰ ਵੇਖਣਗੇ, ਤਿੰਨ ਚੀਜ਼ਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਆਉਣਗੀਆਂ—ਉਹ ਖੁਦ, ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ।" ਸੀਤਾ ਜੀ ਨੇ ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਹੁਣ ਤੂੰ ਸੋਚ ਕਿ ਹੋਰ ਕੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਦੁੱਖ ਖਤਮ ਹੋ ਸਕੇ। ਤੂੰ ਹੀ ਇਸ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈਂ। ਹੇ ਹਨੁਮਾਨ, ਤੂੰ ਉਪਰਾਲਾ ਕਰ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਪੀੜਾ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬਣ।" ਹਵਾਦੇਵਤਾ ਦੇ ਮਹਾਨ ਪੁੱਤਰ ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਵਿਦੇਹੀ ਦੇ ਕੋਲੋਂ ਰਵਾਨਗੀ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਸੀਤਾ ਜੀ ਸਮਝ ਗਈ ਕਿ ਹਵਾਨੁਮਾਨ, ਹਵਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਹੁਣ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਸੀਤਾ ਜੀ ਦੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਝੂ ਆ ਗਏ। ਉਸ ਦੀ ਗਲੂਕ ਰੁੱਦੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਹਨੁਮਾਨ, ਮੇਰਾ ਸੁਖ-ਸਮਾਚਾਰ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾ ਦੇਣਾ।" ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਸੁਗਰੀਵ, ਉਸਦੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮੇਰੀ ਆਦਰ-ਭਰੀ ਪ੍ਰਣਾਮ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪਹੁੰਚਾ ਦੇਣਾ।" "ਜਿਵੇਂ ਰਘੁਨਾਥ ਜੀ ਮੈਨੂੰ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਬਚਾ ਲੈਣਗੇ, ਤਿਵੇਂ ਤੂੰ ਵੀ ਉਪਰਾਲਾ ਕਰ। ਹਨੁਮਾਨ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਜਰੂਰ ਦੱਸੀਂ ਕਿ ਮੈਂ ਅਜੇ ਵੀ ਜੀਉਂਦੀ ਹਾਂ। ਇਹ ਮੇਰਾ ਸੁਨੇਹਾ ਪਹੁੰਚਾ ਕੇ, ਤੂੰ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇਂ। ਮੇਰੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਦਸ਼ਰਥ ਨੰਦਨ ਰਾਮ ਦੀ ਆਸ ਤੇ ਦ੍ਰਿੜ ਨਿਸ਼ਚਯ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਕਿ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਬਚਾ ਲੈਣ। ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਸੁਨੇਹਾ ਲੈ ਕੇ ਰਘੁਨਾਥ ਕੋਲ ਜਾਵੇਂਗਾ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਸ਼ੂਰਵੀਰਤਾ ਵਿੱਚ ਪੱਕਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।" ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ, ਹਵਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਸੀਤਾ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਮੱਥੇ ਤੇ ਲਾਇਆ ਤੇ ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਰਾਮ ਜੀ ਜਲਦੀ ਹੀ ਵਧੀਆ ਵਾਨਰ ਤੇ ਰੀਛਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ ਆਉਣਗੇ, ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹਰਾ ਕੇ ਤੁਹਾਡਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਨਗੇ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਤੀਰ ਛੱਡਦੇ ਹਨ, ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ, ਅਸੁਰ ਜਾਂ ਦੇਵਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਟਿਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਉਹ ਸੂਰਜ, ਇੰਦ੍ਰ ਜਾਂ ਯਮਰਾਜ ਦਾ ਵੀ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਤੁਹਾਡੀ خاطر। ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ-ਘਿਰਿਆ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਜਿੱਤ ਸਕਦੇ ਹਨ; ਜਨਕ ਨੰਦਨੀ, ਰਾਮ ਦੀ ਜਿੱਤ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ।" ਸੀਤਾ ਨੇ ਇਹ ਸੱਚੇ ਤੇ ਉੱਤਮ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਤੇ ਹੋਰ ਪੁੱਛਿਆ। ਜਦੋਂ ਹਨੁਮਾਨ ਰਵਾਨਾ ਹੋਣ ਲੱਗਾ, ਸੀਤਾ ਉਸ ਵੱਲ ਵਾਰ ਵਾਰ ਤੱਕਦੀ ਰਹੀ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਤੋਂ ਸਮਝ ਗਈ ਕਿ ਹਨੁਮਾਨ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਲਈ ਘਣੀ ਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਸੀਤਾ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਠੀਕ ਲੱਗੇ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਇੱਥੇ ਕਿਸੇ ਓਟ ਵਾਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਠਹਿਰ ਜਾਓ, ਆਰਾਮ ਕਰ ਲਵੋ ਤੇ ਕੱਲ੍ਹ ਨੂੰ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਜਾਓ। ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਦੁਖੀ ਲਈ ਤੇਰਾ ਇੱਥੇ ਰਹਿਣਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਸੁੱਖ ਦੇ ਜਾਵੇਗਾ। ਪਰ, ਹੇ ਵਾਨਰ ਸਿੰਘ, ਜੇਕਰ ਤੂੰ ਦੇਰ ਕਰੇਂਗਾ, ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਜਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਵੀ ਖ਼ਤਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦਾ ਦੁੱਖ ਫਿਰ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਤਕਲੀਫ਼ ਦੇਵੇਗਾ।" "ਹੇ ਵਾਨਰ ਰਾਜ, ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸੰਦੇਹ ਹੈ ਕਿ ਤੇਰੇ ਸਾਥੀ ਵਾਨਰ ਤੇ ਰੀਛ, ਜਾਂ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਇਸ ਵੱਡੇ ਤੇ ਅਟੱਲ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪਾਰ ਕਰ ਸਕਣਗੇ? ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੇਵਲ ਤਿੰਨ ਹੀ ਇਸ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ: ਗਰੁੜ, ਤੂੰ, ਜਾਂ ਹਵਾਦੇਵਤਾ। ਐਸੇ ਔਖੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਮਹਾਬਲੀ, ਤੂੰ ਕੀ ਉਪਾਏ ਵੇਖਦਾ ਹੈਂ? ਤੂੰ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਉਦੇਸ਼ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਹੈਂ।" "ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਕੰਮ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁ-ਸੰਘਾਰਕ; ਤੇਰੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਤੇ ਕਰਤਬ ਤੇਰੇ ਫਲ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਰਾਮ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹਰਾ ਕੇ, ਜਿੱਤ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ। ਜੇ ਕਕੁਤਸਥ ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਭਰ ਦੇਵੇ ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਤੂੰ ਵੀ ਐਸਾ ਉਪਰਾਲਾ ਕਰ ਕਿ ਉਸ ਮਹਾਨ ਯੋਧੇ ਦੀ ਸ਼ੂਰਵੀਰਤਾ ਤੇਰੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਵੇ।" ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ, ਇਹ ਆਦਰਯੋਗ ਤੇ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਭਰੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਮਾਤਾ, ਵਾਨਰ ਤੇ ਰੀਛਾਂ ਦੇ ਸੈਨਾ-ਪਤੀ ਸੁਗਰੀਵ, ਜੋ ਸੱਚੇ ਤੇ ਉੱਚੇ ਉਦੇਸ਼ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਤੁਹਾਡੀ ਮਦਦ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਰ ਹੈ। ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਵਾਨਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ, ਉਹ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਜਲਦੀ ਇੱਥੇ ਆਉਣਗਾ, ਹੇ ਵਿਦੇਹੀ।" "ਉਸਦੇ ਸਾਥੀ ਬੜੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਹਿੰਮਤ ਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਉਹ ਵਿਚਾਰ-ਰੂਪੀ ਤੇਜ਼ ਹਨ ਤੇ ਹਰ ਆਦੇਸ਼ 'ਤੇ ਤਤਪਰ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਾਲ ਉੱਤੇ, ਹੇਠਾਂ ਜਾਂ ਪਾਰ, ਕਿਤੇ ਵੀ ਰੁਕਾਵਟ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਵੱਡੇ ਉਪਰਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਥੱਕਦੇ ਨਹੀਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਅਣਮੁੱਲ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰੀ ਉਹ ਹਵਾ ਦੇ ਰਸਤੇ ਧਰਤੀ, ਪਹਾੜ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਸਮੇਤ ਘੁੰਮ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਅਜਿਹੇ ਅਨੇਕ ਵਾਨਰ ਹਨ ਜੋ ਮੇਰੇ ਬਰਾਬਰ ਜਾਂ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਵੱਧ ਹਨ; ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ।" "ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮਾਤਾ, ਹੁਣ ਆਪਣਾ ਦੁੱਖ ਛੱਡ ਦੇਓ; ਤੇਰਾ ਸੋਗ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਇੱਕ ਛਾਲ ਵਿੱਚ ਲੰਕਾ ਪਹੁੰਚ ਜਾਣਗੇ।