ਜਨਕ ਰਾਜਾ ਦੀ ਧੀ, ਸੀਤਾ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਪਵਨ ਦੇ ਝੋਕੇ ਨਾਲ ਹਿਲਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਗਹਣਾ ਨਿਕਲ ਆਇਆ। ਹਨੁਮਾਨ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਲੈ ਕੇ, ਉਸ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨ ਨੂੰ ਚੁਕ ਕੇ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਵਕਤ, ਸੀਤਾ ਨੇ ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਉਹ ਗਹਣਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, “ਇਹ ਪਹਚਾਣ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਮ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਇਸ ਗਹਣੇ ਨੂੰ ਵੇਖੇਗਾ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੇਗਾ: ਉਹ ਮਹਾਂਵੀਰ, ਮੇਰੀ ਮਾਤਾ, ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ। ਇਸ ਲਈ, ਬੜੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ, ਤੁਸੀਂ—ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ—ਇਸ ਯਤਨ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਸੋਚੋ।” ਸੀਤਾ ਨੇ ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਆਗਾਹ ਕੀਤਾ, “ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਹੋ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਹੋ; ਸੋਚੋ ਕਿ ਕਿਹੜਾ ਯਤਨ ਦੁੱਖ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਨੁਮਾਨ, ਯਤਨ ਕਰੋ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਣੋ।” ਪਵਨਪੁਤ੍ਰ ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਇਹ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਝੁਕਾਇਆ, ਅਤੇ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ। ਪਵਨਪੁਤ੍ਰ ਵਾਨਰ ਦੇ ਜਾਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਸਮਝ ਗਈ। ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਰੋਣ ਨਾਲ ਭਰ ਆਈ, ਮੈਥਿਲੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹਨੁਮਾਨ, ਮੇਰਾ ਸੁਖ-ਸੁਆਸਤ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਪਹੁੰਚਾ ਦੇਣਾ। ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੇਰੀ ਆਦਰਯੋਗ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਲਾਮ ਸਗਰੀਵ, ਉਸ ਦੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦਿੰਨਾ।” “ਜਿਵੇਂ ਰਘੁਵੀਰ ਮੇਰੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਏਗਾ, ਤਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਇਸ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰੋ। ਹਨੁਮਾਨ, ਰਾਮ ਨੂੰ, ਜੋ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਦੱਸੋ ਕਿ ਮੈਂ ਅਜੇ ਵੀ ਜੀਵਦੀ ਹਾਂ; ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਕਹੋ, ਅਤੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਿਭਾਓ। ਮੇਰੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤ ਦੀ ਆਸ ਵਧੇਗੀ, ਉਸ ਦੀ ਨਿਸ਼ਚਯਤਾ ਮੇਰੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਹੋਰ ਪੱਕੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।” “ਤੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਮੇਰਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਂਵੀਰ ਰਘੁਵੀਰ ਆਪਣਾ ਮਨ ਢੀਠਤਾ ਨਾਲ ਸ਼ੌਰਯ ਵਿੱਚ ਲਾ ਲਵੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਉਸਦੇ ਯੋਗ ਹੈ।” ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਸੀਤਾ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕਰ, ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਰੱਖੇ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਰਾਮ, ਵਾਨਰਾਂ ਅਤੇ ਰੀਛਾਂ ਦੇ ਮਹਾਂਵੀਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ, ਜਲਦੀ ਆਵੇਗਾ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਤੇਰਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰੇਗਾ। ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ ਕਿ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ, ਅਸੁਰ ਜਾਂ ਦੇਵਤਾ, ਰਾਮ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਹ, ਤੇਰੇ ਲਈ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ, ਇੰਦਰ ਜਾਂ ਯਮਰਾਜ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ-ਘਿਰੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਜਿੱਤ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਜਨਕ ਕੁਮਾਰੀ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਰਾਮ ਦੀ ਜਿੱਤ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ।” ਸੀਤਾ ਨੇ ਇਹ ਸਚ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਇज्ज਼ਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ਬਦ ਕਹੇ। ਸੀਤਾ, ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਪਤੀ ਲਈ ਉਸਦੀ ਗਹਿਰੀ ਪ੍ਰੀਤੀ ਨੂੰ ਸਮਝ ਗਈ। “ਜੇ ਤੂੰ ਸਮਝੇ, ਮਹਾਂਵੀਰ, ਇਕ ਦਿਨ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕਿਸੇ ਗੁਪਤ ਥਾਂ ਠਹਿਰ ਜਾ; ਅੱਜ ਆਰਾਮ ਕਰ, ਕੱਲ੍ਹ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਜਾ। ਮੇਰੇ ਲਈ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹਾਂ, ਤੇਰੀ ਹਾਜ਼ਰੀ, ਵਾਨਰ, ਥੋੜਾ ਸਮਾਂ ਲਈ ਮੇਰੇ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਦੇਵੇਗੀ। ਪਰ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਬੀੜ, ਜੇ ਤੂੰ ਵਾਪਸੀ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਕਰੇਗਾ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਵੀ ਖਤਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਤੇਰੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਦਾ ਦੁਖ ਮੁੜ ਮੈਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰੇਗਾ, ਮੇਰੇ ਦੁੱਖ ਉੱਤੇ ਹੋਰ ਦੁੱਖ ਚੜ੍ਹ ਜਾਵੇਗਾ।” “ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸਰਦਾਰ, ਮੈਨੂੰ ਵਾਨਰਾਂ ਅਤੇ ਰੀਛਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਬਾਰੇ ਵੱਡਾ ਸੰਦੇਹ ਹੈ। ਉਹ ਦੋ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਵਾਨਰ-ਰੀਛਾਂ ਦੀ ਫੌਜ, ਇਸ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਕਰ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪਾਰ ਕਰੇਗੀ? ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਿਰਫ਼ ਤਿੰਨ ਹੀ ਇਸ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ: ਗਰੁੜ, ਤੂੰ, ਜਾਂ ਪਵਨਦੇਵ। ਮਹਾਂਵੀਰ, ਇਸ ਮੁਸ਼ਕਲ ਕੰਮ ਵਿੱਚ, ਤੂੰ ਕੀ ਹੱਲ ਵੇਖਦਾ ਹੈ? ਤੂੰ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਲਕਸ਼ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।” “ਸੱਚਮੁੱਚ, ਤੂੰ ਹੀ ਇਸ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫੀ ਹੈ, ਵੈਰੀ-ਵੀਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ; ਤੇਰੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਤੇਰੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਫਲ ਹੈ। ਜੇ ਰਾਮ, ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਫੌਜ ਨਾਲ, ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹਰਾਵੇ ਅਤੇ ਜਿੱਤ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਪਸ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਉਸ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ। ਜੇ ਕਕੁਤਸਥ, ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਭਰ ਦੇਵੇ ਅਤੇ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਵੀ ਉਸ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਐਸਾ ਕਰ ਕਿ ਉਸ ਮਹਾਨ, ਜੰਗੀਰ, ਸ਼ੌਰਯਵਾਨ ਦੀ ਵੀਰਤਾ ਤੇਰੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਵੇ।” ਸੀਤਾ ਦੇ ਇਹ ਆਦਰਯੋਗ ਅਤੇ ਸਮਝਦਾਰੀ ਭਰੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਮਾਤਾ, ਸਗਰੀਵ—ਵਾਨਰਾਂ ਅਤੇ ਰੀਛਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਦਾ ਸਰਦਾਰ, ਉੱਚੀ ਉੱਡਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਸੱਚ ਦੇ ਪੱਕੇ, ਤੇਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ। ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਵਾਨਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ, ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਜਲਦੀ ਆਵੇਗਾ, ਵੈਦੇਹੀ। ਉਸਦੇ ਸਾਥੀ ਵੀਰਤਾ, ਹੌਸਲੇ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਸੋਚ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਹਨ, ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਲਈ ਤਿਆਰ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਾਲ ਉਪਰ, ਹੇਠਾਂ ਜਾਂ ਪਾਰ ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ ਨਹੀਂ; ਵੱਡੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਦੇ ਥੱਕਦੇ ਨਹੀਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਉਰਜਾ ਅਪਾਰ ਹੈ।” “ਅਨੇਕ ਵਾਰ, ਉਹ ਉੱਚੇ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਪਵਨ ਦੇ ਰਸਤੇ, ਪਹਾੜਾਂ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਸਮੇਤ ਧਰਤੀ ਦੇ ਚੱਕਰ ਲਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਐਸੇ ਵੀ ਵਾਨਰ ਹਨ ਜੋ ਮੇਰੇ ਬਰਾਬਰ ਜਾਂ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਹਨ; ਸਗਰੀਵ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਕੋਈ ਵੀ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਹਨੁਮਾਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ, ਆਸ ਅਤੇ ਯਤਨ ਭਰੀ ਗੱਲਬਾਤ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਮੀਦ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਦੀ ਤਾਕਤ ਜੱਗੀ।