ਸੀਤਾ ਜੀ ਨੇ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਨੂੰ ਨਮਰਤਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਗੱਲ ਦੱਸਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ ਜੀ ਉੱਤੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਭਰਾਵਾਂ ਉੱਤੇ, ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਰਾਜਸੀ ਵੰਸ਼ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਦੁੱਖ ਤੇ ਸ਼ੋਕ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਉਦਾਸ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰਾਂ ਅਤੇ ਰੀਛਾਂ ਸਮੇਤ, ਮੇਰੀ ਖਾਤਰ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਛੱਡ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਵਾਨਰ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨਦੀ ਹਾਂ। ਰਾਮ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ। ਰਾਵਣ ਨੇ ਜਦ ਮੈਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਛੂਹਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਬਿਲਕੁਲ ਅਸਹਾਇ ਸੀ—ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਕੋਈ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਮੈਂ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਸੀ? ਜੇ ਰਾਮ, ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਦੱਸ ਮੱਥਾ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਤੇ ਸਾਰੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਇੱਥੋਂ ਲੈ ਜਾਂਦੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਯੋਗ ਹੋਵੇਗਾ। ਮੈਂ ਰਾਮ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਸੁਣੀ ਅਤੇ ਵੇਖੀ ਵੀ ਹੈ—ਉਹ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਦੇਵਤਾ, ਗੰਧਰਵ, ਸੱਪ ਜਾਂ ਰਾਖਸ਼ਸ ਵੀ ਰਾਮ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ। ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਧਨੁਸ਼ ਨਾਲ, ਇੰਦਰ ਸਮਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਤਰਨ, ਤਾਂ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਨੂੰ ਕੌਣ ਰੋਕ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਉਹ ਤਾਂ ਅੱਗ ਵਰਗੇ ਹਨ, ਜੋ ਹਵਾ ਨਾਲ ਹੋਰ ਭੜਕਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਕੌਣ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਰੋਕ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਫੌਜਾਂ ਦੇ ਨਾਸਕ ਹਨ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕੰਬਾਉਣ ਵਾਲੇ ਮਸਤ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਖੜੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤੀਰ ਪ੍ਰਲਯਕਾਲ ਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ? ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਾਨਰ, ਜਲਦੀ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਮੁਖੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲਿਆਉ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਰਾਮ ਦੀ ਵਿਛੋੜੇ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹਾਂ—ਮੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਕਰ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੁੰਦਰ ਕਾਂਡ ਦੇ ਅਠੱਤੀਵੇਂ ਸਰਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ, ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼ੇਰ, ਹਨੁਮਾਨ, ਸੀਤਾ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੜੀ ਮਿੱਠੀ ਤੇ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। "ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਕਿਹਾ, ਹੇ ਮੰਗਲਮਈ ਰੂਪ ਵਾਲੀ, ਉਹ ਬਿਲਕੁਲ ਠੀਕ ਹੈ। ਇਹ ਇਸਤਰੀ ਸੁਭਾਵ, ਪਤਿਵਰਤਾ ਅਤੇ ਲਾਜਵਤੀ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਕੇ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਦੂਜਾ ਕਾਰਨ, ਜਨਕਨੰਦਿਨੀ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਲਾਜ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਰਾਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦਾ ਛੂਹਣਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ—ਇਹ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਬਿਲਕੁਲ ਠੀਕ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਾਮ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੋ। ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੌਣ ਐਸਾ ਬੋਲ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਕਾਕੁਤਸਥ ਰਾਮ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਅਤੇ ਕਰਤੂਤਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣਣਗੇ। ਕਈ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਪਿਆਰ ਭਰੇ ਮਨ ਨਾਲ ਮੈਂ ਇਹ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ, ਸਮੁੰਦਰ ਵੀ ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਹੈ—ਇਸ ਲਈ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਯੋਗਤਾ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ, ਮੈਂ ਇਹ ਕਿਹਾ। ਮੇਰੀ ਤਾਂ ਇੱਛਾ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਹੀ ਤੁਹਾਡੀ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਕਰਾ ਦਿਆਂ, ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਕਰਕੇ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ, ਤਾਂ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਦੇਵੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ ਤੁਹਾਡੀ ਪਛਾਣ ਕਰ ਸਕਣ।" ਹਨੁਮਾਨ ਵਲੋਂ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਕੁਲ ਦੀ ਧੀ ਵਰਗੀ ਸੀਤਾ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ, ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਰੁੰਝੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀਆਂ: "ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ—ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਕਹਿਣਾ: ਚਿਤਰਕੂਟ ਪਹਾੜ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠਾਂ, ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਤਪਸਵੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਜੜਾਂ, ਫਲ ਤੇ ਪਾਣੀ ਪ੍ਰਚੁਰ ਹਨ, ਮੰਦਾਕਿਨੀ ਨਦੀ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਜਿੱਥੇ ਸਿੱਧ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਭਰੇ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਭਿੱਜ ਕੇ, ਘੁੰਮਦੇ ਹੋਏ, ਮੇਰੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਆ ਬੈਠੇ। ਉਦੋਂ ਇੱਕ ਕਾਂ, ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਮਾਸ ਲੈ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਚੁੰਘਣ ਲੱਗਾ। ਮੈਂ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਡਿੱਗ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਕਾਂ ਨੂੰ ਭਜਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਕਾਂ ਮੈਨੂੰ ਚੀਰ ਗਿਆ, ਤੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਲੁਕ ਗਿਆ; ਉਹ ਮਾਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ, ਰੁਕਿਆ ਨਹੀਂ। ਜਦ ਮੈਂ ਕਾਂ ਉੱਤੇ ਗੁੱਸੇ ਹੋਈ, ਆਪਣੀ ਕਮਰਬੰਧ ਖਿੱਚ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਮੇਰਾ ਵਸਤ੍ਰ ਢਿੱਲਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਦ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਦੇਖ ਲਿਆ। ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਹੱਸਿਆ, ਤੇ ਮੈਂ ਗੁੱਸੇ ਤੇ ਲਾਜ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਕਾਂ ਵਲੋਂ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਕੇ, ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆ ਗਈ। ਫਿਰ, ਥੱਕ ਕੇ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਪੈਟ ਤੇ ਆ ਗਈ; ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੈਂ ਗੁੱਸੇ ਸੀ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ। ਮੇਰਾ ਚਿਹਰਾ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਅੱਖਾਂ ਪੋਂਛ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਕਾਂ ਵਲੋਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ। ਥਕਾਵਟ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਸੁੱਤੀ ਰਹੀ; ਫਿਰ, ਬਾਰੀ-ਬਾਰੀ, ਰਾਮ ਜੀ ਮੇਰੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਤੇ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਸੁੱਤੇ। ਤਦ ਮੁੜ ਉਹ ਕਾਂ ਆ ਗਿਆ; ਜਦ ਮੈਂ ਨੀਂਦ ਤੋਂ ਜਾਗੀ ਤੇ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਦੀ ਗੋਦ ਤੋਂ ਉਠੀ, ਤਦ ਕਾਂ ਆ ਕੇ ਮੇਰੇ ਛਾਤੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਚੋਟ ਮਾਰੀ। ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉੱਡ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਕੀਤਾ; ਤਦ ਰਾਮ ਉੱਠੇ, ਤੇ ਲਹੂ ਦੇ ਕਤਰੇ ਵਗਦੇ ਵੇਖੇ। ਉਹਨੇ, ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਦੀ ਛਾਤੀ ਤੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ਵੇਖ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਕ੍ਰੋਧੀ ਨਾਗ ਵਾਂਗ, ਇਹ ਬੋਲ ਕਹੇ: 'ਕਿਸ ਨੇ, ਹੇ ਨਾਗ-ਨਾਸਿਕਾ ਵਾਲੀ, ਤੇਰੀ ਛਾਤੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜ਼ਖ਼ਮ ਕੀਤਾ? ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਪੰਜ-ਸਿਰ ਵਾਲੇ ਨਾਗ ਨਾਲ ਖੇਡਣ ਦੀ ਹਿਮਤ ਕਰਦਾ ਹੈ?' ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਕਾਂ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸਦੇ ਨੁਕੀਲੇ ਨੱਖ ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਿਥੜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਾਂ ਇੰਦਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼, ਜਿਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਚੱਕਰ ਲਾਇਆ ਸੀ। ਫਿਰ, ਰਾਮ ਨੇ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਅਸਨਾਨ ਦੇ ਆਸਨ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਰਭ ਘਾਸ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਅਸਤਰ ਨਾਲ ਸੰਯੁਕਤ ਕੀਤਾ; ਉਹ ਘਾਸ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਜਲਦ ਚਮਕਦਾ ਦਰਭ ਦਾ ਤੀਰ ਕਾਂ ਵੱਲ ਸੁੱਟਿਆ, ਅਤੇ ਉਹ ਤੀਰ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਾਂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ।