ਸੀਤਾ ਜੀ, ਜੋ ਵਿਛੋੜੇ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀਆਂ ਗਹਿਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਆਸ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਸੁਰਮੀਤਰਾ ਦੇ ਲਾਲ, ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਰਾਛਸਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰ ਦੇਣਗੇ। ਉਹ ਇਹ ਵੀ ਆਸ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਜਲਦੀ ਹੀ ਉਹ ਰਾਵਣ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਹੋਏ ਵੇਖਣਗੀਆਂ। ਉਹ ਸੋਚਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਰਾਮ ਜੀ ਦਾ ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ ਤੇ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਸੁਗੰਧੀ ਮੂੰਹ, ਮੇਰੇ ਕਰਕੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਸੁੱਕ ਨਾ ਜਾਏ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਮੁੱਕਣ 'ਤੇ ਕਮਲ ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਯਾਦ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਜਦ ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਧਰਮ ਲਈ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਤੇ ਮੈਨੂੰ, ਇਕ ਅਉਰਤ ਨੂੰ, ਪੈਦਲ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਲੈ ਗਏ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਾ ਡਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਪਛਤਾਵਾ। ਉਹ ਆਸ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਹੁਣ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਹਿੰਮਤ ਬਣੀ ਰਹੇ। ਸੀਤਾ ਜੀ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਰਾਮ ਜੀ ਲਈ ਨਾ ਮਾਂ, ਨਾ ਪਿਓ, ਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਮੈਨੂੰ ਵੱਧ ਪਿਆਰਾ ਜਾਂ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ ਹੀ ਜੀਉਂਦੀ ਹਾਂ। ਇਹ ਸਭ ਗੰਭੀਰ ਬਾਤਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਣੀ ਸੀਤਾ ਜੀ ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਕੋਲ ਚੁੱਪ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰਾਮ-ਭਰੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਮੁੜ ਸੁਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ, ਜੋ ਮਹਾਂਬਲੀ ਹਨ, ਸੀਤਾ ਜੀ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਰਾਮ ਜੀ, ਕਮਲ-ਨੇਤਰ ਵਾਲੇ, ਤੁਹਾਡੇ ਇਥੇ ਹੋਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਸ਼ਚੀ ਨੂੰ ਲੈ ਆਉਣ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਰੰਤ ਲੈ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣਣਗੇ, ਰਘੁਨਾਥ ਜੀ ਬੜੀ ਸੇਨਾ, ਵਾਨਰ ਤੇ ਰੀਛਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਆ ਜਾਣਗੇ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲੈਣਗੇ ਤੇ ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਰਾਛਸ-ਰਹਿਤ ਕਰ ਦੇਣਗੇ। ਜੇ ਮੌਤ, ਦੇਵਤੇ ਜਾਂ ਮਹਾ ਅਸੁਰ ਵੀ ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਣ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਦੇਣਗੇ।" ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, "ਰਾਮ ਜੀ, ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖ ਕੇ ਦੁਖੀ ਹਨ, ਉਹ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਸਿੰਘ ਵਲੋਂ ਪੀੜਤ ਹਾਥੀ। ਮੈਂ ਮੰਦਰ, ਤੁਹਾਡੇ ਫਲ-ਫੁੱਲ, ਮਲਯ, ਵਿਂਧਯ, ਮੇਰੁ ਤੇ ਦਰਦੁਰ ਪਹਾੜ ਦੀ ਸੌਂਹ ਚੁੱਕ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ—ਤੁਸੀਂ ਜਲਦੀ ਰਾਮ ਜੀ ਦਾ ਸੋਹਣਾ ਚਿਹਰਾ, ਲਾਲ ਬਿੰਬ ਫਲ ਵਰਗੇ ਰਸਾਲ ਹੋਠ, ਸੁੰਦਰ ਕੰਨ ਫੁੱਲ, ਚੰਨ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਂ ਵਰਗਾ, ਵੇਖੋਗੀ। ਜਲਦੀ ਹੀ, ਹੇ ਵੈਦੇਹੀ, ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਸ੍ਰਵਣ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਦੇਖੋਗੀ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਮਹਾ-ਨਾਗ ਦੇ ਸਿਖਰ ਉੱਤੇ ਬੈਠਿਆ ਹੋਵੇ।" "ਰਘੁਨਾਥ ਜੀ ਨਾ ਮਾਸ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਮਦਿਰਾ ਪੀਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਸਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਜੰਗਲ ਦੇ ਭੋਜਨ ਦਾ ਹੀ ਪੰਜਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਮੱਖੀਆਂ, ਮੱਛਰ, ਕੀੜੇ ਜਾਂ ਸਰਪ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹਟਾਉਂਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਸਦਾ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਰਾਮ ਜੀ ਸਦਾ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਸਦਾ ਦੁਖੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਯਾਦ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸੋਚਦੇ। ਉਹ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਸਦਾ ਨੀਂਦ ਰਹਿਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੌਂਦੇ ਵੀ ਹਨ, ਤਾਂ ਵੀ 'ਸੀਤਾ, ਸੀਤਾ' ਕਹਿ ਕੇ ਜਾਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਕੋਈ ਫਲ ਜਾਂ ਫੁੱਲ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੁਝ ਸੁੰਦਰ ਦੇਖਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਤ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਕਸਰ ਹਾਏ ਕਹਿ ਕੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਵਡੇ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਰਘੁਨਾਥ ਜੀ, ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਣ ਵਿੱਚ ਡਿੱਠ, ਸਦਾ ਦੁਖੀ, 'ਸੀਤਾ, ਸੀਤਾ' ਕਰਦੇ, ਸਿਰਫ਼ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਹੀ ਹਰ ਯਤਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।" ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਦੇ ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਸਿਫਤ ਭਰੇ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਜੀ ਦਾ ਦੁੱਖ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਵਿਚ ਸਾਂਝੀ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਪੂਰਨਮਾਂ ਦੇ ਚੰਨ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਚਮਕ ਲਿਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਫਿਰ, ਅਗਲਾ ਪ੍ਰਸੰਗ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਸੀਤਾ ਜੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਪੂਰਨਮਾਂ ਚੰਨ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਧਰਮ ਤੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਗੱਲਾਂ ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, "ਹੇ ਵਾਨਰ, ਤੇਰੇ ਬਚਨ ਅਮ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਜਹਿਰੀਲਾ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਲੱਗਦਾ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਮ ਜੀ ਦਾ ਮਨ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਤਾਂ ਦੁਖ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹਨ। ਚਾਹੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਭਾਰੀ ਦੁੱਖ, ਮੌਤ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਰੱਸੀ ਵਾਂਗ ਖਿੱਚ ਕੇ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।" "ਨਿਸ਼ਚਤ ਹੀ, ਹੇ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਜੀਵ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਉਸ ਤੋਂ ਜਿੱਤੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀ; ਦੇਖ, ਕਿਵੇਂ ਸੌਮੀਤ੍ਰੀ, ਮੈਂ ਤੇ ਰਾਮ ਜੀ ਸਭ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਹੋਏ ਹਾਂ। ਰਘੁਨਾਥ ਜੀ ਕਿਵੇਂ ਦੁੱਖ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਟੁੱਟੀ ਹੋਈ ਨਾਵ ਵਿੱਚ ਤੈਰ ਕੇ ਪਾਰ ਲੰਘਣਗੇ? ਜਦ ਉਹ ਰਾਛਸਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਣਗੇ, ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਸਜਾ ਦੇਣਗੇ, ਲੰਕਾ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰ ਦੇਣਗੇ, ਫਿਰ ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਮੈਨੂੰ ਕਦੋਂ ਵੇਖਣਗੇ?" "ਉਹਨੂੰ ਜਲਦੀ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਾਲ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਰਹਿ ਜਾਵੇਗੀ। ਦਸਵਾਂ ਮਹੀਨਾ ਲੰਘ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਹੁਣ ਕੇਵਲ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਬਾਕੀ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਠੋਰ ਰਾਵਣ ਨੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸਮਾਂ ਨਿਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਮੇਰੇ ਦੇਵਰ ਵਿਭੀਸ਼ਣ, ਜੋ ਮੇਰੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਨੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਮਝਾਇਆ, ਪਰ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ।" "ਰਾਵਣ ਮੈਨੂੰ ਵਾਪਸ ਦੇਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ; ਉਸਦੇ ਮੌਤ ਉਸਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਮੇਂ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਹੇ ਵਾਨਰ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਦੀ ਵੱਡੀ ਧੀ ਕਲਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਭੇਜਿਆ, ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪ ਆ ਕੇ ਇਹ ਗੱਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਇਕ ਗਿਆਨਵਾਨ ਤੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਛਸ, ਅਵਿੰਧਯਾ ਨਾਮ ਦਾ, ਜੋ ਰਾਵਣ ਵਲੋਂ ਬਹੁਤ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਹੈ, ਨੇ ਵੀ ਰਾਛਸਾਂ ਨੂੰ ਰਾਮ ਜੀ ਵਲੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ, ਪਰ ਰਾਵਣ ਉਸ ਦੀ ਭਲਾਈ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦਾ।" "ਹੇ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੈਂ ਆਸ ਕਰਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਜਲਦੀ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਉਣ; ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰਾ ਅੰਤਰ ਆਤਮਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਗੁਣ ਹਨ। ਉਤਸ਼ਾਹ, ਹਿੰਮਤ, ਸ਼ਕਤੀ, ਦਇਆ, ਕ੍ਰਿਤਜਤਾ, ਸ਼ੂਰਵੀਰਤਾ ਤੇ ਬਲ—ਇਹ ਸਭ ਗੁਣ ਰਘੁਨਾਥ ਜੀ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੇ ਬਿਨਾ, ਜਨਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਚੌਦਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਰਾਛਸਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਵੈਰੀ ਕੌਣ ਨਹੀਂ ਡਰਦਾ ਹੋਵੇਗਾ? ਉਹ ਮਨੁੱਖ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਮੁਸੀਬਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵੀ ਆਪਣੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਖੋ ਸਕਦਾ; ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਇੰਝ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਪੂਲੋਮਜਾ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਜਾਣਦੀ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੀਤਾ ਜੀ ਦੀ ਆਸ, ਦੁੱਖ ਤੇ ਉਮੀਦਾਂ ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਆ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮ-ਪੂਰਨ, ਵਿਸ਼ਵਾਸਯੋਗ ਖ਼ਬਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।