ਜਦੋਂ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਨੇ ਮਾਤਾ ਸੀਤਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਜੀ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਸੀਤਾ ਜੀ ਨੇ ਉਮੀਦ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ। ਉਹ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀਆਂ, “ਮੈਂ ਆਸ ਕਰਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਮਹਾਨ ਬਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਆਪਣੇ ਵਿਰਲੇ ਤੇ ਦਲੇਰ ਬਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਜਰੂਰ ਆਉਣਗੇ। ਮੈਂ ਆਸ ਕਰਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਸੁਮੀਤਰਾ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਵੀਰ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰੇਗਾ। ਮੈਂ ਆਸ ਕਰਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਜਲਦੀ ਹੀ ਮੈਂ ਰਾਵਣ ਨੂੰ, ਉਸਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਤੀਖੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਮਾਰੇ ਹੋਏ ਵੇਖਾਂ।” ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦੀਆਂ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀਆਂ, “ਉਸਦਾ ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਕਮਲ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲਾ ਚਿਹਰਾ, ਮੇਰੇ ਕਰਕੇ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਸੁੱਕ ਨਾ ਜਾਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਮੁੱਕਣ ਤੇ ਕਮਲ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਰਾਜਧਰਮ ਲਈ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਛੱਡਿਆ ਤੇ ਮੈਨੂੰ, ਇੱਕ ਪੈਦਲ ਔਰਤ ਨੂੰ, ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਲੈ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਨਾ ਡਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ, ਨਾ ਦੁੱਖ। ਮੈਂ ਆਸ ਕਰਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਹੁਣ ਵੀ ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਹੌਸਲਾ ਬਣਿਆ ਰਹੇ। ਰਾਮ ਜੀ ਲਈ ਮੈਂ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹਾਂ—ਨਾ ਮਾਂ, ਨਾ ਪਿਤਾ, ਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਮੈਨੂੰ ਵਰਗਾ ਪਿਆਰਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਇੰਨੀ ਹੀ ਉਮਰ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਲਵਾਂ।” ਇਨ੍ਹਾਂ ਭਾਰੀ ਭਰਕਮ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਬਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਜੀ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਈ, ਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਰਾਮ ਜੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਨ ਦੀ ਆਸ ਕਰਨ ਲੱਗੀ। ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਬਲੀ ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਸਿਰ ਤੇ ਰੱਖੇ ਤੇ ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਰਾਮ, ਜੋ ਕਮਲ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਾਣਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਹੋ। ਇਸੀ ਕਰਕੇ ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਸ਼ਚੀ ਨੂੰ ਲਿਆਉਂਦੇ ਜਿਵੇਂ ਤੁਰੰਤ ਨਹੀਂ ਲੈ ਆਉਂਦਾ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੇਗਾ, ਰਾਘਵ ਮਹਾਨ ਬਾਨਰਾਂ ਤੇ ਰੀਛਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਲੈ ਕੇ ਜਲਦੀ ਆਵੇਗਾ। ਉਹ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ, ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ। ਜੇ ਮੌਤ, ਦੇਵਤਾ ਜਾਂ ਮਹਾਨ ਅਸੁਰ ਵੀ ਰਾਮ ਦੇ ਰਸਤੇ ਆਉਣ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਦੇਵੇਗਾ। ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਮਣੀ! ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖਣ ਕਰਕੇ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਕੋਈ ਚੈਨ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਸਿੰਘ ਵਲੋਂ ਤੰਗ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਹਾਥੀ। ਮੈਂ ਮੰਦਰ, ਮਲਯ, ਵਿਂਧਯ, ਮੇਰੂ, ਦਰਦੁਰ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਹਾੜਾਂ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫਲ-ਫੁੱਲ ਦੀ ਕਸਮ ਖਾਂ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਜਲਦੀ ਹੀ ਰਾਮ ਜੀ ਦਾ ਸੋਹਣਾ ਚਿਹਰਾ, ਲਾਲ ਬਿੰਬਾ ਫਲ ਵਰਗੇ ਰੂਹਲੇ ਹੋਠ, ਸੁੰਦਰ ਕੰਨ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ, ਪੂਰਨ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ, ਵੇਖੋਗੀ।” “ਹੇ ਵੈਦੇਹੀ! ਤੁਸੀਂ ਜਲਦੀ ਹੀ ਪ੍ਰਸ੍ਰਵਣ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਮਹਾਨ ਸੱਪ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦੇ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਵੇਖੋਗੀ। ਰਾਘਵ ਨਾ ਮਾਸ ਖਾਂਦੇ, ਨਾ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਂਦੇ; ਉਹ ਸਦਾ ਜੰਗਲ ਦੀ ਸੁੱਚੀ ਭੋਜਨ ਦੀ ਹੀ ਪੰਜਵੀਂ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਮੱਖੀਆਂ, ਮੱਛਰ, ਕੀੜੇ ਜਾਂ ਸਰਪ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹਟਾਉਂਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਦਾ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਤੁਹਾਡੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹਨ। ਰਾਮ ਸਦਾ ਮੈਡੀਟੇਸ਼ਨ ਵਿਚ ਲਗੇ ਰਹਿੰਦੇ, ਦੁੱਖੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸੋਚਦੇ, ਸਿਰਫ ਤੁਹਾਡੀ ਲੋੜ ਵਿਚ ਗੁੰਮ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਰਾਮ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਸਦਾ ਜਾਗਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੁੱਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਵੀ 'ਸੀਤਾ, ਸੀਤਾ' ਕਹਿ ਉਠ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਉਹ ਕੋਈ ਫਲ, ਫੁੱਲ ਜਾਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਆਹ ਭਰ ਕੇ, 'ਹਾਏ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰੀਤਮ,' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਦੇਵੀ! ਇਹ ਵੱਡੇ ਆਤਮਾ ਵਾਲਾ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਆਪਣੇ ਵਚਨ ਤੇ ਅਡਿੱਠ, ਸਦਾ ਦੁਖੀ, ਸਦਾ 'ਸੀਤਾ' ਕਹਿੰਦਾ, ਸਿਰਫ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਹਰ ਉਪਕਰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।” ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਦੀਆਂ ਇਹ ਮਿੱਠੀਆਂ ਤੇ ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਜੀ ਦਾ ਦੁੱਖ ਘਟ ਗਿਆ। ਉਹ ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਸਾਂਝੀ ਹੋ ਗਈ, ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦਾ ਚੰਦਰਮਾ ਬੱਦਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਵੀ ਚਮਕ ਉਠਿਆ। ਹੁਣ, ਸੀਤਾ ਜੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਪੂਰਨ ਚੰਦ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਧਰਮ ਤੇ ਉਦੇਸ਼ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀਆਂ, “ਹੇ ਬਾਨਰ! ਤੇਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਅਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਜ਼ਹਿਰ ਵੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਮ ਜੀ ਦਾ ਮਨ ਕਦੇ ਡੋਲਦਾ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਉਹ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਗਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਭਾਰੀ ਦੁੱਖ, ਮੌਤ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਰੱਸੀ ਵਾਂਗ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਜੀਵ ਦੀ ਤਕਦੀਰ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਟਾਲ ਸਕਦਾ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਬਾਨਰ! ਦੇਖ, ਕਿਵੇਂ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਮੈਂ ਤੇ ਰਾਮ ਜੀ—all ਤਕਦੀਰ ਦੇ ਮਾਰੇ ਹੋਏ ਹਾਂ। ਰਾਘਵ ਇਸ ਦੁੱਖ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਟੁੱਟੀ ਹੋਈ ਨੌਕਾ ਨਾਲ ਪਾਰ ਕਿਵੇਂ ਲੰਘੇਗਾ?” ਸੀਤਾ ਜੀ ਨੇ ਆਸ ਭਰੀ, “ਜਦੋਂ ਰਾਘਵ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰੇਗਾ, ਰਾਵਣ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕਰੇਗਾ, ਤੇ ਲੰਕਾ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰੇਗਾ, ਉਦੋਂ ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਮੈਨੂੰ ਕਦੋਂ ਵੇਖੇਗਾ? ਉਸਨੂੰ ਜਲਦੀ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, 'ਜਲਦੀ ਕਰੋ!' ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰੀ ਉਮਰ ਸਿਰਫ਼ ਇਸੀ ਸਾਲ ਤੱਕ ਹੈ। ਦਸਵਾਂ ਮਹੀਨਾ ਲੰਘ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਹੁਣ ਰਾਵਣ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਬਾਕੀ ਹਨ। ਮੇਰੇ ਦੇਵਰ ਵਿਭੀਸ਼ਣ, ਮੇਰੀ ਛੁਟਕਾਰਾ ਲਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਰਾਵਣ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦਾ। ਰਾਵਣ ਮੈਨੂੰ ਵਾਪਸ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ, ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਮੌਤ ਉਸਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਕਾਲ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ। ਹੇ ਬਾਨਰ! ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਦੀ ਵੱਡੀ ਧੀ ਕਲਾ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਵਲੋਂ ਭੇਜੀ ਗਈ, ਨੇ ਆ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪ ਦੱਸਿਆ। ਇਕ ਗਿਆਨੀ ਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਰਾਖਸ਼ਸ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਅਵਿੰਦ੍ਯਾ ਹੈ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਆਦਰਯੋਗ ਤੇ ਰਾਵਣ ਵਲੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੇ ਵੀ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਰਾਮ ਵਲੋਂ ਨਾਸ ਹੋਵੇਗਾ, ਪਰ ਰਾਵਣ ਉਸ ਦੀ ਭਲਾਈ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦਾ।” ਫਿਰ ਸੀਤਾ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬਾਨਰ! ਮੈਂ ਆਸ ਕਰਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਜਲਦੀ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰਾ ਅੰਤਰ ਆਤਮਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਗੁਣਵਾਨ ਹੈ। ਉਤਸ਼ਾਹ, ਹੌਸਲਾ, ਤਾਕਤ, ਦਇਆ, ਕ੍ਰਿਤਘਨਤਾ, ਵੀਰਤਾ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਗੁਣ ਰਾਘਵ ਵਿਚ ਹਨ। ਜਿਸਨੇ ਜਨਸਥਾਨ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਚੌਦਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਉਸਤੋਂ ਵੈਰੀ ਕੌਣ ਨਹੀਂ ਡਰੇਗਾ?” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਾਤਾ ਸੀਤਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਦੁੱਖ, ਆਸ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚ ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਜੀ ਲਈ ਪਿਆਰ ਤੇ ਉਮੀਦ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵਗਣ ਲੱਗੀ।