ਰਾਮਚੰਦਰ ਜੀ, ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸੁਰਤਨ, ਸੁਣੋ। ਜਦੋਂ ਭਾਗੀਰਥ ਨੇ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਤੇ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਉੱਚੀ ਤਪਸਿਆ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ, ਮਹਾਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਬਿੰਦੁਸਰਸ ਝੀਲ ਵੱਲ ਛੱਡਿਆ; ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਗੰਗਾ ਉਤਰੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਸੱਤ ਧਾਰਾਵਾਂ ਨਿਕਲ ਆਈਆਂ। ਹਲਾਦਿਨੀ, ਪਾਵਨੀ ਅਤੇ ਨਲਿਨੀ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਸ਼ਿਵ ਦੀਆਂ ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਰਾਵਾਂ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਵਹੀਆਂ। ਸੁਚਕਸ਼ੁ, ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਸਿੰਧੂ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਵੈਸਟ ਵੱਲ ਚੱਲੀਆਂ। ਸੱਤਵੀਂ ਧਾਰਾ ਭਾਗੀਰਥ ਦੇ ਰਥ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਚੱਲੀ। ਭਾਗੀਰਥ, ਜੋ ਰਾਜਰਸ਼ੀ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਦਿਵ੍ਯ ਰਥ ‘ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਿਆ। ਮਹਾਨ ਗੰਗਾ ਅੱਗੇ ਵਹੀ, ਭਾਗੀਰਥ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ; ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਸਿਰ ਤੋਂ, ਗੰਗਾ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਉਤਰੀ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਪਾਣੀ ਵਹਿਆ, ਉਸ ਨਾਲ ਭਿਆਨਕ ਧੁਨ ਹੋਈ, ਮੱਛੀਆਂ, ਕਛੂਏ ਅਤੇ ਡੋਲਫਿਨਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਉਸ ਵਿੱਚ ਵਹੇ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਾਣੀ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਡਿੱਗਿਆ, ਧਰਤੀ ਚਮਕ ਉਠੀ; ਦੇਵਤਿਆਂ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਯਕਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਧਾਂ ਨੇ ਵੀ ਇਹ ਵਿਲੱਖਣ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਿ ਦੇਖੀ। ਉਹ ਸਭ ਨੇ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਉਤਰਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਉਡਦੇ ਮਹਲਾਂ, ਸ਼ਹਿਰਾਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਕਾਸ਼ੀ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ। ਦੇਵਤਾ ਉਥੇ ਆਪਣੇ ਨਾਵਾਂ ‘ਚ ਵਹੇ; ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਇਸ ਅਦਭੁਤ, ਉੱਚੇ ਉਤਰਨ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ, ਅਣਗਣ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ, ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ; ਉਡਦੇ ਹੋਏ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਚਮਕਦੇ ਰਹੇ। ਆਕਾਸ਼ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੌ ਸੂਰਜਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ; ਡੋਲਫਿਨ, ਸੱਪ ਅਤੇ ਮੱਛੀਆਂ ਉਥੇ ਵਿਹੜੇ। ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ, ਹਲਕੇ, ਉਚਾਲੇ ਪਾਣੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਆਕਾਸ਼ ਪਤਝੜ ਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੰਸਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਕਦੇ ਨਦੀ ਤੇਜ਼ ਵਹੀ, ਕਦੇ ਵਕਰੀ, ਕਦੇ ਪਸਾਰੀ ਹੋਈ। ਕਦੇ ਉਹ ਉਚਾਲੀ, ਕਦੇ ਧੀਮੀ ਅਤੇ ਨਰਮ ਵਹੀ; ਕਦੇ ਪਾਣੀ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਟਕਰਾਇਆ। ਵਾਰ-ਵਾਰ, ਗੰਗਾ ਉਪਰ ਉਠੀ ਤੇ ਫਿਰ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਡਿੱਗੀ; ਜੋ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਡਿੱਗਿਆ, ਉਹ ਫਿਰ ਜ਼ਮੀਨ ‘ਤੇ ਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਪਾਣੀ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਅਪਵਾਦ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਚਮਕ ਉਠਿਆ; ਉਥੇ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਵੱਸਦੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੇ—ਭਾਵਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਡਿੱਗੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਿਹਾ। ਜੋ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਸ਼ਾਪ ਵਜੋਂ ਡਿੱਗੇ ਸਨ—ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਥੇ ਸਨਾਨ ਕੀਤਾ, ਅਪਵਾਦ ਮੁਕਾ ਲਿਆ; ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਧੋਏ ਗਏ, ਉਹ ਸ਼ੁਭਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਮੁੜ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ, ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ; ਲੋਕ ਉਸ ਚਮਕਦਾਰ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ। ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਏ; ਭਾਗੀਰਥ, ਰਾਜਰਸ਼ੀ, ਆਪਣੇ ਦਿਵ੍ਯ ਰਥ ‘ਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ। ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ, ਗੰਗਾ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਚੱਲੀ; ਸਾਰੇ ਦੇਵ, ਰਿਸ਼ੀ, ਦੈਤ, ਦਾਨਵ, ਰਾਖਸ਼ਸ— ਗੰਧਰਵਾਂ ਅਤੇ ਯਕਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਕਿਨਨਰ, ਮਹਾਨ ਸੱਪ, ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ, ਹੇ ਰਾਮਾ, ਭਾਗੀਰਥ ਦੇ ਰਥ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਚੱਲੇ। ਸਾਰੇ ਜਲ-ਜੀਵ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਚੱਲੇ; ਜਿੱਥੇ ਭਾਗੀਰਥ ਗਿਆ, ਉਥੇ ਮਹਾਨ ਗੰਗਾ ਵੀ ਗਈ। ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਦੀ, ਪਾਪ-ਨਾਸਕ, ਅੱਗੇ ਵਧੀ; ਫਿਰ ਜਹਨੂ ਦੇ ਯਜਨ-ਸਥਲ ‘ਤੇ, ਜਹਨੂ—ਜੋ ਅਦਭੁਤ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ—ਉਥੇ ਗੰਗਾ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਯਜਨ-ਸਥਲ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਇਹ ਹਠ ਦੇਖ ਕੇ, ਜਹਨੂ ਗੁੱਸੇ ‘ਚ ਆਇਆ, ਹੇ ਰਾਘਵ। ਜਹਨੂ ਨੇ ਸਾਰੀ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਪੀ ਗਿਆ—ਇਹ ਨਿਰਾਲਾ ਕਾਰਜ ਸੀ। ਫਿਰ ਦੇਵ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਹਾਨ ਜਹਨੂ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਧੀ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਵੇ। ਫਿਰ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਜਹਨੂ ਨੇ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੰਨਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕੀਤਾ; ਇਸ ਲਈ, ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਜਹਨੂ ਦੀ ਧੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਾਹਨਵੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਗੰਗਾ ਨੇ ਮੁੜ ਭਾਗੀਰਥ ਦੇ ਰਥ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਇਹ ਮਹਾਨ ਨਦੀ ਸਮੁੰਦਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੀ। ਉਹ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਗਈ, ਭਾਗੀਰਥ ਦੇ ਕਰਤਬ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ; ਭਾਗੀਰਥ, ਰਾਜਰਸ਼ੀ, ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਲੈ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਰਾਖ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ ਤੇ ਚੇਤਨਾ ਰਹਿਤ ਸਨ; ਫਿਰ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਉੱਤਮ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰਾਖ ਧੋਤੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਮੁਕ ਗਏ, ਅਤੇ ਉਹ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਏ, ਹੇ ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ। ਫਿਰ, ਰਾਜਾ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਪੂਰਵਜ ਰਾਖ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਰਾਖ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵਹੀ, ਹੇ ਰਾਮਾ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਰਵਰ, ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ— "ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸਾਗਰ ਦੇ ਮਹਾਨ ਸਤਕਾ ਸਾਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਸਵਰਗ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ। ਜਦ ਤਕ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਪਾਣੀ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਸਾਗਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਗੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ। ਅਤੇ ਇਹ ਗੰਗਾ ਤੇਰੀ ਵੱਡੀ ਧੀ ਹੋਵੇਗੀ; ਤੇਰੇ ਕਰਤਬ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗੀ। ਦਿਵ੍ਯ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਥਾਗਾ ਅਤੇ ਭਾਗੀਰਥੀ ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ; ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਤਿੰਨ ਪਥਾਂ ‘ਤੇ ਵਹੀ, ਉਹ ਤ੍ਰਿਪਥਾਗਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਸਾਰੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦਾ ਪੂਰਵਜ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਾ; ਜਲ-ਕਰਮ ਕਰ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਵਚਨ ਪੂਰਾ ਕਰ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਾਗੀਰਥ ਦੀ ਤਪਸਿਆ, ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ, ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ, ਸਾਗਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਗਏ, ਅਤੇ ਗੰਗਾ, ਜਾਹਨਵੀ, ਭਾਗੀਰਥੀ, ਤ੍ਰਿਪਥਾਗਾ—ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਬਣੀ।