ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ, ਜੋ ਕੇਸਰੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਵਾਯੂ ਦੇ ਅਵਤਾਰ ਹਨ, ਸਿਤਾ ਮਾਤਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਕੇ ਬੜੀ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, “ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਇਕੱਲਾ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ 'ਤੇ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਚਾਹੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇ, ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ। ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਜਾ ਕੇ, ਤੁਹਾਡੀ ਖੋਜ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਮੈਨੂੰ ਵਾਨਰ ਸੈਨਾ ਮਿਲੀ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੀ ਵਿਛੋੜੀ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਮੇਰਾ ਇੱਥੇ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਗਿਆ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਾਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਡੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲੀ ਸੀ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਇਹ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂਗਾ, ਅਤੇ ਰਾਘਵ, ਜੋ ਬੜੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜਲਦੀ ਹੀ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆਵੇਗਾ। ਰਾਵਣ, ਜੋ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ, ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਸਗੇ-ਸਬੰਧੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਰਾਮ ਜੀ ਮਾਰ ਦੇਣਗੇ। ਵੈਦੇਹੀ, ਇੱਕ ਪਰਵਤ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਮਾਲਯਵਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਰਵਤ ਹੈ। ਉਥੋਂ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਕੇਸਰੀ, ਗੋਕਰਣ ਪਰਵਤ ਤੇ ਗਏ ਸਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ, ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ 'ਤੇ, ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸਥਾਨ ਨੂੰ ਦਰਿਆ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤਟ ਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਮੈਥਿਲੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ ਮੈਂ ਵਾਯੂ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਜਨਮਿਆ। ਆਪਣੀ ਕਰਤੂਤਾਂ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਹਨੁਮਾਨ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ। ਵੈਦੇਹੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਪਤੀ ਦੀਆਂ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਤੁਹਾਡਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਬਣੇ। ਜਲਦੀ ਹੀ, ਰਾਘਵ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਥੋਂ ਲੈ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਿਤਾ, ਜੋ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਥੱਕ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਦੀਆਂ ਸਮਝਦਾਰੀ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਮ ਜੀ ਦਾ ਦੂਤ ਮੰਨ ਲਿਆ। ਜਾਨਕੀ, ਬੇਮਿਸਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਓਹਲੇ ਹੋ ਗਈ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ 'ਚੋਂ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਹੰਝੂ ਵਹਿ ਪਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਲਕਾਂ ਕੰਬ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਉਸ ਦਾ ਸੋਹਣਾ ਚਿਹਰਾ, ਲਾਲੀ ਅਤੇ ਚਿੱਟੀ ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਚੰਦ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕਣ ਲੱਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਹੂ ਦੀ ਪਕੜ ਤੋਂ ਚੰਦ ਛੁਟ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਸਿਤਾ ਨੇ ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਛਾਣ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਇਹ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਫਿਰ, ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ, ਜੋ ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਨੋਹਰ ਸੀ, ਸੰਜੀਦਾ ਬੋਲ ਬੋਲ ਕੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਥਿਲੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਧੀਰਜ ਧਾਰੋ। ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ, ਜਾਂ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਕਿ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਵਾਪਸ ਜਾਵਾਂ?” ਜਦੋਂ ਸ਼ੰਭੁ-ਸਦਨ ਵਿੱਚ ਮਹਾ ਵਾਨਰ ਨੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਮਹਾ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ 'ਤੇ, ਤਦ ਮੈਂ, ਮੈਥਿਲੀ, ਵਾਯੂ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ; ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਉਸ ਵਾਂਗ ਵਾਨਰ ਹਾਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਛਤੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਵਾਰਤਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਮੁੜ, ਵਾਯੂਪੁੱਤਰ ਹਨੁਮਾਨ, ਸਿਤਾ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਿਲਾਉਣ ਲਈ, ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, “ਤੁਹਾਡੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਲਈ, ਇਹ ਚੀਜ਼ ਮਹਾਨ-ਆਤਮਾ ਨੇ ਲਿਆ ਕੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ; ਤੁਸੀਂ ਧੀਰਜ ਧਾਰੋ, ਤੁਹਾਡਾ ਦੁੱਖ ਹੁਣ ਘੱਟ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।” ਜਾਨਕੀ ਨੇ ਉਸ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਉਸ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਦੇਖ ਕੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਖੁਦ ਆ ਗਏ ਹੋਣ। ਉਸ ਦਾ ਸੋਹਣਾ ਚਿਹਰਾ, ਲਾਲੀ ਅਤੇ ਚਿੱਟੀ ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਚਮਕਣ ਲੱਗਾ, ਚੰਦ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੋ ਰਾਹੂ ਦੀ ਪਕੜ ਤੋਂ ਛੁਟ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ, ਉਹ ਲਜਜਤ ਮਾਤਾ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਪਾ ਕੇ, ਆਤਮ-ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਮਹਾਨ ਵਾਨਰ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕਰਨ ਲੱਗੀ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, “ਤੁਸੀਂ ਸ਼ੂਰਵੀਰ, ਯੋਗਯ, ਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਹੋ, ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ। ਤੁਸੀਂ ਇਕੱਲੇ ਹੀ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ। ਸਮੁੰਦਰ, ਜੋ ਸੌ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਗਰਮੱਛਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ, ਤੁਹਾਡੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰਤਾ ਨਾਲ, ਗਾਂ ਦੇ ਖੁਰ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਵਰਗਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਮ ਵਾਨਰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੀ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਰਾਵਣ ਤੋਂ ਵੀ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਰਾਮ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਭੇਜੇ ਗਏ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੋ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਰੱਖਦੀ ਹਾਂ। ਅਜੈਯ ਰਾਮ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਭੇਜਦੇ। ਭਾਗ ਨਾਲ, ਰਾਮ ਜੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ, ਧਰਮਵਾਨ ਅਤੇ ਸੱਚ ਤੇ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਸੁਮਿਤਰਾ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਠੀਕ ਹਨ। ਜੇ ਕਕੁਤਸਥ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਧਰਤੀ ਨੂੰ, ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸਾੜ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ? ਜਾਂ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਇਤਨੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ালী ਹਨ ਕਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵਸ਼ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ; ਪਰ, ਮੈਂ ਸੋਚਦੀ ਹਾਂ, ਮੇਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਹੱਲ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਆਸ ਕਰਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਰਾਮ ਜੀ ਦੁਖੀ ਜਾਂ ਵਿਛੋੜੀ ਨਾ ਹੋਣ, ਅਤੇ ਉਹ ਵਧੀਆ ਮਨੁੱਖ, ਜਰੂਰੀ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਣ। ਆਸ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਨਿਰਾਸ਼ ਜਾਂ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਨਾ ਹੋਣ, ਅਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਆਪਣੀ ਮੱਤ ਨਾ ਗੁਆਉਣ; ਆਸ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਕਰਤਵ ਕਰੇ। ਆਸ ਹੈ ਕਿ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਜਿੱਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਮਿਤ੍ਰਾਂ ਲਈ ਹਿਤੈਸ਼ੀ, ਦੋਹਾਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਵਰਤੇ। ਆਸ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਮਿਤ੍ਰ ਬਣਾਏ, ਵੈਰੀ ਵੀ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਆਉਣ; ਆਸ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਮਿਤ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਧਰਮਵਾਨ ਸਾਥੀ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰ ਪਾਏ। ਆਸ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਲੱਭੇ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਉਪਰਾਲਾ ਤੇ ਭਾਗ ਦੋਹਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰੇ। ਆਸ ਹੈ ਕਿ ਰਾਘਵ ਨੇ ਮੇਰੇ ਵਿਛੋੜੇ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਪਿਆਰ ਨਾ ਗੁਆਇਆ ਹੋਵੇ; ਆਸ ਹੈ ਕਿ ਰਾਘਵ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਦੁਖ ਤੋਂ ਬਚਾਵੇ। ਜੋ ਸਦਾ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਆਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਦੁਖ ਦੀ ਆਦੀ ਨਹੀਂ, ਆਸ ਹੈ ਕਿ ਰਾਮ ਜੀ ਮੁਸੀਬਤ ਆਉਣ 'ਤੇ ਹिम्मਤ ਨਾ ਹਾਰੇ। ਆਸ ਹੈ ਕਿ ਕੌਸਲਿਆ, ਸੁਮਿਤਰਾ ਅਤੇ ਭਰਤ ਦੀਆਂ ਚੰਗੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਰਹਿਣ। ਮੇਰੇ ਕਰਕੇ, ਆਸ ਹੈ ਕਿ ਆਦਰਨੀਯ ਰਾਘਵ ਦੁਖ ਨਾਲ ਉਲਝਿਆ ਨਾ ਹੋਵੇ; ਆਸ ਹੈ ਕਿ ਰਾਮ ਦਾ ਮਨ ਹੋਰ ਥਾਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਵੇ। ਆਸ ਹੈ ਕਿ ਭਰਤ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਲਈ, ਉਪਦੇਸ਼ਕਾਂ ਨਾਲ ਰੱਖੀ ਵੱਡੀ ਸੈਨਾ ਭੇਜੇ। ਆਸ ਹੈ ਕਿ ਮਹਾਨ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਮੇਰੇ ਲਈ, ਦੰਦਾਂ ਤੇ ਨਖਾਂ ਨਾਲ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਵਾਨਰਾਂ ਨਾਲ ਆਵੇ। ਆਸ ਹੈ ਕਿ ਮਹਾਨ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਸੁਮਿਤਰਾ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦੇਣ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਨੇ ਸਿਤਾ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਿਲਾਇਆ, ਅਤੇ ਉਹ ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ, ਆਸ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਦੂਰ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ।