ਹਨੂਮਾਨ, ਪਵਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਮੰਤਰੀ, ਸੀਤਾ ਜੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਕੇ ਬੜੀ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਹੇ ਮਾਤਾ, ਮੈਨੂੰ ਪਛਾਣੋ, ਮੈਂ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦਾ ਦੂਤ ਹਾਂ, ਪਵਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ। ਤੁਹਾਡਾ ਪਤੀ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਿਅਕਤੀ, ਰਾਮ ਜੀ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ। ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਚਿਨ੍ਹ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪਤੀ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚਿੰਤਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।” ਹਨੂਮਾਨ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, “ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਇਕੱਲਾ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਚਾਹੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇ, ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਭਟਕਦਾ ਆਇਆ। ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰ ਕੇ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਪਤਾ ਲੱਭਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ, ਮੈਨੂੰ ਵਾਨਰ ਸੈਨਾ ਮਿਲੀ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਰਹ ਵਿੱਚ ਦੁਖੀ ਸੀ। ਹੁਣ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਦੁਖ ਦੂਰ ਕਰਾਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੱਭਣ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਸਾਗਰ ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਗਿਆ।” ਹਨੂਮਾਨ ਦਿਲਾਸਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, “ਮੈਂ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਹਾਸਲ ਕਰਾਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਹੈ। ਰਾਮ ਜੀ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਜਲਦੀ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆਉਣਗੇ। ਰਾਵਣ ਨੂੰ, ਜੋ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਪুত੍ਰਾਂ ਤੇ ਸਾਕਿਆਂ ਸਮੇਤ ਮਾਰ ਕੇ, ਰਾਮ ਜੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣਗੇ। ਹੇ ਵੈਦੇਹੀ, ਇੱਕ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਮਾਲਯਵਾਨ ਹੈ। ਉਥੋਂ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਕੇਸਰੀ, ਗੋਕਰਣ ਪਹਾੜ ਤੇ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਦਿਵਯ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਸ਼ੰਭੂ ਦਾ ਪੁਨਰ-ਸਥਾਪਨ ਕੀਤਾ।” ਹਨੂਮਾਨ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਮੈਥਿਲੀ, ਉਸ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਥਾਂ ਤੇ, ਮੈਂ ਪਵਨ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਹਨੂਮਾਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ। ਵੈਦੇਹੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਪਤੀ ਦੀਆਂ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰੋ। ਜਲਦੀ, ਰਾਮ ਜੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਥੋਂ ਲੈ ਜਾਣਗੇ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੀਤਾ ਜੀ, ਜੋ ਦੁਖ ਨਾਲ ਥੱਕ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਹਨੂਮਾਨ ਦੇ ਤਰਕਸੰਗਤ ਤੇ ਸਚੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਰਾਮ ਦਾ ਦੂਤ ਮੰਨ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਜਾਨਕੀ, ਅਤਿ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਹੰਝੂ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵਗਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲੰਬੀਆਂ ਪੌਣੀਆਂ ਕੰਪ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਉਹਦਾ ਸੁੰਦਰ ਚਿਹਰਾ, ਲਾਲ ਤੇ ਚਿੱਟੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਚੰਦ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਹੂ ਦੀ ਪਕੜ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਸੀਤਾ ਜੀ ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਛਾਣ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਸੋਚਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ਼ ਹਨੂਮਾਨ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਹਨੂਮਾਨ, ਜੋ ਮਨ ਨੂੰ ਭਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਸੀਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਜੋ ਕੁਝ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ, ਉਸ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋਵੋ, ਮੈਥਿਲੀ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ, ਜਾਂ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ ਤਾਂ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਵਾਪਸ ਜਾਵਾਂ?” ਹਨੂਮਾਨ ਵਧੇਰੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, “ਜਦੋਂ ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਤੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ, ਵਾਨਰ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਥਿਲੀ, ਮੈਂ ਪਵਨ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਵਾਨਰ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਵਾਂਗ ਹੀ ਸਮਰਥ ਹੋਇਆ।” ਹੁਣ, ਪਵਨ ਪੁੱਤਰ ਹਨੂਮਾਨ ਦੁਬਾਰਾ, ਸੀਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਿਲਾਉਣ ਲਈ, ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਬਚਨ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਤੁਹਾਡੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਇਹ ਚੀਜ਼ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਾਮ ਨੇ ਭੇਜੀ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋਵੋ, ਤੁਹਾਡਾ ਦੁਖ ਹੁਣ ਘੱਟ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।” ਜਾਨਕੀ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਦੀ ਹੈ ਤੇ ਅਤਿ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਸਵੈ-ਆਪ ਆ ਗਏ ਹੋਣ। ਉਸਦਾ ਸੁੰਦਰ ਚਿਹਰਾ, ਲਾਲ ਤੇ ਚਿੱਟੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਚਮਕ ਉਠਦਾ ਹੈ, ਚੰਦ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੋ ਰਾਹੂ ਦੀ ਪਕੜ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ, ਉਹ ਨਮਰ ਤੇ ਲਾਜਵਾਨ ਜਵਾਨੀ ਵਾਲੀ ਸੀਤਾ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਆਤਮ-ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਤੇ, ਮਹਾਨ ਵਾਨਰ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਖਦੀ ਹੈ, “ਤੁਸੀਂ ਸ਼ੂਰਵੀਰ, ਸਮਰਥ ਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਹੋ, ਵਾਨਰਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੋ, ਜਿਸ ਨੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ ਇਕੱਲੇ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ। ਸਾਗਰ, ਜੋ ਸੌ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਹੈ ਤੇ ਮਗਰਮੱਛਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ, ਤੁਹਾਡੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰਤਾ ਨਾਲ, ਗਾਂ ਦੇ ਖੁਰ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਰਗਾ ਹੋ ਗਿਆ।” ਸੀਤਾ ਜੀ ਆਖਦੀ ਹੈ, “ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਮ ਵਾਨਰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੀ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਰਾਵਣ ਤੋਂ ਵੀ ਡਰ ਨਹੀਂ। ਤੁਸੀਂ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੋ, ਤੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਰਾਮ ਦੇ ਦੂਤ ਵਜੋਂ ਹੀ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹਾਂ। ਰਾਮ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਬਿਨਾ ਪਤਾ ਲਗਾਏ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਭੇਜਦੇ।” ਉਹ ਆਖਦੀ ਹੈ, “ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ, ਰਾਮ ਜੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ, ਧਰਮਵਾਨ ਤੇ ਸਚ ਤੇ ਅਡੋਲ ਹਨ; ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਸੋਮਿਤ੍ਰਾ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹਨ। ਜੇ ਕਕੁਤਸਥਾ ਰਾਮ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਿਉਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਾਗਰ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਅੰਤ ਦੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ ਸਾੜਦੇ?” ਉਹ ਸੋਚਦੀ ਹੈ, “ਸ਼ਾਇਦ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਇਤਨੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹਨ ਕਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵਸ਼ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ; ਪਰ, ਮੇਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਦਿਖਦਾ। ਮੈਂ ਆਸ ਕਰਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਰਾਮ ਨੂੰ ਕੋਈ ਦੁਖ ਜਾਂ ਵਿਰਹ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਉਹ ਸਭ ਕਾਰਜ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰੇ। ਮੈਂ ਆਸ ਕਰਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਉਹ ਨਿਰਾਸ਼ ਜਾਂ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਧੀਰਜ ਨਾ ਖੋਵੇ; ਮੈਂ ਆਸ ਕਰਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਰਾਜਪੁੱਤਰ ਆਪਣੇ ਮਨੁੱਖੀ ਕਰਤਵਾਂ ਨਿਭਾਏ।” ਉਹ ਆਖਦੀ ਹੈ, “ਮੈਂ ਆਸ ਕਰਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਜਿੱਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਦੋਵੇਂ ਤਰੀਕੇ ਤੇ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਵਰਤੇ। ਮੈਂ ਆਸ ਕਰਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਉਹ ਮਿੱਤਰ ਬਣਾਏ, ਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਵੀ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਆਉਣ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਤੇ ਧਰਮਵਾਨ ਸਾਥੀ ਵਲੋਂ ਆਦਰ ਪਾਵੇ। ਮੈਂ ਆਸ ਕਰਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਰਾਜਪੁੱਤਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਲੱਭੇ, ਮਨੁੱਖੀ ਯਤਨ ਤੇ ਭਾਗਾਂ ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰੇ।” ਸੀਤਾ ਜੀ ਆਖਦੀ ਹੈ, “ਮੈਂ ਆਸ ਕਰਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਰਾਘਵ ਨੇ ਮੇਰੇ ਵਿਛੋੜੇ ਕਾਰਨ ਮੈਨੂੰ ਭੁਲਾਇਆ ਨਹੀਂ; ਮੈਂ ਆਸ ਕਰਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਰਾਘਵ ਮੈਨੂੰ ਇਥੋਂ ਬਚਾਏ। ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਆਦੀ ਹਨ ਤੇ ਦੁਖ ਦੇ ਆਦੀ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਆਸ ਕਰਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਰਾਮ ਦੁਖ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੌਸਲਾ ਨਾ ਹਾਰੇ। ਮੈਂ ਆਸ ਕਰਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਕੌਸ਼ਲਿਆ, ਸੁਮਿਤ੍ਰਾ ਤੇ ਭਰਤ ਦੀਆਂ ਚੰਗੀਆਂ ਖਬਰਾਂ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹੋਣ। ਮੇਰੇ ਕਰਕੇ, ਆਸ ਹੈ ਕਿ ਰਾਮ ਜੀ ਦੁਖ ਨਾਲ ਵਿਅਕੁਲ ਨਾ ਹੋਣ; ਉਹਦਾ ਮਨ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਏ।” ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਸੀਤਾ ਜੀ ਆਖਦੀ ਹੈ, “ਮੈਂ ਆਸ ਕਰਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਭਰਤ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਵੱਡੀ ਸੈਨਾ ਭੇਜੇ, ਜੋ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਨੂਮਾਨ ਦੇ ਆਗਮਨ, ਸੰਦੇਸ਼ ਤੇ ਦਿਲਾਸਾ ਨਾਲ, ਸੀਤਾ ਜੀ ਦਾ ਮਨ ਆਸ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਮੁੜ ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੀ ਹੈ।