ਰਾਮਾ ਜੀ, ਆਸਮਾਨ ਤੋਂ ਗੰਗਾ ਦੇਵੀ ਨੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਉਤਰਨਾ ਚਾਹਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਆ ਪਈ। ਗੰਗਾ ਦੇਵੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਰਸਤੇ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਰਹੀ ਸੀ। ਮੈਂ (ਵਿਆਸ ਜੀ) ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਹ ਧਾਰਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਪਕੜ ਕੇ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਭਗਵਾਨ ਹਰਾ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਅਹੰਕਾਰਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ ਕ੍ਰੋਧ ਕੀਤਾ। ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜਟਾਂ ਵਿੱਚ ਛੁਪਾ ਲਵੇ। ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਿਰ 'ਤੇ ਆ ਗਿਰੀ। ਰਾਮਾ, ਗੰਗਾ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਦੀਆਂ ਜਟਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁਫਾਂ ਵਿੱਚ (ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਾਂਗ) ਫਸੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਰਹੀ, ਪਰ ਉਹ ਨਾ ਜਾ ਸਕੀ। ਉਹ ਜਟਾਂ ਦੇ ਗੁੱਚੇ ਵਿੱਚੋਂ ਰਾਹ ਨਾ ਲੱਭ ਸਕੀ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਉਹ ਦੇਵੀ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਭਟਕਦੀ ਰਹੀ। ਫਿਰ, ਉਥੇ, ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਤਪਸੀ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਆਨੰਦ ਰਾਮਾ। ਫਿਰ ਹਰਾ ਨੇ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਬਿੰਦੁਸਰਸ ਝੀਲ ਵੱਲ ਛੱਡਿਆ; ਜਦੋਂ ਉਹ ਛੁੱਟੀ, ਸੱਤ ਧਾਰਾਵਾਂ ਨਿਕਲੀਆਂ। ਹਲਾਦਿਨੀ, ਪਾਵਨੀ, ਅਤੇ ਨਲਿਨੀ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਰਾਵਾਂ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਗਈਆਂ। ਸੁਚਕਸ਼ੁ, ਸੀਤਾ, ਅਤੇ ਸਿੰਧੂ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਵੱਡੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਗਈਆਂ। ਸੱਤਵੀਂ ਧਾਰਾ ਭਗੀਰਥ ਦੇ ਰਥ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਚਲਦੀ ਰਹੀ। ਭਗੀਰਥ, ਜੋ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਮਹਾ-ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਦਿਵ੍ਯ ਰਥ 'ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਗੰਗਾ ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ ਚਲਦੀ, ਅਤੇ ਭਗੀਰਥ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ। ਆਸਮਾਨ ਤੋਂ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਸਿਰ ਤੋਂ, ਉਹ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਆ ਉਤਰੀ। ਉਥੇ, ਪਾਣੀ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਵਗਿਆ, ਕਈ ਮੱਛੀਆਂ, ਕਛੂਆਂ, ਅਤੇ ਡੋਲਫਿਨਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਉਸ ਵਿੱਚ ਵਗ ਰਹੇ ਸਨ। ਜਦ ਉਹ ਪਾਣੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਆ ਡਿੱਗਿਆ, ਧਰਤੀ ਚਮਕ ਉਠੀ। ਫਿਰ, ਦੇਵ-ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਯਕਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਧਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵੀ ਉਥੇ ਆਏ। ਉਹ ਗੰਗਾ ਦੇ ਆਸਮਾਨ ਤੋਂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਆਉਣ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ, ਉਡਦੇ ਮਹਲਾਂ, ਸ਼ਹਿਰਾਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ। ਦੇਵਤੇ, ਉਥੇ ਖੜੇ ਹੋ ਕੇ, ਨਾਵਾਂ 'ਚ ਵਗਦੇ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਇਸ ਅਸਧਾਰਣ ਉਤਰਣ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ। ਦੇਵ-ਸਮੂਹ, ਜੋ ਅਤਿ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਨ, ਇकट्ठੇ ਹੋਏ; ਜਦ ਉਹ ਉਡਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਚਮਕਦੇ। ਆਸਮਾਨ, ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਸੌ ਸੂਰਜਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਡੋਲਫਿਨਾਂ, ਸੱਪਾਂ, ਅਤੇ ਮੱਛੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ। ਆਸਮਾਨ, ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਹਲਕੇ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਧਾਰਾਵਾਂ 'ਚ ਫੈਲੀਆਂ। ਆਸਮਾਨ, ਪਤਝੜ ਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਹੰਸਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਹੋਇਆ; ਕਦੇ ਗੰਗਾ ਤੇਜ਼ ਵਗਦੀ, ਕਦੇ ਵਕਰੀ, ਕਦੇ ਚੌੜੀ। ਕਦੇ ਉਥੇ ਪਾਣੀ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹਦਾ, ਕਦੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਗਦਾ, ਕਦੇ ਪਾਣੀ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਟਕਰਾਉਂਦਾ। ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ, ਪਾਣੀ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹਦਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗਦਾ; ਜੋ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਡਿੱਗਿਆ, ਉਹ ਮੁੜ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਸੀ, ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ ਦਿਸਿਆ। ਉਥੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਜੋ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਵੱਸਦੇ, ਉਸ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਦੇ। ਜੋ ਆਸਮਾਨ ਤੋਂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਸ਼ਾਪ ਵਜੋਂ ਡਿੱਗੇ ਸਨ, ਉਹ ਗੰਗਾ 'ਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਏ; ਉਹ ਪਾਣੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਧੋ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁਭਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਹ ਮੁੜ ਆਸਮਾਨ 'ਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ; ਲੋਕ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ, ਉਸ ਚਮਕਦੇ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ। ਗੰਗਾ 'ਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਲੋਕ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਏ; ਭਗੀਰਥ, ਮਹਾ-ਰਾਜਾ, ਆਪਣੇ ਦਿਵ੍ਯ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ। ਵੱਡਾ ਰਾਜਾ ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ ਚਲਿਆ, ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ। ਸਭ ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀ, ਦੈਤ, ਦਾਨਵ, ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸ— ਗੰਧਰਵਾਂ ਅਤੇ ਯਕਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਕਿਨਨਰ, ਮਹਾ-ਨਾਗ, ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ, ਰਾਮਾ, ਭਗੀਰਥ ਦੇ ਰਥ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਚਲੀਆਂ। ਜਲ-ਜੀਵ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ; ਜਿੱਥੇ ਭਗੀਰਥ ਜਾਂਦਾ, ਉਥੇ ਗੰਗਾ ਵੀ ਜਾਂਦੀ। ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦੀ, ਅੱਗੇ ਵਧੀ। ਫਿਰ, ਜਹਨੂ ਦੇ ਯਜਨ-ਸਥਲ 'ਤੇ, ਜੋ ਵਿਲੱਖਣ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਗੰਗਾ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਯਜਨ-ਸਥਲ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਅਹੰਕਾਰਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਜਹਨੂ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧ ਕੀਤਾ, ਰਾਘਵ। ਉਸ ਨੇ ਗੰਗਾ ਦਾ ਸਾਰਾ ਪਾਣੀ ਪੀ ਲਿਆ—ਇਹ ਅਸਧਾਰਣ ਕੰਮ ਸੀ। ਫਿਰ, ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ, ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਹਾ-ਆਤਮਾ ਜਹਨੂ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਦਾ ਸਤਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਧੀ ਵਜੋਂ ਮੰਨਣ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੰਨ ਤੋਂ ਮੁੜ ਛੱਡਿਆ; ਇਸ ਲਈ, ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਜਹਨੂ ਦੀ ਧੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਜਾਹਨਵੀ ਵੀ ਹੈ। ਗੰਗਾ ਮੁੜ ਭਗੀਰਥ ਦੇ ਰਥ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਚਲ ਪਈ, ਅਤੇ ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਸਮੁੰਦਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੀ। ਉਹ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈ, ਭਗੀਰਥ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ; ਅਤੇ ਭਗੀਰਥ, ਰਾਜ-ਰਿਸ਼ੀ, ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਧਿਆਨ-ਪੂਰਵਕ ਲੈ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਭਸਮ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਜਿੰਦ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਫਿਰ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਉੱਤਮ ਪਾਣੀ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਭਸਮ ਦੇ ਢੇਰ ਨੂੰ ਧੋ ਦਿੱਤਾ; ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਏ, ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ। ਫਿਰ, ਚੌਂਤੀ-ਚੌਂਤੀ ਅਧਿਆਇ ਸੁਣਨ ਯੋਗ ਹੈ। ਫਿਰ, ਰਾਜਾ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਰਸਤੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਭਸਮ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਜਦ ਭਸਮ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਾਣੀ 'ਚ ਵਿਗਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਰਾਮਾ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਆਖਦੇ ਹਨ।