ਉਸ ਸਮੇਂ, ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਜੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਉਦਾਸ ਤੇ ਨਿਰਾਸ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਗ੍ਰਹਿ ਨੇ ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਗਹਣੇ, ਰਾਵਣ ਨੇ ਲੈ ਲਏ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਗਹਣੇ ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਗਏ, ਤਾ ਓਹ ਮਕੜਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਰਾਮ ਜੀ ਕੋਲ ਲੈ ਆਏ। ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਉਹ ਗਹਣੇ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਦਿਖਾਉਂਦੇ, ਪਰ ਉਹ ਤੇਰੀ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਸਨ। ਮੈਂ ਖੁਦ ਉਹ ਗਹਣੇ ਲੈ ਕੇ ਰਾਮ ਜੀ ਕੋਲ ਆਇਆ। ਉਹ ਗਹਣੇ ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਗਏ। ਰਾਮ ਜੀ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਢੰਗ ਨਾਲ ਤੱਕਦਾ ਰਿਹਾ। ਦੇਵੀ, ਉਹਨਾਂ ਗਹਣਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਰੋ-ਰੋ ਕੇ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਤੇਰਾ ਵਿਛੋੜਾ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵਸਾਇਆ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਦੁਖ ਦਾ ਅੱਗ ਜਲਾ ਲਈ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ, ਦੁਖ ਨਾਲ ਢਹਿ ਗਿਆ। ਮੈਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ, ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਰ ਉਠਾਇਆ। ਉਹ ਕੀਮਤੀ ਗਹਣੇ, ਰਾਮ ਜੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਦਿਖਾ ਕੇ, ਸੋਮਿਤ੍ਰੀ (ਲਕਸ਼ਮਣ) ਦੇ ਨਾਲ, ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੇ। ਤੇਰੇ ਨਾ ਮਿਲਣ ਕਾਰਨ, ਰਘੁਵੀਰ (ਰਾਮ) ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਹ ਸਦਾ ਵੱਡੀ ਅੱਗ ਵਿਚ ਸੜ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅੱਗ ਦਾ ਪਹਾੜ ਹੋਵੇ। ਤੇਰੇ ਲਈ, ਨੀਂਦ, ਦੁਖ, ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਰਘੁਵੀਰ ਨੂੰ ਪੀੜਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਘਰ ਵਿਚ ਅੱਗ ਲੱਗੀ ਹੋਵੇ। ਤੇਰੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਦੁਖ ਕਾਰਨ, ਰਘੁਵੀਰ ਹਿਲ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ ਭੂਚਾਲ ਨਾਲ ਹਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਮ ਜੀ ਸੁੰਦਰ ਜੰਗਲਾਂ, ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਘੁੰਮਦੇ, ਪਰ ਤੇਰੇ ਨਾਂ ਮਿਲਣ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਤੇ ਵੀ ਆਨੰਦ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਹੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ। ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼ੇਰ, ਰਘੁਵੀਰ, ਜਲਦੀ ਹੀ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇਗਾ, ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ, ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਾਰ ਕੇ। ਫਿਰ, ਰਾਮ ਤੇ ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਇਕ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ—ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਤੇ ਤੇਰੀ ਖੋਜ ਕਰਨੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਵੀਰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਬੰਦਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਸੁਗਰੀਵ, ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਤੇ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਮ ਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਬੰਦਰਾਂ ਤੇ ਰੀਛਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਣੀ, ਰਾਮ ਤੇ ਸੁਗਰੀਵ ਦੀ ਸਾਂਝ ਬਣੀ; ਮੈਂ, ਹਨੁਮਾਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਓਰੋਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਦੂਤ ਹਾਂ। ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਵੱਡੇ ਬੰਦਰਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ, ਤੇ ਤੇਰੇ ਲਈ, ਦਸੋ ਦਿਸਾਵਾਂ ਵਿਚ ਮਹਾਂਬਲੀ ਬੰਦਰ ਭੇਜੇ। ਰਾਜਾ ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ, ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਬੰਦਰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਹਰ ਕੋਣ ਵਿਚ ਨਿਕਲੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਸੀਂ ਤੇ ਹੋਰ ਬੰਦਰ, ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ, ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਸਾਡੇ ਵਿਚ ਅੰਗਦ, ਵਾਲੀ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੇ ਮਹਾਂਬਲੀ ਪੁੱਤਰ, ਬੰਦਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼ੇਰ, ਇਕ ਤੀਹ ਫੌਜ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਨਿਕਲਿਆ। ਸਾਨੂੰ, ਜੋ ਭਟਕ ਗਏ ਸੀ ਤੇ ਦੁਖ ਨਾਲ ਢਹਿ ਗਏ, ਕਈ ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤਾਂ ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਲੰਘ ਗਈਆਂ। ਜਦ ਮਕੜਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਖਤਮ ਹੋਣ ਲੱਗਾ, ਤੇ ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਡਰ ਕਾਰਨ, ਅਸੀਂ ਜੀਵਨ ਛੱਡਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ। ਪਹਾੜਾਂ ਤੇ ਨਦੀਆਂ ਦੀਆਂ ਉਤਪਤੀਆਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰ ਕੇ, ਤੇਰਾ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਾ ਮਿਲਿਆ, ਹੇ ਰਾਣੀ, ਅਸੀਂ ਜੀਵਨ ਛੱਡਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਓਹ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ, ਅਸੀਂ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਮਰਨ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬੰਦਰ ਵੀ ਉਸੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਬੈਠ ਗਏ। ਦੁਖ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਕੇ, ਅੰਗਦ ਨੇ ਤੇਰੇ ਵਿਛੋੜੇ ਤੇ ਵਾਲੀ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਗਹਿਰਾ ਵਿਲਾਪ ਕੀਤਾ। ਅਸੀਂ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਮਰਨ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਜਟਾਯੂ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ; ਸਾਡੇ ਲਈ, ਨਿਰਾਸ ਹੋ ਕੇ ਮਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ, ਇਹੀ ਸਾਡੇ ਰਾਜਾ ਦਾ ਹੁਕਮ ਸੀ। ਫਿਰ, ਸਾਡੇ ਕੰਮ ਲਈ, ਮਹਾਂਬਲੀ ਪੰਛੀ, ਸੰਪਾਤੀ, ਜੋ ਜਟਾਯੂ ਦਾ ਭਰਾ ਸੀ, ਆਇਆ। ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ ਮੌਤ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ, "ਮੇਰਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਕਿਨੇ ਮਾਰਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਡਿੱਗਿਆ?" "ਮੈਂ ਇਹ ਤੁਹਾਡੀ ਜਬਾਨ ਤੋਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ," ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ; ਅੰਗਦ ਨੇ ਜਨਸਥਾਨ 'ਚ ਵਾਪਰੀ ਵੱਡੀ ਮੌਤ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਜਟਾਯੂ ਦੀ ਮੌਤ, ਤੇਰੇ ਲਈ, ਇੱਕ ਡਰਾਉਣੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੇ ਹੱਥੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਹੋਈ, ਸੁਣ ਕੇ, ਸੰਪਾਤੀ, ਅਰੁਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ, ਤੈਨੂੰ ਰਾਵਣ ਦੇ ਮਹਿਲ 'ਚ ਵੱਸਦੀ ਹੋਈ, ਕਈ ਬਚਨ ਕਹੇ; ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਸੰਪਾਤੀ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ। ਫਿਰ, ਅੰਗਦ ਦੀ ਅਗਵਾਈ 'ਚ, ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਉਠ ਕੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਤੇਰੀ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਖੁਸ਼ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਬੰਦਰ, ਅੰਗਦ ਦੇ ਨੇਤ੍ਰਤਵ 'ਚ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ। ਪਰ, ਤੇਰੀ ਵਿਛੋੜੀ ਦੀ ਲੋੜ ਵਿਚ, ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਹੋ ਗਈ। ਮੈਂ, ਬੰਦਰਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਬੈਠਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਡਰ ਨੂੰ ਪਾਸੇ ਕਰਕੇ, ਸੌ ਯੋਜਨ ਦੀ छलਾਂਗ ਲਾਈ; ਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਲੰਕਾ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਵਿਚ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਤੈਨੂੰ, ਦੁਖੀ ਹੋਈ; ਹੇ ਨਿਰਮਲ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਮੈਂ ਜਿਵੇਂ ਵਾਪਰਿਆ, ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ। ਹੇ ਰਾਣੀ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰ, ਮੈਂ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਦੂਤ ਹਾਂ; ਤੇਰੇ ਲਈ ਰਾਮ ਨੇ ਇਹ ਯਤਨ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਮੈਂ ਇਥੇ ਆਇਆ। ਹੇ ਰਾਣੀ, ਮੈਨੂੰ ਸੁਗਰੀਵ ਦਾ ਮੰਤਰੀ, ਹਵਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜਾਣ; ਤੇਰਾ ਪਤੀ, ਹਥਿਆਰ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ। ਲਕਸ਼ਮਣ, ਸ਼ੁਭ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲਾ, ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਦੀ ਸੇਵਾ 'ਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਹੇ ਰਾਣੀ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਮਹਾਂਬਲੀ ਪਤੀ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਤਤਪਰ ਹੈ।