ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਨੇ ਮਾਂ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਬੜੇ ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਇਹ ਸਮੂਹ ਘਟਨਾਵਾਂ ਸੁਣਾਈਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ, “ਮਾਂ, ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਭਰਾ ਵਾਲੀ ਨੇ, ਇੱਕ ਇਸਤਰੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਤੋਂ ਨਿਕਾਲ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਉੱਧਰ, ਤੁਹਾਡੀ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਪੀੜਾ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਘੇਰ ਗਈ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਇਹ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਜਦੋਂ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਇਹ ਸੁਣਿਆ, ਉਹ ਬਿਲਕੁਲ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਕੋਈ ਗ੍ਰਹਿ ਲੈ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਇਸੇ ਵੇਲੇ, ਜਦੋਂ ਰਾਵਣ ਨੇ ਤੁਹਾਡੇ ਗਹਿਣੇ ਲੈ ਲਏ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਗਹਿਣੇ ਜਿੱਥੇ ਤੁਸੀਂ ਸੁੱਟੇ ਸਨ, ਉਹ ਥਾਂ ਮੋਤੀਦਾਰ ਗਹਿਣੇ ਮੋਨਕੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰਮੌਰ ਲੈ ਕੇ ਰਾਮ ਜੀ ਕੋਲ ਆ ਗਏ। ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਵਿਖਾਉਂਦੇ ਰਹੇ, ਪਰ ਤੁਹਾਡਾ ਪਤਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਮੈਂ ਖੁਦ ਉਹ ਗਹਿਣੇ ਰਾਮ ਜੀ ਕੋਲ ਲੈ ਕੇ ਗਿਆ। ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਉਹ ਸੋਹਣੇ ਗਹਿਣੇ ਆਪਣੇ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੱਕਦੇ ਰਹੇ, ਪਰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਸੀ। ਉਹ ਗਹਿਣੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਅੱਖਾਂ 'ਚ ਹੰਝੂ ਆ ਗਏ, ਉਹ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਰੋ ਪਏ। ਦਸ਼ਰਥ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ ਦੀ ਅੱਗ ਭੜਕ ਉਠੀ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਕਈ ਸਮਾਂ ਤੱਕ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਪਏ ਰਹੇ। ਮੈਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੌਸਲਾ ਦਿੱਤਾ, ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ। ਉਹ ਗਹਿਣੇ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਉਹ ਗਹਿਣੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੇ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਘੁਨਾਥ ਜੀ ਸਦਾ ਦੁਖੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਅੰਦਰ ਵੱਡੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸੜਦੇ ਹਨ। ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਨੀਂਦ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਚਿੰਤਾ ਤੇ ਦੁੱਖ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਤੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗੀ ਵਾਲੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਲੱਗੀ ਹੋਵੇ। ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਪੀੜਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਹਿਲ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ ਭੂਚਾਲ ਨਾਲ ਕੰਬ ਜਾਂਦਾ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਕੰਢੇ ਭਟਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਤੇ ਵੀ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਪਰ, ਮਾਂ, ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਰਘੁਨਾਥ, ਜਲਦੀ ਹੀ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਣਗੇ। ਫਿਰ, ਰਾਮ ਜੀ ਅਤੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਇਹ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਹੈ ਤੇ ਫਿਰ ਤੁਹਾਡੀ ਖੋਜ ਕਰਨੀ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਜੀ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾਵਾਂ—ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ—ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਪਹੁੰਚੇ, ਅਤੇ ਓਥੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵਾਲੀ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਫਿਰ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ ਅਤੇ ਰੀਛ ਸੈਨਾ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਜੀ ਅਤੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਹੋਈ। ਮਾਂ, ਮੈਨੂੰ—ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ—ਇਸ ਮਿੱਤਰਤਾ ਦਾ ਦੂਤ ਸਮਝੋ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹੈ। ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਵਾਪਸ ਮਿਲਣ ਤੇ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਦੱਸਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਵਿਚ ਤੁਹਾਡੀ ਖੋਜ ਲਈ ਭੇਜਿਆ। ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ, ਅਸੀਂ ਤੇ ਹੋਰ ਵਾਨਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਸਾਡੇ ਵਿਚ ਅੰਗਦ ਵੀ ਸੀ, ਜੋ ਵਾਲੀ ਦਾ ਮਹਾਨ ਪੁੱਤਰ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ ਵਰਗਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਫੌਜ ਦਾ ਤੀਜਾ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਕੇ ਚਲਾ। ਅਸੀਂ, ਜੋ ਲੱਭਦੇ ਲੱਭਦੇ ਹਾਰ ਗਏ ਸੀ, ਕਈ ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤਾਂ ਵਿੰਧਿਆ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਲੰਘਾ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਸਮਾਂ ਲੰਘਣ ਤੇ, ਉਮੀਦ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਵਾਨਰ ਰਾਜਾ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਪਹਾੜਾਂ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਸਰੋਤ ਲੱਭ ਲਏ, ਪਰ ਤੁਹਾਡਾ ਕੋਈ ਪਤਾ ਨਾ ਲੱਗਾ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਉਸ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ, ਅਸੀਂ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਮਰਨ ਦਾ ਵਚਨ ਲੈ ਲਿਆ। ਅੰਗਦ ਨੇ ਤੇਰੇ ਵਿਛੋੜੇ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਵਾਲੀ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਵੱਡਾ ਵਿਲਾਪ ਕੀਤਾ। ਸਾਡਾ ਫੈਸਲਾ ਸੀ ਕਿ ਜਟਾਯੂ ਵਾਂਗ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਮਰ ਜਾਵਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਮੀਦ ਖਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ ਤੇ ਇਹੀ ਸਾਡਾ ਧਰਮ ਸੀ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਸਾਡੀ ਮਦਦ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪੰਛੀ, ਸੰਪਾਤੀ, ਜੋ ਗਿੱਧਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਤੇ ਜਟਾਯੂ ਦਾ ਭਰਾ ਸੀ, ਆ ਗਿਆ। ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ ਮੌਤ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ, ‘ਮੇਰਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਕਿਵੇਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਕੌਣ ਸੀ ਉਹ, ਤੇ ਓਹ ਕਿੱਥੇ ਡਿੱਗਿਆ?’ ਉਸ ਨੇ ਅੰਗਦ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਗੱਲ ਦੱਸੋ। ਫਿਰ ਅੰਗਦ ਨੇ ਜਨਸਥਾਨ ਵਿਚ ਹੋਈ ਜਟਾਯੂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਪੂਰੀ ਘਟਨਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਜਦ ਸੰਪਾਤੀ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਜਟਾਯੂ ਨੇ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ, ਰਾਵਣ ਜਿਹੇ ਡਰਾਉਣੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਦੇ ਹੱਥੋਂ, ਜਿਵੇਂ ਹੋਇਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਤੁਹਾਡੇ ਬਾਰੇ, ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਰਾਵਣ ਦੇ ਮਹਿਲ ਵਿਚ ਸੀ, ਵਧੀਆ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ, ਜੋ ਸੁਣ ਕੇ ਸੰਪਾਤੀ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ। ਫਿਰ, ਅੰਗਦ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਅਸੀਂ ਵਧੇ ਅਤੇ ਵਿੰਧਿਆ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਉੱਠ ਕੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਤੁਹਾਡੀ ਝਲਕ ਪਾਉਣ ਦੀ ਆਸ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਤਾਕਤ ਮਿਲੀ। ਪਰ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਲਲਕ ਵਿਚ, ਉਹ ਦੁਬਾਰਾ ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਏ। ਤਦ ਮੈਂ, ਵਾਨਰ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਬੈਠਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਡਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਸੌ ਯੋਜਨ ਦੀ ਛਾਲ ਮਾਰੀ ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਲੰਕਾ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਮੈਂ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਅਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ, ਜੋ ਦੁਖੀ ਸੀ, ਵੇਖਿਆ। ਮਾਂ, ਇਹ ਸਾਰੀ ਘਟਨਾ, ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਹੋਈ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੱਚ-ਸੱਚ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਹੁਣ, ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਆਖੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਦਸ਼ਰਥ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਦਾ ਦੂਤ ਹਾਂ। ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਹੀ ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਇਹ ਸਾਰਾ ਉਪਰਾਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹਾਂ।